Cô thủ khoa đam mê với những mảnh đời yếu thế

Nguyễn Hải Vân, thủ khoa xuất sắc trường đại học Y tế công cộng

Nguyễn Hải Vân là thành viên tích cực của nhóm NextGEN Hà Nội (Tổ chức hoạt động vì quyền của người LGBTQ (người đồng tính, song tính, chuyển giới...) Hà Nội. Cô gái trẻ cũng là tình nguyện viên của tổ chức Vietnam and Friends: Hỗ trợ chương trình chạy với người khiếm thị; Tiếp xúc, giao tiếp, tìm hiểu về một phần cuộc sống của người khiếm thị nói riêng và người khuyết tật nói chung qua lăng kính của họ.

Bởi còn nhiều hạn chế về pháp luật và rào cản, kỳ thị của xã hội, nên những người LGBTQ vẫn bị xem là nhóm người yếu thế. Vân nhận thấy, dù các bạn trẻ trong cộng đồng LGBTQ đã vững vàng hơn trước những trở ngại của cuộc sống và học cách chấp nhận bản thân, nhưng vẫn còn đó những sự sợ hãi, ám ảnh, nhất là trong môi trường làm việc. “Đa phần các bạn chưa công khai xu hướng tính dục của mình, với những bạn đã công khai rồi thì thường không được gia đình chấp nhận. Bởi vậy, các bạn hay chủ động né tránh người thân, nói dối để giấu việc mình tham gia các hoạt động trong cộng đồng LGBTQ. Tham gia những hoạt động tình nguyện này, mình có tư duy cởi mở và học được cách thấu hiểu sự khác biệt”, Vân chia sẻ.

Năm thứ ba đại học, khi tham gia nghiên cứu khoa học, Vân đã chọn đề tài nghiên cứu dành cho những người dễ bị tổn thương này.

Đặc biệt, Vân có một nghiên cứu về nhóm đối tượng mà cô rất quan tâm là nhóm lao động tình dục. Nghiên cứu này mang tên: “Nghiên cứu thực trạng tham gia vào công nghiệp thương mại tình dục của nhóm thanh niên tại Hà Nội” trong chương trình UNESCO Youth-led Research: Evidence for change từ 9/2018 - 3/2020, thuộc chương trình Thanh niên tham gia đề xuất cho Luật Thanh niên của UNESCO.

Gần 1 năm miệt mài dấn thân vào “góc khuất của xã hội”, trò chuyện với 25 người phụ nữ và cả đàn ông hành “nghề” mại dâm để biết vì sao họ chọn “nghề” này, điều kiện làm việc ra sao, với những người bỏ nghề, cuộc sống sau đó của họ khó khăn thế nào, sự rủi ro trong công việc… Vân không ngờ rằng những cuộc nói chuyện diễn ra khá cởi mở. Những câu chuyện được kể giúp Vân hình dung một bộ phận lao động tình dục rất cô đơn, dễ bị tổn thương, bị đứng ngoài xã hội, bị gọi bằng những cái tên chứa đầy sự kỳ thị. “Họ thường xuyên sử dụng chất gây nghiện, sức khỏe yếu và rõ ràng là làm điều bất hợp pháp. Nhưng gần như không ai dám chủ động “dứt” ra để hoàn lương, vì họ chẳng có gì cả. Vì vậy, rất khó để giúp họ có một “nẻo về” nếu không có sự chung tay của toàn xã hội”.

Khi được hỏi, liệu những điều Vân làm ở trên, có phải đang bao che, bênh vực cho những người làm điều sai trái, đáng bị xã hội lên án không, Vân cho rằng: “Những gì nhóm mình nghiên cứu, là để công khai những tồn tại, nhức nhối về nạn mại dâm của xã hội, để từ đó, góp phần tìm cách giải quyết tốt nhất cho tất cả các bên”.

Vân kể: “Khi thực hiện phỏng vấn, có một câu nói của nhân vật nam lao động tình dục khiến mình tin rằng nghiên cứu đang làm thực sự hữu ích. Anh ấy nói rằng nếu không có những người hoạt động xã hội đến và lắng nghe thì chắc người như anh chết lâu rồi”. Có lẽ việc đi nhiều nơi, không ngại tìm hiểu cuộc sống đã làm nên cô Thủ khoa xuất sắc của TP Hà Nội năm 2020.

MAI CHI