Đại biểu Quốc hội đề nghị làm giá đền bù đất đai phải có sự tham gia của người có đất
(PNTĐ) - Ngày 19/11, tiếp tục kỳ họp thứ 10, các đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội thảo luận về dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, các đại biểu Quốc hội đã tập trung làm rõ các vấn đề liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, chuyển đổi mục đích sử dụng đất ao, vườn...
Tỷ lệ trên 75% người sử dụng đất đồng ý thu hồi đất là cao
Về điều kiện thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư đối với dự án khác nếu được trên 75% người sử dụng đất đồng ý, theo đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà, tỷ lệ trên 75% người sử dụng đất đồng ý thu hồi đất là cao, khó đạt được trong thực tế, đặc biệt đối với các dự án lớn có nhiều hộ dân bị ảnh hưởng. Việc này có thể dẫn đến tắc nghẽn và kéo dài thời gian thực hiện dự án.
Cùng đó, việc thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư sẽ gây bức xúc, khiếu kiện cho người dân vì quyền lợi chưa được bảo đảm rõ ràng.
Do đó, đại biểu đề xuất sửa đổi Điểm a, Khoản 3, Điều 3 theo hướng rút từ 75% xuống còn 50% số lượng người sử dụng đất đồng ý thu hồi đất; có phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự kiến đã được lấy ý kiến công khai, trừ trường hợp Chính phủ quyết định thu hồi đất theo đề nghị của UBND cấp tỉnh.
Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường quan tâm tới việc thỏa thuận để nhận quyền sử dụng đất thực hiện các dự án đầu tư. Quy định tại dự thảo Nghị quyết thỏa thuận để nhận quyền sử dụng đất khi đã đạt 75% về số người sử dụng đất và 75% diện tích sử dụng đất (cả 2 điều kiện), đã hết thời gian thực hiện, Nhà nước đứng ra thu hồi là phù hợp.
Đại biểu cho rằng, quy định hiện nay là thu hồi thì giá bồi thường bằng bảng giá nhân với hệ số điều chỉnh; còn thỏa thuận thì giá do hai bên thỏa thuận với nhau. Như vậy, 75% là một giá, còn 25% thu hồi lại là giá khác, rất dễ dẫn tới khiếu kiện.
Do đó, đại biểu Hoàng Văn Cường đề nghị, khi đạt 75% thì được quyền thu hồi, nhưng khi thu hồi phải áp dụng giá đã thỏa thuận (giá này không được thấp hơn bảng giá nhân với hệ số giá) sẽ tránh được khiếu kiện; người bị cưỡng chế cũng được hưởng mức tương đương người thỏa thuận.
Về sử dụng bảng giá đất để xác định giá bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu Hoàng Văn Cường cho rằng, trước đây chúng ta xác định bồi thường theo “giá đất cụ thể”, rất phức tạp, dễ xảy ra chênh lệch giữa cơ quan quản lý và người sử dụng đất. Dự thảo Nghị quyết lần này sử dụng bảng giá đất, nhân hệ số điều chỉnh tạo thuận lợi cho quản lý. Tuy nhiên, bảng giá đất thường thấp, dễ ảnh hưởng đến người có đất bị thu hồi khi chịu đền bù giá thấp. Vì vậy, đề nghị hệ số điều chỉnh để bồi thường phải xác định đến từng vị trí đất, chứ không dùng chung một hệ số cho cả địa bàn.
Đồng tình giá đền bù đất đai phải được Nhà nước quyết định, đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí cho rằng phải có sự tham gia của người có đất vì đây là quyền lợi, là tài sản lớn của mỗi hộ. "Cả đời người ta còn chỉ còn cái khoản ấy. Cho nên chừng mực nào đó họ cũng phải được tham gia vào trong vấn đề này".- đại biểu nói.
Theo đại biểu, Nhà nước sử dụng bảng giá đất và sử dụng chính sách thuế để điều tiết để cho người chủ đất là không được lợi dụng quá, không được đưa ra những yêu sách bất thường; người buôn bán đất cũng không lũng đoạn được. Hệ số điều chỉnh cũng cần được thay đổi theo thời gian và thường xuyên được xem xét cho hợp lý.
Về căn cứ tính tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất ao, vườn, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề xuất để bảo đảm tính công bằng và dễ thực hiện, tại điểm c khoản 2 điều 10 quy định mức thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở, được tính theo tỉ lệ phần trăm chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp (30% - 50% - 100% chênh lệch), tùy thuộc vào hạn mức giao đất ở.
Theo đại biểu, quy định tỷ lệ phần trăm chênh lệch phức tạp, có thể dẫn đến chênh lệch lớn về số tiền phải nộp giữa các địa phương. Đại biểu ví dụ, tỷ lệ 30% ở đô thị, nhất là đô thị lớn, đô thị đặc biệt, có thể cao hơn 100% chênh lệch so với nông thôn.
Quy định này dễ mâu thuẫn với điều 121 của Luật Đất đai, vì vậy đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị quy định nên thống nhất một tỷ lệ để khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn. Tỷ lệ này phải bảo đảm hợp lý, dễ thực hiện và sự công bằng giữa các địa phương.
Về vấn đề này, đại biểu Hoàng Văn Cường cho rằng, hiện nhiều người dân có đất thổ, đất vườn liền kề xin chuyển sang đất ở thì phải nộp rất nhiều tiền, bảng giá đất cao khiến họ không kham nổi.
Theo đại biểu, Dự thảo Nghị quy định nếu diện tích chuyển đổi từ đất nông nghiệp, thổ cư liền kề mà diện tích nằm trong hạn mức đất ở thì chỉ nộp 30% tiền sử dụng đất theo bảng giá đất; phần vượt hạn mức nộp 50%, vượt quá một lần hạn mức thì nộp 100%, đại biểu Hoàng Văn Cường cho rằng quy định này là phù hợp.
Đại biểu nêu còn một tình trạng bất hợp lý là nhiều người đã sử dụng đất ở hợp pháp từ lâu nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận; khi cấp giấy lần đầu lại phải nộp đúng khung giá đất. Trong khi người khác chuyển mục đích sử dụng đất thì chỉ nộp 30%. Do đó đại biểu Hoàng Văn Cường đề nghị bổ sung trường hợp cấp giấy chứng nhận sử dụng đất lần đầu cũng áp dụng mức 30% - 50% - 100% tương tự trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất.
