“Dân tộc hóa, đại chúng hóa và khoa học hóa” nền văn hóa
(PNTĐ) -Sáng 2/3, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam tổ chức tọa đàm với chủ đề Đề cương về Văn hóa Việt Nam và sự phát triển của văn học, nghệ thuật suốt 80 năm qua.
Trong phát biểu đề dẫn, Chủ tịch Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân khẳng định, Đề cương văn hóa đã tạo nền tảng lý luận quan trọng hình thành các chủ trương, đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng gắn với mỗi giai đoạn cách mạng. Tọa đàm hôm nay giúp chúng ta nhìn lại chặng đường phát triển của văn học nghệ thuật nước nhà, chỉ ra những thành tựu, hạn chế trong việc thực hiện tư tưởng chủ đạo của Đề cương là “Dân tộc hóa, đại chúng hóa và khoa học hóa” nền văn hóa.
Với vai trò là "một bộ phận tinh tế, cốt lõi của văn hóa", đội ngũ văn nghệ sĩ - trí thức cần phải không ngừng vượt lên trong bối cảnh quốc tế và quốc giá biến chuyển mau lẹ, phức tạp với những đòi hỏi, thách thức mới để phát huy những giá trị, ý nghĩa của Đề cương văn hóa Việt Nam đáp ứng kỳ vọng của nhân dân.
Tọa đàm tập trung làm rõ, sâu sắc vai trò nền tảng của Đề cương đối với sự nghiệp và tiến trình phát nền văn hóa, văn nghệ cách mạng Việt Nam xuyên suốt 80 năm; triển khai định hướng, nhiệm vụ trọng tâm, đề xuất giải pháp cấp bách, tiếp tục vận dụng, bổ sung, phát triển những tư tưởng cốt lõi của Đề cương, từng bước hoàn thiện hệ thống lý luận về văn hóa, văn nghệ Việt Nam hiện đại; thúc đẩy sự phát triển phong phú, toàn diện nền văn hóa, văn nghệ Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, khoa học, dân chủ và nhân văn. Đấu tranh, phản bác những quan điểm sai trái, lệch lạc, khắc phục những thiếu sót còn tồn tại, nỗ lực nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chủ thể xây dựng phát triển văn hóa, văn nghệ. Đó là Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ đóng giúp vai trò trực tiếp quan trọng.
Tham luận tại buổi tọa đàm, NSND, họa sĩ Vương Duy Biên nhấn mạnh, trong tình hình đất nước hiện nay, cần có sự quyết liệt chỉ đạo việc thực hiện các Nghị quyết đã có của Đảng về Văn học nghệ thuật nói riêng và về văn hóa nói chung. Cần có sự đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, từ những cơ quan làm văn hóa, quản lí văn hóa và những cơ quan cấp kinh phí. Những thủ tục hành chính rườm rà, phiền nhiều cần loại bỏ.
Đề xuất một số giải pháp để văn hóa nghệ thuật có những đóng góp tương xứng hơn với kỳ vọng của Đảng và nhân dân trong nỗ lực chung xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, NSND Trần Quốc Chiêm cho biết, để nền văn học, nghệ thuật Việt Nam tiếp tục có những đóng góp tương xứng với kỳ vọng của Đảng và nhân dân trong nỗ lực chung xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thì việc tích cực thực hiện chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa là rất cần thiết.
Ông cũng đưa ra một số giải pháp: thứ nhất, coi sự nghiệp phát triển văn học nghệ thuật và chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa là vấn đề cấp thiết. Thứ hai, chú trọng đến giải pháp giáo dục. Đây là giải pháp hữu hiệu, bền vững nhất để tạo ảnh hưởng, tác động tích cực lên hệ giá trị, nền tảng đạo đức, văn hóa của con người. Thứ ba, chăm lo hơn nữa cho đội ngũ văn nghệ sĩ trong điều kiện mới.
Nhận định về những tồn tại đang phổ biến trong lĩnh vực văn học nghệ thuật, nhà văn Hồ Đăng Thanh Ngọc (Thừa Thiên Huế) cho rằng, có hai vấn đề lớn đáng quan tâm đó là: Nhận thức, trách nhiệm phát triển văn học nghệ thuật chưa thật đầy đủ. Bên cạnh đó, mặt bằng dân trí không đồng đều, văn hóa đọc giảm sút... Để khắc phục những tồn tại đó, cần nâng cao ý thức trách nhiệm phát triển văn học nghệ thuật trong các cấp, ngành, đồng thời cần có chiến lược đào tạo đội ngũ sáng tác và đào tạo thế hệ có tri thức để nhận diện, thưởng thức các tác phẩm có giá trị.
Trao đổi tại buổi Tọa đàm, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm nhấn mạnh những yêu cầu được đặt ra để phát triển văn học, nghệ thuật Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Đó là tiếp tục nâng cao, thay đổi nhận thức của hệ thống chính trị các cấp về bản chất, đặc trưng của văn học, nghệ thuật, về vị trí của lĩnh vực này đối với sự phát triển bền vững của đất nước; tập trung nghiên cứu, xây dựng, bổ sung và hoàn thiện hệ thống lý luận văn nghệ Việt Nam và phát huy mạnh mẽ vai trò của phê bình văn học, nghệ thuật; phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, cải thiện môi trường sáng tạo cho văn nghệ sĩ, đặc biệt cần nuôi dưỡng đội ngũ kế cận.
Buổi tọa đàm đã tập trung nhấn mạnh vào thực trạng, giải pháp, góp phần phát huy hiệu quả nhất giá trị của Đề cương văn hóa Việt Nam. Qua đó nhằm nhận thức sâu sắc hơn những quan điểm cơ bản của Đảng về văn hóa văn nghệ, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
