Khai mạc Lễ hội truyền thống Đền Măng Sơn, xã Đoài Phương
(PNTĐ) - Sáng 23/2, trong không khí phấn khởi của những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, Đảng uỷ, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã Đoài Phương long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội truyền thống đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông.
Lễ hội truyền thống Đền Măng Sơn bước vào phần Lễ với không khí trang nghiêm, thành kính. Phần lễ được tổ chức theo đúng nghi thức truyền thống, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và đời sống tâm linh lâu đời của Nhân dân xứ Đoài.
Trình bày diễn văn khai mạc, Phó Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND xã Đoài Phương Nguyễn Thế Hùng nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử, văn hoá và tâm linh đặc biệt của Lễ hội truyền thống cụm di tích Quốc gia Đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông.
Chủ tịch UBND xã Đoài Phương khẳng định: Lễ hội Đền Măng là dịp để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Đoài Phương bày tỏ lòng thành kính, tri ân sâu sắc đối với Đức Thánh Tản Viên Sơn Thánh - vị anh hùng huyền thoại của dân tộc, biểu tượng cho sức mạnh, ý chí quật cường, tinh thần chinh phục thiên nhiên, bảo vệ cuộc sống bình yên cho Nhân dân. Đồng thời, lễ hội góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân trong cộng đồng dân cư.
Chủ tịch UBND xã Đoài Phương Nguyễn Thế Hùng ôn lại những giá trị tiêu biểu của cụm di tích Đền Măng Sơn - đình Sơn Trung - đình Sơn Đông, từ lịch sử hình thành, kiến trúc nghệ thuật đến quá trình được xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá cấp Quốc gia. Đây không chỉ là niềm tự hào của Nhân dân Đoài Phương mà còn là trách nhiệm lớn lao trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá của quê hương xứ Đoài.
Cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông là nơi thờ Tản Viên Sơn Thánh - vị thần đứng đầu trong “tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, có vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống tâm linh của người Việt cổ. Ngài là biểu tượng của sức mạnh, tinh thần đấu tranh anh dũng trong công cuộc chống giặc ngoại xâm bảo vệ chủ quyền quốc gia, dân tộc; đồng thời là hiện thân của khát vọng chinh phục thiên nhiên, giữ bình yên cho muôn dân, trăm họ.
Chuyện kể rằng, trong những lần đi thăm thú các nơi, Đức Thánh Tản Viên đã đến vùng Sơn Đông. Trước cảnh sắc trù phú, đẹp đẽ, người dân hiền hậu, nên Ngài đã ở lại và cho lập một cung điện trên đồi Măng Sơn. Đức Thánh Tản đã dạy cho dân cách săn bắt, ươm tơ dệt lụa, cày cấy trừ tai, diệt họa giúp dân an cư, lập nghiệp, cầm quân dẹp giặc, giữ yên bờ cõi giang sơn, ngăn chặn nước lũ sông Đà, sông Hồng đem lại Thái bình – Thịnh trị, gìn giữ quốc thái, dân an.
Sau khi Đức Thánh Tản Viên rời Sơn Đông, dân làng tưởng nhớ công ơn nên đã lập đền thờ Ngài và 2 người em họ là Cao Sơn, Quý Minh. Hằng năm tổ chức lễ hội đền Măng Sơn tưởng nhớ các Ngài. Lễ hội đền Măng Sơn, xứ Đoài xưa kia là hội chung của nhân dân 5 xã trong tổng Tường Phiêu, gồm Sơn Đông, Sơn Trung, Tường Phiêu, Trạch Lôi, Thuần Mỹ. Đền Măng Sơn nay là di tích lịch sử văn hóa quốc gia thuộc xã Đoài Phương. Đây là ngôi đền cổ thờ Tam vị Đức Thánh Tản, còn gọi là Nam Cung.
Đền được khởi dựng từ đầu thế kỷ 17 trên khu đồi cao giữa làng Sơn Đông. Kiến trúc của đền Măng Sơn theo dạng cổng nghi môn, nhà đại bái, hậu cung, tả mạc, hữu mạc; các cỗ Long ngai, Bài vị, kiệu bành đều điêu khắc hoa văn tinh xảo; các bức hoành phi, câu đối, bát hương, đôi nghè tứ linh đều được tạo tác từ thế kỷ 17; bia đá 4 mặt được khắc tạo bằng chữ Hán từ năm 1746…
Cùng với đền Măng Sơn, đình Sơn Đông và đình Sơn Trung được xây dựng để tạo nên một cụm công trình tín ngưỡng chung của địa phương. Hai di tích mang phong cách nghệ thuật kiến trúc cuối thời Nguyễn, đã trải qua nhiều đợt trùng tu, tôn tạo, vẫn còn giữ được kết cấu kiến trúc và các hoa văn trang trí mang phong cách nghệ thuật nửa đầu thế kỷ XX…
Với những giá trị về lịch sử văn hóa, năm 1997, cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông được UBND tỉnh Hà Tây trước đây cấp bằng công nhận di tích lịch sử văn hóa. Ngày 15-4-2022, Bộ Văn hóa Thông tin và Thể thao cấp bằng xếp hạng di tích cấp quốc gia. Đó là vinh dự, là niềm tự hào đối với người dân Sơn Đông trước đây và Đoài Phương hôm nay.
Những năm gần đây Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương cùng sự góp tâm công đức của du khách thập phương đã đoàn kết một lòng, chung sức khởi dựng, tu tạo lại Cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông “Uy nghiêm và linh thiêng” như ngày nay, xứng đáng với vị thế của ngôi đền cổ trong các đền thờ đức Thánh Tản Viên của vùng quê Xứ Đoài.
Từ năm 1993 đến nay thể theo nguyện vọng của Nhân dân, cứ vào ngày mùng 7 tháng giêng hàng năm, địa phương lại mở hội rước Tam Vị Đức Thánh đi du ngoại, thể hiện sự tôn kính của nhân dân đối với các vị thần có công với đất nước. Lễ hội truyền thống cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung, đình Sơn Đông hàng năm là dịp để nhân dân trong xã và du khách thập phương xa, gần đến dự Lễ hội, cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái - dân an và cầu cho mọi người, mọi nhà được hạnh phúc - bình an.
Đồng chí Nguyễn Thế Hùng nhấn mạnh, những năm qua, với sự quan tâm của các cấp, các ngành, cùng sự đồng lòng, chung sức của Nhân dân và sự công đức của du khách thập phương, cụm di tích Đền Măng Sơn đã được tu bổ, tôn tạo ngày càng khang trang, uy nghiêm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng chính đáng của Nhân dân.
Chủ tịch UBND xã Đoài Phương Nguyễn Thế Hùng bày tỏ mong muốn các hoạt động lễ hội diễn ra trang trọng, an toàn, văn minh, đúng thuần phong mỹ tục; đồng thời kêu gọi cán bộ, đảng viên và Nhân dân tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, thi đua lao động, học tập, phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, góp phần xây dựng xã Đoài Phương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
