Tiếp tục thực hiện hiệu quả Chương trình phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số
(PNTĐ) - Ngày 17/6, tại kỳ họp thứ 7, Phó Chủ tịch Quốc hộiTrần Quang Phương điều hànhQuốc hội thảo luận tại Hội trường về đề xuất điều chỉnh chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.
Thảo luận tại hội trường, các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết điều chỉnh chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030 để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án, tiểu dự án trong Chương trình, vì đây là nội dung có tác động trực tiếp đến sự phát triển của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Điều chỉnh nguồn vốn cần phù hợp
Đại biểu Mai Văn Hải (Đoàn Thanh Hóa) cho biết, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được phê duyệt chủ trương đầu tư theo Nghị quyết số 120/2020/QH14 của Quốc hội, là một chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước dành cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là chương trình mục tiêu quốc gia mới gồm nhiều dự án, tiểu dự án thành phần với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương và cơ quan Trung ương chủ trì, quản lý dự án.
Theo đại biểu, thời gian qua, Chương trình đã đạt được kết quả bước đầu quan trọng, tạo tác động tích cực đến đời sống người dân, đặc biệt ở các xã, thôn đặc biệt khó khăn như việc thực hiện khá tốt công tác xóa đói giảm nghèo, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào được nâng lên… Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc ảnh hưởng đến kết quả triển khai, tổ chức thực hiện Chương trình nên cần phải điều chỉnh một số chủ trương là cần thiết.
Về điều chỉnh vốn thực hiện Chương trình, đại biểu cơ bản thống nhất vì đây là vấn đề cần thiết để thực hiện tốt việc lồng ghép, phân bổ vốn thực hiện Chương trình. Tuy nhiên đại biểu đề nghị cần xem lại thời gian áp dụng cho phù hợp vì giai đoạn 1 từ năm 2021 – 2025, vốn đầu tư công đã được giao cho các địa phương, vốn sự nghiệp được phân bổ đến hết năm 2024.
Do đó theo đại biểu, cần nêu rõ điều chỉnh chung cho giai đoạn 2026 - 2030 là phù hợp và đề nghị phân bố vốn trung hạn hàng năm và phân bổ vốn sự nghiệp phải phù hợp, tránh trường hợp phân bổ giao vốn sự nghiệp và phân bổ vốn đầu tư công không ăn khớp sẽ làm ảnh hưởng đến việc bố trí vốn cho các dự án cụ thể.
Cũng bày tỏ đồng tình với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết phải điều chỉnh chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đại biểu Trần Văn Tiến (Đoàn Vĩnh Phúc) cho rằng, Chính phủ đề xuất nguồn vốn thực hiện chương trình gồm: Nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 và nguồn vốn sự nghiệp được bố trí trong dự toán ngân sách hàng năm theo các nghị quyết Quốc hội. Đại biểu đồng tình với Báo cáo thẩm tra của Hội đồng Dân tộc là sử dụng nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 đã được phân bổ, trong đó có nguồn vốn ngân sách trung ương và nguồn vốn sự nghiệp.
Đại biểu Trần Văn Tiến không đồng tình với việc sử dụng nguồn vốn sự nghiệp được bố trí trong dự toán ngân sách hàng năm theo đề xuất của Chính phủ, nhằm ổn định kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 cho Chương tình đã được phân bổ.
Mở rộng đối tượng thụ hưởng các Chương trình
Về việc mở rộng các đối tượng thụ hưởng của chương trình, theo đại biểu Phạm Trọng Nghĩa (Đoàn tỉnh Lạng Sơn), theo tờ trình của Chính phủ, việc mở rộng các đối tượng thụ hưởng của chương trình áp dụng cho 4 nhóm, gồm 10 đơn vị sự nghiệp công lập, 101 trường phổ thông dân tộc nội trú thuộc 39 tỉnh không nằm trên địa bàn các xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, 3 trung tâm y tế, bệnh viện tuyến huyện không nằm trên địa bàn các xã, thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và các di tích quốc gia đặc biệt, di tích quốc gia có giá trị tiêu biểu của đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo báo cáo của Chính phủ, việc bổ sung 4 nhóm đối tượng với hơn 4000 tỷ đồng, Chính phủ cam kết không làm tăng tổng mức đầu tư và cơ cấu nguồn vốn đã được Quốc hội phê duyệt tại Nghị quyết số 120/2020/QH14.
Bên cạnh Kết luận số 65 ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị về công tác dân tộc trong tình hình mới, đại biểu cho rằng, việc mở rộng các đối tượng thụ hưởng của chương trình còn là một bước quan trọng nhằm thể chế hóa trong thực tiễn các quy định tại khoản 1 Điều 58, khoản 3 Điều 62 Hiến pháp về phát triển y tế, giáo dục cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Vì vậy, đại biểu đánh giá cao và hoàn toàn ủng hộ việc mở rộng đối tượng thụ hưởng các Chương trình trong nghị quyết Quốc hội, làm cơ sở pháp lý vững chắc cho Chính phủ triển khai trong thực tiễn.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh (Đoàn Lào Cai), các trường trung cấp, cao đẳng… của huyện tại các tỉnh thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có chức năng tổ chức đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ trung cấp, trình độ sơ cấp và đào tạo thường xuyên. Việc học tại các cơ sở giáo dục của tỉnh giúp các em đi lại thuận tiện, giảm bớt gánh nặng về kinh tế, bảo đảm nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp cho lao động tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, hiện nay các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại các địa phương, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn rất thiếu cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo. Ngân sách địa phương còn khó khăn, hầu hết đều nhận từ Trung ương nên nguồn đầu tư cho giáo dục và đào tạo còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu. Trong khi các cơ sở giáo dục này còn là đối tượng thực hiện Tiểu dự án 3 của dự án 5, thuộc Chương trình mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nhưng chỉ vì địa điểm của các cơ sở đào tạo này không thuộc địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số nên cũng không thuộc đối tượng thụ hưởng các chính sách của chương trình.
Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh đề nghị Chính phủ bổ sung đối tượng này vào danh mục, tạo điều kiện để địa phương thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của chương trình.
Thay mặt Chính phủ và được thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh giải trình, làm rõ một số nội dung đại biểu quan tâm về điều chỉnh nguồn vốn của chương trình, về phạm vi và đối tượng của chương trình, về tiến độ thực hiện chương trình…
Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương kết luận nội dung thảo luận, các ý kiến thảo luận tại hội trường đều có căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn rõ ràng, sâu sắc, thể hiện sự quan tâm và trách nhiệm cao của đại biểu Quốc hội đối với đề xuất của Chính phủ. Qua thảo luận, đa số ý kiến đại biểu Quốc hội đánh giá cao Chính phủ đã kịp thời chỉ đạo Ủy ban Dân tộc chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng Hồ sơ để trình Quốc hội, đánh giá cao việc xây dựng Báo cáo thẩm tra của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.
Các ý kiến đại biểu Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết xem xét, điều chỉnh một số nội dung, chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án, tiểu dự án trong chương trình.
Đa số ý kiến đại biểu thống nhất trình Quốc hội đưa vào Nghị quyết chung của Quốc kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XV và không ban hành Nghị quyết riêng, với nội dung Quốc hội thống nhất về nguyên tắc điều chỉnh một số nội dung liên quan đến chủ trương chương trình mục tiêu quốc gia cả về nguồn vốn đầu tư công, vốn thường xuyên, phạm vi và đối tượng.
Giao cho Chính phủ chịu trách nhiệm về việc chỉ đạo rà soát, điều chỉnh, ban hành danh mục đầu tư cụ thể, bảo đảm các nguyên tắc, hiệu quả, mục tiêu chương trình và không làm thay đổi tổng mức vốn của chương trình giai đoạn 2021-2025 đã được Quốc hội phê duyệt.
