Việt Nam chính thức trở thành quốc gia đối tác của BRICS: Cơ hội mới trong chiến lược đối ngoại đa phương

BRICS, được thành lập từ năm 2006, hiện là một trong những trụ cột ngày càng có ảnh hưởng trong cấu trúc kinh tế và chính trị toàn cầu. Ban đầu, nhóm bao gồm bốn quốc gia thành viên: Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc; Nam Phi gia nhập vào năm 2010. Trong những năm gần đây, BRICS đã mở rộng quy mô, đón nhận thêm Ai Cập, Iran, Ethiopia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Indonesia và hiện tại là Việt Nam với tư cách quốc gia đối tác – đưa tổng số nước đối tác lên con số 10.

 Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng xác nhận Việt Nam chính thức trở thành quốc gia đối tác của Nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS.

Phát biểu về sự kiện này, bà Phạm Thu Hằng khẳng định: “Việt Nam trở thành nước đối tác BRICS với mong muốn nỗ lực đóng góp, nâng cao tiếng nói và vai trò của các nước đang phát triển, thúc đẩy đoàn kết quốc tế, chủ nghĩa đa phương bao trùm, toàn diện trên tinh thần tôn trọng luật pháp quốc tế”.

Bà cũng nhấn mạnh, đây là bước đi phù hợp với chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ của Việt Nam, qua đó khẳng định vị thế là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

Tuyên bố từ phía Brazil, Chủ tịch luân phiên của BRICS, cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của Việt Nam tại khu vực châu Á. “Việt Nam nổi bật là một đối tác quan trọng tại châu Á, với nền kinh tế năng động và cam kết mạnh mẽ về một trật tự quốc tế công bằng, dân chủ và phát triển bền vững”, tuyên bố của Brazil viết. Theo đó, Việt Nam được đánh giá là có sự tương đồng lớn về lợi ích và định hướng hợp tác với các thành viên BRICS, đặc biệt trong thúc đẩy hợp tác Nam - Nam và cải cách hệ thống quản trị toàn cầu.

Việc trở thành đối tác của BRICS mở ra nhiều cơ hội chiến lược cho Việt Nam. Trước hết là việc tiếp cận các cơ chế hợp tác tài chính của nhóm, đặc biệt là Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) và Cơ chế Dự trữ Dự phòng BRICS (CRA). Đây là những công cụ hỗ trợ quan trọng trong lĩnh vực đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển bền vững và đảm bảo ổn định tài chính – những yếu tố then chốt để các nước đang phát triển như Việt Nam thu hút nguồn lực và phát triển độc lập hơn về tài chính.

Ngoài ra, BRICS cũng đang triển khai hàng loạt sáng kiến mang tính chiến lược như phát triển hệ thống thanh toán nội khối thay thế SWIFT, tăng cường sử dụng đồng nội tệ trong giao dịch thương mại và đẩy mạnh các chương trình hợp tác khoa học – công nghệ. Những định hướng này phù hợp với mục tiêu của Việt Nam trong việc giảm thiểu phụ thuộc vào các hệ thống tài chính truyền thống, đồng thời đa dạng hóa nguồn lực và đối tác phát triển.

Tính đến năm 2024, theo số liệu ước tính, tỷ trọng GDP toàn cầu của các nước BRICS tính theo sức mua tương đương (PPP) đã vượt 36,7%, cao hơn hẳn mức 29,6% của nhóm G7. Điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của BRICS trong định hình trật tự kinh tế quốc tế mới, nơi các nền kinh tế đang phát triển có tiếng nói ngày càng quan trọng.

Với quyết định trở thành quốc gia đối tác BRICS, Việt Nam sẽ có cơ hội mở rộng phạm vi hợp tác chính trị – an ninh, kinh tế – tài chính và giao lưu nhân dân – văn hóa. Trên cả ba trụ cột hợp tác chính của BRICS, Việt Nam đều có thể phát huy thế mạnh và đóng góp vào các sáng kiến chung. Điều này không chỉ giúp Việt Nam củng cố vị thế trong các định chế đa phương, mà còn tạo thế cân bằng trong chính sách đối ngoại, duy trì quan hệ linh hoạt và cân bằng giữa các cực quyền lực trên thế giới.

Giới chuyên gia nhận định, đây là bước tiến chiến lược thể hiện rõ nét tinh thần “ngoại giao cây tre” của Việt Nam – mềm mại nhưng vững chắc, linh hoạt nhưng kiên định. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị toàn cầu gia tăng, việc tham gia các cơ chế như BRICS giúp Việt Nam giữ thế chủ động, đa dạng hóa quan hệ và tận dụng các không gian hợp tác mới để bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng tư cách “đối tác” của BRICS khác với tư cách “thành viên chính thức”. Trong khi các quốc gia thành viên có quyền biểu quyết trong các cơ chế nội bộ, các nước đối tác như Việt Nam hiện chỉ tham gia với vai trò hợp tác mở rộng. Dù vậy, việc trở thành đối tác BRICS vẫn là bước đi có ý nghĩa về mặt chính trị, kinh tế và ngoại giao, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Trên hành trình hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng, Việt Nam đang cho thấy quyết tâm đóng vai trò tích cực trong việc kiến tạo các cấu trúc quản trị toàn cầu đa cực, công bằng và bao trùm hơn. Tham gia BRICS với tư cách đối tác là một bước đi chiến lược để hiện thực hóa định hướng đó – một định hướng không chỉ vì lợi ích quốc gia mà còn vì lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.