Áo dài Việt Nam trên con đường trở thành di sản

Lễ hội "Áo dài - Hương sắc Tràng An" diễn ra tại phố đi bộ Hồ Hoàn Kiếm ngày 29/11/2020

Áo dài xứng đáng được vinh danh di sản văn hóa phi vật thể

Những ngày cuối năm 2020, công chúng chứng kiến hàng loạt sự kiện lớn tiếp tục tôn vinh nét đẹp tà áo dài. Cuộc thi thiết kế “Tự hào Áo dài Việt” đã về đích với sự tham gia của đông đảo các nhà thiết kế cùng hàng trăm mẫu áo dài được thiết kế từ tâm huyết và tình yêu dành cho biểu tượng của tâm hồn dân tộc; Lễ hội Áo dài “Hương sắc Tràng An” tại hồ Hoàn Kiếm cũng mang đến nhiều cung bậc xúc cảm...

Trong suốt năm 2020, nhiều hoạt động tôn vinh, định vị giá trị của Áo dài trong bản đồ di sản văn hóa Việt Nam đã diễn ra. Dù bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 nhưng vẫn có nhiều hoạt động sôi nổi, rộng khắp, được hưởng ứng tích cực như: Tuần lễ Áo dài dịp 8/3, đồng diễn, diễu hành, triển lãm, thi ảnh đẹp áo dài online, hình thành các trang mạng xã hội chia sẻ vẻ đẹp của áo dài Việt Nam, hội thi duyên dáng áo dài; vận động may, tặng áo dài cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn; cuộc vận động thiết kế áo dài Tự hào áo dài Việt; sự kiện trình diễn áo dài tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám; hội thảo Áo dài Việt Nam - nhận diện tập quán, giá trị và bản sắc… Tất cả nhằm khẳng định, tôn vinh và lan tỏa giá trị, vẻ đẹp của áo dài.
Áo dài xứng đáng được vinh danh di sản văn hóa phi vật thể là ý kiến được nhiều chuyên gia văn hóa, di sản cùng đồng thuận tại Hội thảo “Tham vấn ý kiến chuyên gia về việc lập hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể liên quan đến Áo dài” do Trung ương Hội LHPN Việt Nam tổ chức những ngày cuối cùng của năm 2020. Đồng loạt các địa phương trong cả nước cũng đang tích cực triển khai xây dựng hồ sơ vinh danh áo dài là di sản.

Theo Phó Chủ tịch Trung ương Hội LHPN Việt Nam Bùi Thị Hòa, hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia là hoạt động quan trọng, từ đó đưa ra những đề xuất để cơ quan quản lý Nhà nước tiếp tục vào cuộc nhằm tôn vinh áo dài Việt Nam bằng giá trị pháp lý. Hội thảo lần này được tổ chức để trả lời những câu hỏi: Lựa chọn những giá trị nào của áo dài để lập hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể? Những thủ tục, yêu cầu cùng các vấn đề đặt ra khi lập hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể đối với trang phục áo dài?

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thừa Thiên - Huế Phan Thanh Hải “đăng đàn” , khẳng định áo dài là di sản vô giá của dân tộc, nếu không gìn giữ và có những giải pháp quyết liệt để định vị thì sẽ dễ bị mất thương hiệu, bởi đã có nhiều nhà thiết kế nước ngoài đang rất quan tâm đến vẻ đẹp của trang phục này. Theo ông Hải, áo dài ở Thừa Thiên - Huế đã được khởi xướng từ lâu và trở thành câu chuyện văn hóa phục vụ phát triển kinh tế, xã hội.

Khẳng định chỗ đứng đặc biệt của Áo dài

Trước đó, giữa năm 2020, một cuộc hội thảo quy mô quốc gia cũng đã được Bộ VHTTDL và Hội LHPN Việt Nam phối hợp tổ chức với chủ đề “Áo dài Việt Nam: Nhận diện, tập quán, giá trị và bản sắc”. Tại đây, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, việc nhận diện đầy đủ, khoa học về những giá trị và nội hàm di sản văn hóa phi vật thể này, một mặt sẽ giúp cho việc xây dựng thành công hồ sơ trang phục áo dài Việt Nam đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tiến tới đệ trình ghi danh tại danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại theo tiêu chí của UNESCO. Mặt khác, việc nghiên cứu một cách thấu đáo về áo dài nhằm tìm ra những giải pháp quản lý, bảo vệ phù hợp để đảm bảo sức sống của Áo dài theo tinh thần Công ước năm 2003 của UNESCO và Luật Di sản văn hóa của Việt Nam.

Khẳng định áo dài không chỉ là biểu tượng cho hình ảnh phụ nữ Việt Nam, mà còn đại diện cho văn hóa Việt Nam, bản sắc dân tộc Việt Nam ra thế giới, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Viện trưởng Viện VHNT quốc gia Việt Nam nhìn nhận: “Nhiều người nước ngoài khi được hỏi đều thừa nhận áo dài chính là trang phục có tính biểu tượng gắn với phụ nữ Việt Nam và niềm tự hào của người dân Việt Nam trên khắp thế giới. Nó cũng là một sáng tạo văn hóa nghệ thuật đóng góp vào kho tàng của nhân loại...”.

Với 30 năm thiết kế áo dài, NTK Lê Sĩ Hoàng nhận thấy rằng ngoài giá trị thẩm mỹ bền vững đi cùng thời gian, tạo nên giá trị đạo đức cho người mặc, áo dài còn chứa đựng giá trị triết lý âm dương. Chính việc tuân thủ triết lý âm dương trong thiết kế đã giúp nâng cao giá trị thẩm mỹ và giá trị đạo đức của trang phục độc đáo này.

Đối với các NTK, được thiết kế áo dài là niềm tự hào không gì có thể thay thế. Chủ tịch CLB Áo dài Việt Nam, NTK Đỗ Trịnh Hoài Nam chia sẻ, khi đưa áo dài ra thế giới, người nước ngoài luôn trầm trồ và gọi rõ tên áo dài gắn với hai tiếng Việt Nam. Đó chính là bản sắc, là hồn cốt và tiếng nói dân tộc.

Bà Bùi Thị Hòa, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam cho biết, trong thời gian tới, với lòng tự hào, trách nhiệm và tình yêu đối với áo dài Việt Nam, Hội LHPN Việt Nam sẽ tiếp tục vận động, đề xuất, tổ chức các hoạt động nhằm tiếp tục tôn vinh áo dài Việt. Có thể kể đến các hoạt động dự như: Tổ chức thường xuyên Tuần lễ Áo dài dịp 8/3; trình diễn, đồng diễn áo dài tại một số tỉnh, thành phố; đẩy mạnh tuyên truyền trên báo chí, mạng xã hội về giá trị, vẻ đẹp của áo dài; vận động các tỉnh/thành hoàn thành Hồ sơ Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia liên quan đến áo dài…

“Với tất cả những nỗ lực này, Hội LHPN Việt Nam mong muốn được góp phần công sức để các giá trị của Áo dài sẽ được đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia và xa hơn nữa là Di sản văn hóa thế giới” - bà Bùi Thị Hòa chia sẻ.

MỘC MIÊN