Cần siết chặt quản lý trên không gian mạng

Vụ việc của Youtuber Thơ Nguyễn cuối cùng đã hạ hồi phân giải cùng “án phạt” 7,5 triệu đồng. Một mức phạt quá “bèo bọt” so với mức thu nhập của Youtuber này cũng như những hệ lụy gây ra. Liệu điều này có khiến các Youtuber khác coi chuyện phạt bằng… “vung”. Bởi chính Thơ Nguyễn trước đó đã ẩn hết các clip trên trang nhưng lại vừa công bố sẽ quay trở lại.

Một youtuber “hái ra tiền” nhờ nội dung nhảm.

Buông lỏng quản lý văn hóa trên không gian mạng

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Viện trưởng Viện VHNT Quốc gia Việt Nam cho rằng, sự buông lỏng không gian mạng trong một thời gian dài đã khiến cho những Youtuber mặc sức tung hoành, đưa lên mạng câu view, kiếm tiền bằng những nội dung được định hướng cho con trẻ là “rất hot”, “rất thịnh hành”, “không thể thiếu”... “Văn hóa ứng xử trên mạng xã hội đang có nhiều biểu hiện lệch chuẩn, nhưng nếu chỉ cảnh báo đơn thuần mà không có biện pháp cứng rắn thì sẽ khó có thể chấm dứt”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cảnh báo.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, lợi ích kinh tế là một yếu tố quan trọng chi phối hành vi sản xuất thông tin trên mạng xã hội. Chính việc cổ vũ các nội dung không phù hợp qua lượt share, view, like tạo điều kiện cho các chủ trang kiếm được nhiều tiền, cổ xúy các nội dung không lành mạnh, lệch chuẩn nhưng lại kích thích sự tò mò của người xem. Từ đó gây ra sự hỗn loạn văn hóa ứng xử trên mạng hiện nay.

Mỗi ngày chúng ta vẫn phải tiếp tục chứng kiến sự xuất hiện của những nội dung phản cảm tràn lan trên Youtube. Với những cái tên mà chỉ nghe thôi cũng khiến những bậc cha mẹ vô cùng lo lắng: “Thử thách một ngày làm chó”, “Ăn động vật đã chết vài ngày”... Không ít clip cổ xúy cho những nội dung bạo lực, đánh đấm giang hồ, ăn mặc khêu gợi để “câu view” đơn cử như kênh Youtube single mom thường xuyên mặc hớ hênh gây shock vừa qua. Cùng với các clip nhảm là sự xục xạo, xông thẳng vào đời tư cá nhân của nhiều Youtuber, bất chấp mọi giá trị đạo đức chỉ để được nổi tiếng, kiếm tiền... Đáng nói là, những nội dung này lại thu hút một lượng rất lớn người xem và bình luận, thậm chí còn xuất hiện trong “top video thịnh hành”. Ngược lại, các nội dung bổ ích, lành mạnh lại nhận rất ít lượt quan tâm.

Cần sớm đưa bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội vào thực hiện

Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội về xây dựng Bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng tại kỳ họp Quốc hội tháng 11/2020, Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: Trong tháng 4/2020, Bộ đã trình Thủ tướng ban hành Bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng. Chính phủ đã đồng ý về mặt nội dung, nhưng đề nghị Bộ cân nhắc thêm về thẩm quyền ban hành.

Trong đó, Chính phủ yêu cầu nhà cung cấp nội dung tôn trọng pháp luật Việt Nam và tôn trọng quyền con người, trong đó có quyền trẻ em. Nhà cung cấp phải ứng xử và giáo dục trẻ em và vị thành niên sử dụng mạng xã hội. Bộ TT&TT được Chính phủ giao chủ trì xây dựng Đề án bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác sáng tạo lành mạnh trên môi trường mạng, giai đoạn 2020-2025, Đề án đưa ra yêu cầu tạo đầu mối duy nhất tiếp nhận các phản ánh về xâm hại trẻ em, ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để phát hiện sớm, chủ động ngăn chặn và gỡ bỏ các nội dung xâm hại trẻ em trên không gian mạng

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, vụ việc Youtuber Thơ Nguyễn vừa qua cho thấy, ảnh hưởng từ các trang mạng xã hội đến trẻ em nói riêng và cả xã hội nói chung ngày càng mạnh mẽ. Giờ đây, không chỉ là gia đình, nhà trường, mà chính các trang mạng xã hội đã tham gia chi phối nhận thức, từ đó ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi của con người. Vì thế, ở thời điểm hiện nay, trong giáo dục nói chung, giáo dục đạo đức nói riêng phải chú ý nhiều hơn đến các trang mạng xã hội.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh, chúng ta chưa thực sự hình thành văn hoá ứng xử trên mạng xã hội. Do đó, những hành động, hình ảnh nào là phù hợp, không phù hợp cũng như những tranh luận trên mạng xã hội nên dừng ở mức độ nào là đủ vẫn chưa được định hình một cách rõ ràng. Điều này khiến cho môi trường mạng xã hội đang khá hỗn loạn, thiếu định hướng, dẫn đến nhiều tranh cãi khác nhau, trái chiều mà nếu người sử dụng không có kiến thức và bản lĩnh tốt sẽ không thể có đánh giá khách quan, thấu đáo về những hiện tượng trên mạng xã hội.

Để hạn chế những vấn đề này, theo ông Bùi Hoài Sơn, mỗi người hãy trở thành những người sử dụng mạng xã hội thông minh để biến những lợi ích của mạng xã hội thành lợi ích cho bản thân, hạn chế những tiêu cực trên mạng xã hội. Mặt khác, cần sớm đưa bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội vào thực hiện.

Một biện pháp quan trọng được các chuyên gia lưu ý là cần tăng cường chế tài xử phạt để làm gương cho những hành vi không phù hợp trên môi trường mạng, trả lại sự trong sạch, những điều tích cực và lợi ích của mạng xã hội. Án phạt mà các Youtuber phải nhận cho những clip nhố nhăng dường như… chả thấm vào đâu so với thu nhập khủng mà họ đã kiếm được.

Mới đây, Google đưa ra thông báo, nếu các Youtuber khai báo thông tin thuế trước ngày 31/5/2021, họ sẽ phải chịu mức thuế 30% cho các doanh thu đến từ người xem tại Mỹ, và nếu không nộp khai báo thuế, Youtuber sẽ bị đánh thuế 24% đối với doanh thu đến từ người xem ở mọi quốc gia. Mức thuế cao ngất ngưởng này khiến các Youtuber khá bấn loạn. Tuy nhiên, điều đó vẫn không chi phối đến nỗ lực làm nội dung của các Youtuber. Điều mà đông đảo người dân mong chờ, chính là Google cần có những biện pháp phối hợp kiểm soát nội dung, loại trừ nội dung nhảm nhí, tăng cường nội dung lành mạnh trả lại sự “trong sạch” cho mạng xã hội.

THANH PHƯƠNG