“Dấu thiêng” - triển lãm tranh sơn mài đậm chất nghệ thuật truyền thống
(PNTĐ) - Hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954-10/10/2024), chiều 25/9, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội và Công ty Cổ phần Sở giao dịch Hàng hóa Việt Nam Toàn Cầu đã tổ chức giới thiệu trưng bày 52 tác phẩm tranh sơn mài của họa sĩ trẻ Chu Nhật Quang về Hoàng Thành và cảnh non sông, di sản văn hóa của Hà Nội mang tên "Dấu thiêng". Triển lãm sẽ diễn ra từ ngày 5/10/2024 đến 15/10/2024, tại khuôn viên Hoàng Thành Thăng Long.
Đây cũng là một sự kiện văn hóa quan trọng, mở ra một không gian tôn vinh nghề sơn mài truyền thống – một di sản quý báu của văn hóa Việt Nam. Những tác phẩm tại triển lãm cũng thể hiện tình yêu sâu sắc của họa sĩ Chu Nhật Quang (SN 1995), một người thuộc thế hệ trẻ với di sản văn hóa và thiên nhiên Việt Nam, đặc biệt là nghề sơn mài - một trong những nét tinh hoa độc đáo của nghệ thuật truyền thống dân tộc.
Theo đại diện Ban tổ chức, tại buổi triển lãm, 52 bức tranh sơn mài sẽ được sắp xếp thành bốn chủ đề lớn: Khôi, Cội, Linh và Nôi. Mỗi chủ đề mang trong mình một câu chuyện riêng biệt về văn hóa, truyền thống và cuộc sống Việt Nam.
Trong đó, chủ đề "Khôi" gồm 14 bức tranh tĩnh vật, tái hiện những đồ vật quen thuộc từ bình gốm, hoa quả, cho đến các vật dụng gia đình. Qua bàn tay tài hoa của Chu Nhật Quang, những vật phẩm này hiện lên sống động và có chiều sâu. Chu Nhật Quang chia sẻ rằng đây là sự phản chiếu ký ức về thời gian anh gắn bó với nghệ thuật làm gốm như một lời tri ân với quá khứ.
Chủ đề "Cội" gồm 17 tác phẩm, tập trung vào các địa danh di sản văn hóa nổi tiếng của Việt Nam như Hoàng Thành Thăng Long, Chùa Một Cột, và Chùa Thầy. Những hình ảnh biểu tượng như mẹ Âu Cơ, ruộng bậc thang, và cảnh sinh hoạt nông thôn được thể hiện qua lớp sơn mài lung linh, nhắc nhở người xem về cội nguồn văn hóa của dân tộc.
Chủ đề "Linh" gồm 9 bức tranh khắc họa yếu tố tâm linh và triết lý Phật giáo. Hình ảnh hoa sen, sân khấu thủy đình, và những ngôi làng cổ xuất hiện đầy trang nghiêm, giúp người xem chiêm nghiệm về giá trị tinh thần và sự giác ngộ.
Cuối cùng, chủ đề "Nôi" với 12 tác phẩm, tập trung vào những hình ảnh gắn liền với ký ức về quê hương như đình làng, múa rối nước, và cảnh sinh hoạt dân dã. Đây là sự hòa quyện giữa thiên nhiên và con người, đồng thời gửi gắm thông điệp bảo tồn các giá trị truyền thống.
Buổi họp báo không chỉ là dịp để giới thiệu các tác phẩm của Chu Nhật Quang mà còn là cơ hội để những người trong ngành chia sẻ quan điểm và nhận định về nghệ thuật sơn mài hiện đại. Nhà sử học Dương Trung Quốc, một trong những người có tầm ảnh hưởng trong giới nghiên cứu văn hóa, đã dành những lời khen ngợi cho hành trình nghệ thuật của Chu Nhật Quang.
"Từ góc nhìn của một người làm nghề sử, tôi cảm nhận được khát vọng đổi mới trong tranh sơn mài của Chu Nhật Quang. Anh đã dẫn thân vào việc làm mới nghệ thuật truyền thống của cha ông, trải qua nhiều thử thách và tìm tòi cách để phát triển. Những tác phẩm này dù còn mới mẻ, nhưng tôi tin rằng với nhiệt huyết và sức sáng tạo, anh sẽ đưa sơn mài Việt Nam vươn xa hơn. Xin chúc mừng và đặt nhiều kỳ vọng vào hành trình của anh" - nhà sử học Dương Trung Quốc chia sẻ.
Phát biểu tại buổi họp báo, nhà văn, họa sĩ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cũng khẳng định: "Với sự kế thừa và phát triển nghệ thuật tử gia đình, Chu Nhật Quang đã đóng góp vào sự đa dạng và phong phú của nghệ thuật sơn mài hiện đại, thể hiện sự hòa quyện giữa truyền thống và đương đại. Những tác phẩm của anh mang đến cho khán giả những trải nghiệm thẩm mỹ đầy mới lạ và sâu sắc".
Còn họa sĩ "gạo cội" Thành Chương lại bày tỏ sự tin tưởng về con đường Chu Nhật Quang đã lựa chọn. Ông tin họa sĩ trẻ này sẽ thành công bởi một họa sĩ cần tài năng thiên phú và quan trọng hơn hết là đam mê, khổ luyện. Chu Nhật Quang hội tụ cả hai yếu tố trên. Ông đánh giá, họa sĩ có khởi đầu tốt; cá tính, phong cách đã hình thành rõ; tiếp thu được giá trị hiện đại; có thẩm mỹ, tư duy nổi bật và sự trăn trở, đắm đuối với các giá trị truyền thống của dân tộc. Đây là yếu tố quan trọng, cần được văn nghệ sĩ, nhất là thế hệ trẻ quan tâm đặc biệt.
Đánh giá cao tài năng thiêm bẩm, sự đam mê, nỗ lực không ngừng nghỉ trong sáng tác, lại được tiếp cận lối tư duy, sáng tạo của nước ngoài, nhưng cũng được nuôi dưỡng bằng các giá trị văn hóa truyền thống... các chuyên gia đều tin rằng, với tầm nhìn và sự sáng tạo không ngừng, họa sĩ Chu Nhật Quang chắc chắn sẽ còn đi xa hơn trên con đường phát triển nghệ thuật sơn mài, tiếp tục là nguồn cảm hứng cho thế hệ nghệ sĩ trẻ và giữ vững ngọn lửa văn hóa truyền thống trong trái tim người Việt.
Triển lãm "Dấu thiêng" không chỉ là dấu ấn của một nghệ sĩ tài hoa, mà còn là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc bảo vệ và phát huy những giá trị truyền thống, để chúng tiếp tục lan tỏa và hòa nhập trong dòng chảy không ngừng của thế giới.
Đó cũng chính là tâm tư của họa sĩ sơn mài Chu Nhật Quang: "Nghề sơn mài truyền thống đã nuôi dưỡng tâm hồn tôi từ khi còn bé. Mỗi tác phẩm là sự tỉ mỉ và tâm huyết được đổ vào từng lớp sơn, từng đường nét. Tôi muốn qua triển lãm này không chỉ tái hiện cảnh sắc quê hương, mà còn khắc họa những mối liên kết bất biến giữa con người, văn hóa, và tự nhiên".
