Gìn giữ và phát huy giá trị văn hoá truyền thống trong bối cảnh mới
(PNTĐ) - Giữa không gian phố cổ Hà Nội giàu chiều sâu lịch sử, một không gian “Tết Việt - Tết Phố” 2026; những màn pháo hoa rực rỡ, những không gian công viên xanh... không chỉ đã mở ra hành trình đưa Tết cổ truyền trở về một không gian văn hóa sáng tạo, tái hiện phong vị xuân xưa, mà còn cho du khách thấy một Thủ đô - điểm đến "khác biệt" trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Từ đánh thức ký ức Tết xưa...
Giữa những mái ngói rêu phong, cột gỗ nhuốm màu thời gian, không khí Tết xưa như được đánh thức, trở lại đầy đủ hương sắc, ký ức và nhịp sinh hoạt truyền thống của người Tràng An. Mỗi hoạt động trong chương trình đều là một “nhịp cầu” nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với tương lai, qua đó lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.
Tết Việt - Tết phố lựa chọn di tích số 22 Hàng Buồm làm trung tâm tái hiện không gian Tết truyền thống và chợ Tết vùng đồng bằng Bắc Bộ. Bước qua cánh cửa di tích, du khách như được ngược dòng thời gian trải nghiệm những nếp nhà cổ được phục dựng công phu với mái ngói rêu phong, hệ cột gỗ cổ kính. Không gian thờ gia tiên được đặt trang trọng ở vị trí trung tâm, với mâm ngũ quả, bánh chưng xanh, hương trầm bảng lảng - biểu tượng của đạo lý “uống nước nhớ nguồn” trong đời sống tinh thần người Việt. Không gian sinh hoạt ngày Tết được bài trí với những món ăn quen thuộc như mứt Tết, mứt sen, bánh phong… cùng hình ảnh cây đào, cây quất mang đậm sắc xuân.
Mỗi chi tiết không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn gửi gắm ước vọng về sự sung túc, bình an và hòa hợp với thiên nhiên. Ban tổ chức cho rằng, không gian trưng bày là cách dẫn dắt người xem tìm hiểu sâu hơn về ngôi nhà cổ truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ - “cái nôi” chứa đựng những hiện vật thân thương của người Tràng An. Đây là mô hình kiến trúc phản ánh rõ tư duy thẩm mỹ và nhân sinh quan của người Việt, với kết cấu khung gỗ lim, sến, táu liên kết bằng mộng, không dùng đinh sắt, tạo nên sự bền vững linh hoạt qua thời gian.
Tại nhiều địa điểm trong khu phố cổ và không gian hồ Hoàn Kiếm, không gian Tết Việt còn được khắc hoạ đậm nét, tiêu biểu như tại Ngôi nhà Di sản (87 Mã Mây), không gian sinh hoạt đón Tết của một gia đình Hà Nội xưa được tái hiện, đồng thời giới thiệu nghệ thuật gọt, tỉa hoa thủy tiên - thú chơi tao nhã, tinh tế của người Tràng An mỗi độ xuân về. Ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hội chữ Xuân Bính Ngọ cùng các hoạt động trải nghiệm viết thư pháp, biểu diễn nghệ thuật đã tạo nên không khí đậm sắc xuân truyền thống. Ông Lê Xuân Kiêu – Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết, lượng khách tham quan trong thời gian miễn phí vé ước tăng gấp đôi so với ngày bán vé thông thường. Đơn vị phải huy động 100% cán bộ, nhân viên để bảo đảm công tác phục vụ.
Một điểm nhấn giàu chiều sâu trong chuỗi hoạt động là workshop “Theo dấu chân ngựa Gióng” tại Đình Hà Vĩ (11 Hàng Hòm), do nghệ nhân sơn mài Nguyễn Tấn Phát chủ trì. Lấy cảm hứng từ truyền thuyết Thánh Gióng và hình tượng ngựa Gióng, workshop mở ra không gian trải nghiệm nơi nghệ thuật sơn mài truyền thống được kể lại bằng ngôn ngữ gần gũi, tương tác, đặc biệt hấp dẫn giới trẻ trong bối cảnh sắp bước sang năm Ngọ.
Đặc biệt, chuỗi nghi lễ truyền thống được phỏng dựng trang trọng tại Đình Kim Ngân và trên các tuyến phố cổ, gồm lễ mở cửa Ô Quan Chưởng, nghi lễ rước hoa - loan báo tin mừng chào Xuân Bính Ngọ, lễ Cáo yết Thành Hoàng và lễ dựng cây nêu ngày Tết. Các nghi lễ được kết hợp trình diễn kỵ xạ và trang phục truyền thống, tạo nên một bức tranh văn hóa sống động giữa lòng đô thị hiện đại.
...Đến một Hà Nội "rất khác" mà đậm đà bản sắc
Song song với chuỗi hoạt động văn hóa, nhiều công viên và tuyến phố đi bộ ở Hà Nội được chỉnh trang, nâng cấp trước thềm năm mới. Hệ thống chiếu sáng, tiểu cảnh xuân, khu vực biểu diễn nghệ thuật đường phố được đầu tư bài bản. Hệ thống công viên vườn hoa và các khu vực trung tâm luôn được chỉnh trang đồng bộ hoa tươi được thay mới thường xuyên đảm bảo sắc xuân luôn rực rỡ. Khu vực phố đi bộ quanh Hồ Hoàn Kiếm trở thành điểm hẹn văn hóa với các hoạt động biểu diễn nghệ thuật đường phố, trò chơi dân gian, không gian check in sáng tạo thu hút đông đảo gia đình trẻ. Công tác công tác vệ sinh môi trường, đảm bảo an ninh trật tự được tăng cường, góp phần xây dựng hình ảnh một Hà Nội, văn minh thân thiện và an toàn.
Đêm Giao thừa Tết Bính Ngọ 2026, Hà Nội tổ chức bắn pháo hoa tại 33 điểm với 34 trận địa trên toàn địa bàn. Màn trình diễn pháo hoa năm nay màn được dàn dựng theo chủ đề kết hợp hài hòa giữa âm nhạc và hiệu ứng sắc màu tạo nên những chuyển đoạn cao trào rồi bùng nổ. Đó không chỉ là màn trình diễn mà đó còn là khoảnh khắc của niềm tin và hy vọng của hàng vạn người cùng ước nguyệt trong một năm mới an lành.
Trong dịp Tết, nhiều hoạt động trò chơi dân gian và hoạt động cộng đồng được tổ chức với các trò chơi truyền thống như kéo co, đánh đu, ném còn, cờ người, nặn tò he... tạo nên không khí vui tươi, đậm sắc xuân, tôn vinh văn hóa truyền thống ngày Tết, những phong tục, tập quán được trao truyền, hồi sinh. Các hoạt động được xây dựng như một hành trình trải nghiệm Tết cổ truyền của Hà Nội và của mọi miền đất nước, qua đó, hướng tới việc đưa các giá trị Tết truyền thống bước vào đời sống đương đại thông qua nghệ thuật hội họa, trình diễn văn hóa, cùng các câu chuyện về phong tục, lễ hội và ẩm thực để giúp thế hệ trẻ và du khách quốc tế hiểu sâu hơn, yêu hơn những giá trị văn hóa Việt Nam nói chung , Thủ đô Hà Nội nói riêng trong dòng chảy hiện đại.
Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Hà Nội, Viện trưởng Viện nghiên cứu văn hoá Thăng Long nhận định: Diện mạo đô thị khang trang sạch đẹp Tết Bính Ngọ là minh chứng cho một Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ, sáng tạo nhưng vẫn gìn giữ lan toả những giá trị truyền thống đáng tự hào. Các chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân với các tiết mục, ca múa, nhạc trình diễn dân gian và đương đại, tái hiện không khí xuân rộn ràng, đậm đà bản sắc, âm nhạc, ánh sáng và những ca khúc ca ngợi tình yêu quê hương đất nước đã lan tỏa tinh thần đoàn kết niềm tin và khát vọng phát triển. Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, việc Thành phố miễn phí vé vận tải hành khách công cộng và vé tham quan di tích đã góp phần thu hút lượng lớn người dân, du khách đến các điểm du lịch, di tích lịch sử trên địa bàn Thủ đô. Đây là một chính sách rất có ý nghĩa và thể hiện sự quan tâm của các cơ quan quản lý đối với đời sống tinh thần của người dân trong những ngày đầu năm mới. Những hoạt động, hình ảnh trong dịp Tết là minh chứng sinh động cho cách Hà Nội đang cụ thể hóa chủ trương gìn giữ và phát huy giá trị văn hoá truyền thống trong bối cảnh mới.
