Luật Điện ảnh sửa đổi: Cần minh bạch trong kiểm duyệt tác phẩm

Tọa đàm quy tụ nhiều đạo diễn, nhà sản xuất phim uy tín tham gia góp ý kiến
Cần quy định rõ được làm gì, cấm những gì?

Trước việc dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) được Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp thứ 3 ngày 14/9 gây xôn xao dư luận, giới làm phim Việt đã liên tục có ý kiến mong muốn đóng góp cho sự hoàn thiện của bộ Luật này. Chiều 26/9, những đạo diễn, nhà sản xuất, phát hành phim hàng đầu Việt Nam hiện nay đã quy tụ tại sự kiện trực tuyến “Ai góp ý giơ tay lên” nhằm bày tỏ ý kiến, đóng góp xung quanh dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi). Một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu của giới làm phim đối với dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) chính là sự minh bạch trong kiểm duyệt tác phẩm. Bởi thời gian qua, nhiều phim Việt đã gặp ấm ức vì bị cấm mà không rõ ràng lý do.

Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp dẫn chứng mới nhất là phim “Vị” của đạo diễn Lê Bảo. Phim “Vị” bị cấm vì “cảnh khỏa thân trực diện kéo dài” theo lý giải của Cục Điện ảnh. Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp đặt câu hỏi "quá dài" là bao lâu thì không có quy định rõ. Chính vì vậy, khi đã là Luật thì yêu cầu minh bạch, rõ ràng, giới hạn được phép và không được phép là mong muốn lớn của các nhà làm phim. Sau khi gặp rất nhiều trắc trở để đưa phim “Ròm” ra rạp, đạo diễn Trần Thanh Huy chỉ mong Luật sẽ chi tiết những điều được làm và không được làm.
Về việc các phim đề tài như chiến tranh, đời sống tâm linh… bị kiểm duyệt nhiều và không được phát hành, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh cho hay, Luật cần có một định nghĩa rõ ràng về “gây hận thù giữa các dân tộc và nhân dân các nước”, cũng như sự quy định rõ ràng để phân biệt giữa mê tín dị đoan và vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo và văn hóa tâm linh.

Đạo diễn Charlie Nguyễn cũng bày tỏ mong muốn, Luật Điện ảnh cần quy định rõ ràng, minh bạch những điều cấm, bởi đôi khi tác phẩm không được duyệt nhưng người làm phim không hiểu rõ lý do. Theo anh, nhiều khi người làm phim không biết mình sai ở đâu, cần chỉnh sửa chỗ nào cho đúng và cũng không biết cảnh nào trong phim cổ súy bạo lực, gây kích động. Một tác phẩm bị cấm phát hành không rõ ràng như vậy không chỉ ảnh hưởng đến nhà sản xuất mà còn khiến những người làm phim khác rụt rè lo sợ, cuối cùng sẽ chọn làm cách làm an toàn, giải trí đơn thuần. “Điều đó rất đáng tiếc cho điện ảnh Việt Nam” - anh nói.

Để điện ảnh Việt phát triển và vươn tầm quốc tế

Quy tụ trong sự kiện, các nhà làm phim Việt cũng cho rằng Luật Điện ảnh với những điều khoản khiến cho điện ảnh Việt chậm hội nhập với quốc tế, khó nắm bắt các cơ hội phát triển và vươn tầm. Nhiều tác phẩm Việt được sản xuất trong tình trạng “đơn thương độc mã”, không có được sự ủng hộ về vật chất, tinh thần và cơ hội của các đơn vị Nhà nước, luôn trong tình trạng… nơm nớp bị kiểm duyệt và không được phát hành.

Đối với việc hợp tác với điện ảnh quốc tế cũng gặp muôn vàn rắc rối, các nhà sản xuất mong muốn Luật Điện ảnh (sửa đổi) chú ý đến. Nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc lấy dẫn chứng cụ thể, nhiều đoàn phim đã tìm đến Việt Nam lấy bối cảnh, sản xuất và hợp tác. Đây là cơ hội rất tốt để quảng bá văn hoá, du lịch, hình ảnh Việt Nam ra thế giới như trường hợp phim “Kong”. Đồng thời, đây còn là cơ hội giúp đội ngũ nhà làm phim trong nước nâng cao được chuyên môn một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất khi được làm việc trong các đoàn phim chuyên nghiệp quốc tế, có tính kỷ luật cao, theo một chuẩn mực mới. Tuy nhiên, hiện nay, Việt Nam không có chính sách và cơ chế ưu đãi dành cho những đoàn phim quốc tế.

“Tới Việt Nam khảo sát, họ lo lắng về thủ tục. Yêu cầu trình kịch bản để thẩm định là nỗi sợ hãi chung của các đoàn phim, nhất là trong thời buổi cạnh tranh khốc liệt, kịch bản vốn là tài sản vô cùng “bảo mật” của các studio” - nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc cho biết.

Từ những bất cập và hạn chế kể trên, các đạo diễn, nhà sản xuất đã đưa ra nhiều giải pháp, đề xuất “nới lỏng” Luật Điện ảnh, tạo điều kiện để phát triển ngành công nghiệp điện ảnh. Nhà sản xuất phim Nguyễn Quang Huy mong Hội đồng duyệt phim cần có tiếng nói của nhà làm phim hoạt động thường xuyên trên thị trường phim thương mại để nắm bắt thị trường. Cơ cấu hội đồng duyệt phim phải có người am hiểu văn hoá địa phương, vùng, miền, hoặc có đủ thành viên từ các địa phương. Điều này sẽ giúp phim có tính vùng miền sẽ được hội đồng duyệt “hiểu” phim. Không chỉ thế, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp còn đề xuất nên có hội đồng duyệt phim được mời tham gia dự giải hoặc liên hoan phim quốc tế và việc cấp phép này khác với việc cho phép phát hành và phổ biến phim ở Việt Nam.

Các đạo diễn, nhà sản xuất phim cho biết sẽ soạn một văn bản kiến nghị chính thức lên cơ quan chức năng với mong muốn những ý kiến của họ sẽ được những nhà soạn thảo luật lắng nghe, ghi nhận, vì một nền điện ảnh Việt phát triển trong tương lai.

Nguyên Vũ