Minh bạch sao kê, tại sao không?

Ca sĩ Thuỷ Tiên tại ngân hàng trong buổi livestream sao kê số tiền quyên góp ủng hộ miền Trung bão lũ. Ảnh: Int
Minh bạch “sao kê” là chuyện cần làm

Trấn Thành, Thủy Tiên, Đàm Vĩnh Hưng… và một số nghệ sĩ đình đám khác là những cái tên được dân mạng đòi “sao kê” tài khoản kêu gọi từ thiện trong những ngày qua. Những nghệ sĩ này trước đó bị nghi vấn “ăn chặn” tiền ủng hộ đồng bào miền Trung, có người cho rằng khoản tiền họ thực nhận cao hơn so với số tiền giải ngân. Những phát ngôn và thông tin chưa kiểm chứng này lập tức làm dấy lên những cơn sóng trong dư luận, yêu cầu các nghệ sĩ phải công khai sao kê số tiền họ được trao với trọn vẹn niềm tin trước đó.

Theo đó, chiều 7/9, MC Trấn Thành đã công khai nghìn trang sao kê có dấu mộc đỏ của ngân hàng nhằm làm sáng tỏ số tiền hơn 9 tỉ đồng. Sau Trấn Thành, chiều 17/9, vợ chồng ca sĩ Thủy Tiên - Công Vinh cũng đã livestream tại ngân hàng công bố 18.000 trang sao kê. Sau buổi livestream, Công Vinh - Thủy Tiên sẽ nhờ cơ quan pháp luật bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Những giấy tờ sao kê sẽ là bằng chứng gửi tới cơ quan cảnh sát điều tra. Cựu danh thủ Công Vinh tuyên bố sẽ gửi đơn kiện người vu khống và tin rằng pháp luật sẽ có chế tài xử lý.

Trên thực tế, câu chuyện nghệ sĩ kêu gọi làm từ thiện và được yêu cầu in sao kê tài khoản ngân hàng là đòi hỏi chính đáng và bức thiết. Dù một số người đã bày tỏ sự chạnh lòng khi bị dư luận, mạng xã hội “réo” tên. Bởi việc này suy đến cùng là để bảo vệ chính danh dự và khẳng định niềm tin đặt đúng chỗ của nghệ sĩ đối với công chúng.
Dự thảo Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch soạn thảo mới đây nhấn mạnh những quy tắc ứng xử trong công tác xã hội của nghệ sĩ. Theo đó, nghệ sĩ cần công khai, minh bạch thông tin trong các hoạt động xã hội, tích cực đóng góp cho cộng đồng và tạo ấn tượng tốt đẹp trong nhân dân.

Theo chuyên gia truyền thông, nhà thơ Nguyễn Phong Việt, sau những vụ lùm xùm không đáng có về việc nghệ sĩ làm từ thiện từ nguồn tiền quyên góp cộng đồng, việc nghệ sĩ công khai sao kê để chứng tỏ sự minh bạch của họ là xác đáng. Bởi nghệ sĩ thật sự có cái tâm sáng sẽ chẳng hề e ngại việc cực kỳ đơn giản đó. Cũng từ góc nhìn của một chuyên gia truyền thông, chuyên gia Nguyễn Ngọc Long khẳng định, sao kê không phải “việc tốt”, hay việc “nên làm”, mà là việc “phải làm”. Việc đó sẽ gửi một thông điệp rất tích cực đến ba nhóm người: Mạnh thường quân, người hâm mộ và người thụ hưởng. Còn với trách nhiệm minh bạch giải trình, sao kê không phải là tất cả. Nghệ sĩ sẽ phải làm rất nhiều việc hơn là tung lên mạng danh sách sao kê.

PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội cho rằng: Đòi hỏi của công chúng với nghệ sĩ về việc sao kê là hợp lí, bởi trong bất cứ hoạt động giao dịch ở bất cứ lĩnh vực nào thì đều cần sự minh bạch. Có người đề xuất ở ngưỡng tiền tỷ là bắt buộc phải sao kê nhưng tôi cho rằng, với yêu cầu minh bạch thì một đồng cũng cần được sao kê! Với nghệ sĩ, hình ảnh, uy tín, thương hiệu của mình mới là tài sản vô giá, việc minh bạch cũng để giữ lấy tài sản vô giá đó cho họ.

Đã tiên phong thì đừng… nhụt chí

Tuy nhiên, câu chuyện lùm xùm đòi sao kê đã mang đến nhiều tâm tư cho chính những người trong cuộc. Sau buổi livestream, ca sĩ Thuỷ Tiên đã đưa ra tuyên bố sau này cô sẽ tuyệt đối không kêu gọi bất cứ một hỗ trợ thiện nguyện nào khác. Nếu có, cô sẽ chỉ bỏ tiền túi mình ra làm. Trước đó, cũng vì tránh điều tiếng đã từng xảy ra, diễn viên hài Việt Hương cự tuyệt mọi đóng góp, vợ chồng chị chỉ dùng tiền cá nhân làm thiện nguyện. Mấy tháng qua, hai vợ chồng chị “lăn lộn” vất vả để giúp người khó khăn ở TP Hồ Chí Minh trong thời gian dịch bệnh căng thẳng đều từ tiền cá nhân. Gần đây, trong các cuộc nói chuyện nơi hậu trường, rất đông nghệ sĩ từng đi làm thiện nguyện đều thở dài cho rằng bỗng “ngại” kêu gọi từ thiện. Mà trong từ thiện, nếu chỉ dựa vào khả năng cá nhân của họ thì không thấm vào đâu, phải có “ba cây chụm lại nên hòn núi cao”…

Lâu nay, nghệ sĩ vẫn luôn đứng ở vai trò tiên phong trong các hoạt động cộng đồng, đặc biệt là thiện nguyện. Không thể phủ nhận, trong nhiều sự kiện, hành động nhanh kịp thời của các nghệ sĩ đã lan toả rộng khắp, tạo thành sức mạnh, tình đoàn kết, yêu thương chia sẻ lớn trong cộng đồng

Lùm xùm “đòi sao kê” ảnh hưởng tới nhiệt huyết của số đông nghệ sĩ trong công tác thiện nguyện, nhưng, điều đó có đáng khiến nghệ sĩ “lung lay” đến vậy? Trong mùa dịch Covid-19 căng thẳng tại TP Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh, thành năm nay, một số nghệ sĩ là những người kêu gọi, lăn xả, bất chấp hiểm nguy đến tính mạng của mình để hỗ trợ nhiều nhất cho người dân. Tính mạng, sức khoẻ của họ còn đặt ở một bên trước khó khăn của cộng đồng, vậy thì lùm xùm kia có đáng kể?! “Sao kê”, nói đúng hơn là minh bạch tài chính là chuyện cần làm trong mỗi hoạt động thiện nguyện dù lớn hay nhỏ, thế nên, nghệ sĩ cũng nên vui vẻ trước yêu cầu “minh bạch” này và không “nhụt chí” trước con đường thiện nguyện. Nếu mọi việc trong sáng thì những kẻ vu khống sẽ phải chịu sự xử lý của pháp luật.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn nói: “Câu chuyện sao kê chắc chắn không phải là lực cản khiến cho những tấm lòng tốt trong xã hội, trong đó có tấm lòng của những nghệ sĩ chân chính rụt rè, e sợ không dám tiếp tục hành động đẹp, ngược lại đó là lý do để họ có thể làm từ thiện chuyên nghiệp, hiệu quả hơn. Hy vọng thời gian tới, chúng ta có được hành lang pháp lý để hướng dẫn, hỗ trợ người làm từ thiện một cách chuyên nghiệp, minh bạch hơn…”.

Đồng tình với điều này, nữ diễn viên Nguyễn Ngọc Thúy Diễm cho rằng, nghệ sĩ làm từ thiện xuất phát từ tâm, tuy nhiên họ không giỏi về những con số, chưa chắc kiểm soát chi li từng chút một, nhiều khi thiên về cảm tính. Chính vì thế rất cần đơn vị kiểm toán, tổ chức chuyên nghiệp chung tay với nghệ sĩ khi kêu gọi từ thiện. Theo nữ diễn viên, công việc từ thiện này không ai ép nghệ sĩ cả, nhưng đó vừa là niềm vui, vừa là trách nhiệm của công dân nói chung, trách nhiệm của nghệ sĩ nói riêng.

Trong Dự thảo Quy tắc ứng xử dành cho nghệ sĩ cũng nhấn mạnh về vai trò của nghệ sĩ là cần: Phát huy uy tín cá nhân để lan tỏa các giá trị nhân văn, những việc làm tốt, hình ảnh đẹp, hành vi ứng xử văn hoá trong xã hội đến cộng đồng. Quan điểm này trong dự thảo quy tắc được cộng đồng xã hội đặc biệt hoan nghênh. Bởi đó chính là những chuẩn mực để mỗi nghệ sĩ, người nổi tiếng cần soi chiếu khi tham gia các hoạt động xã hội, chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng cũng như khẳng định niềm tin nơi công chúng. Thế nên, nghệ sĩ đã tiên phong thì đừng “nhụt chí”. Đây là thử thách để mỗi nghệ sĩ hiểu hơn vai trò, trách nhiệm của mình với cộng đồng, đồng thời có biện pháp, cách ứng xử phù hợp để nâng cao uy tín cá nhân.

THANH HƯƠNG