Mối nguy từ truyện tranh phản cảm

Từ hiệu sách đến các trang thương mại điện tử

Nội dung ít tính giáo dục, hình ảnh quá khêu gợi hay ngôn từ nghèo nàn là những đặc điểm cơ bản để người đọc có thể nhận diện được ngay nhiều bộ truyện tranh được bày bán ở các hiệu sách hiện nay. Trong số đó, có khá nhiều các cuốn sách, truyện với hình ảnh nhạy cảm như nữ sinh mặc đồng phục học sinh nhưng thiếu vải, hở hang, đôi nam nữ có những hành động, cử chỉ thân mật... Thậm chí, nhiều cuốn sách còn có hình ảnh minh họa “nhức mắt” được đưa lên ngay trang bìa. Có thể kể đến một vài tựa sách, truyện tranh “mát mẻ” như: Ma vương kiến tạo, Làm bạn thân có khó không? (NXB Thế giới), Gamer (NXB Hà Nội), Hiệp sĩ lưu ban (NXB Văn học)... Điều đáng bàn là, chỉ số ít trong đó được gắn mác cho từng độ tuổi bạn đọc.

Ngoài các nhà sách, những bộ sách, truyện này còn được bán tràn lan trên mạng. Trong thời đại công nghiệp 4.0, chỉ cần vào google và một cú click, sau vài giây người dùng có thể dễ dàng tìm mua truyện trên các nền tảng mua sắm trực tuyến. Và chắc hẳn cũng ít ai đòi chứng minh thư nhân dân khi những đứa trẻ dưới độ tuổi quy định đặt mua các cuốn truyện này.

Bàn về vấn đề này, ThS. Nguyễn Phương Linh, Tổ chức bản thảo Sách giáo khoa Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp – Bộ sách Cánh Diều, cho biết: “Trẻ em, đặc biệt là ở lứa tuổi từ 11-16 vô cùng nhạy cảm. Các con có cảm giác không còn là trẻ con nhưng cũng chưa phải là người lớn. Các con có xu hướng muốn vươn lên trở thành người lớn và rất để ý, học theo, bắt chước người lớn. Chính vì vậy những tác động tiêu cực như bạo lực, hình ảnh khêu gợi, hở hang, sự đụng chạm thân thể... có thể khiến trẻ có chiều hướng dậy thì sớm (nếu bạn nào chưa dậy thì), bắt chước; hoặc bị ám ảnh bởi những hình ảnh đó khiến suy nghĩ lệch lạc, nhẹ hơn thì cũng khiến trẻ mất tập trung học tập và ảnh hưởng không tốt đến đời sống tinh thần của các con”.

Cần giải pháp mạnh

Trên thực tế, hiện nay các ấn phẩm truyện tranh đều được dán nhãn phân định độ tuổi. Cụ thể, NXB Trẻ có đưa ra cách “dán nhãn cấp độ đọc” chia ra 6 cấp độ: 0+ (từ 0 tuổi trở lên), 3+ (từ 3 tuổi trở lên), 6+, 12+, 16+ và 18+. Hay NXB Kim Đồng thì có cách phân loại như 10+, 12+, 16+, 17+... Điều này cho thấy, các NXB đã dần có ý thức rõ ràng hơn về việc phân loại sách truyện theo từng độ tuổi phát triển. Tuy nhiên, không phải cuốn sách nào đưa ra thị trường cũng được dán nhãn như thế.

Những năm trở lại đây, việc du nhập sách, truyện tranh nước ngoài ngày càng phổ biến. Theo tìm hiểu, hầu hết truyện tranh bản quyền mà NXB Kim Đồng khai thác có xuất xứ từ Nhật Bản (90%), Hàn Quốc (7%), còn lại là Trung Quốc, Đài Loan. Đây cũng là xu hướng khai thác chung của các truyện tranh ở các nhà xuất bản khác. Tuy nhiên, có thể thấy rõ, một số bộ truyện được cho là bình thường đối với các cô bé, cậu bé cấp 2, cấp 3 ở nước ngoài, nhưng lại không phù hợp với văn hóa và tâm lý tiếp nhận của người Việt. Chính vì thế, các nhà xuất bản cần xem xét một cách kỹ lưỡng hơn trong việc du nhập các cuốn sách, truyện tranh nước ngoài để phù hợp với nhu cầu và thị hiếu tiếp nhận của độc giả Việt Nam. Không những thế, có một thực trạng khá đáng buồn tại các nhà sách hiện nay là nhiều bộ truyện tranh dành riêng cho đối tượng độc giả trưởng thành ngang nhiên được đặt chung kệ với truyện tranh trẻ em. Điều này sẽ vô tình gây ảnh hưởng đến độc giả nhỏ tuổi.

Vì vậy, ngay bây giờ, chúng ta cần có những biện pháp mạnh mẽ để giải quyết vấn đề này. Bên cạnh việc chú trọng kiểm duyệt từ nhà xuất bản và các cơ quan ban ngành, phụ huynh và thầy cô cũng cần lưu tâm tới các biện pháp giáo dục, định hướng trẻ trong văn hoá đọc. Đặc biệt phụ huynh cần theo sát các con trong việc chọn sách. Nhiều phụ huynh cứ thấy con chọn truyện tranh là mặc định chỉ là truyện… trẻ con.

ThS. Nguyễn Phương Linh nhấn mạnh, để giáo dục, đồng hành và trợ giúp con đúng hướng, đồng thời hạn chế sự tiếp xúc của trẻ đối với những ấn phẩm này thì cần chú ý tác động tới trẻ trên ba phương diện. Đầu tiên là về mặt nhận thức, cần cung cấp cho các con những kiến thức về lứa tuổi, từ sự phát triển sinh lí, đến sự thay đổi về mặt tâm lý, xã hội. Không nên để các con tự mày mò, dễ dẫn đến tìm đọc những thông tin sai lệch (đặc biệt là những thông tin về giới tính, tình yêu học trò... luôn hấp dẫn các bạn trong lứa tuổi này vì đó là xu thế, sự phát triển bình thường của các con). Cha mẹ, thầy cô nên giới thiệu với các con những cuốn sách hay, mang tính giáo dục cao, gần gũi với đời sống của các con để các con có thể tìm đọc.

Hình ảnh minh họa khá nhạy cảm trên trang bìa và mặt sau của cuốn sách Ma Vương kiến tạo (Nxb Thế giới). (Ảnh: Int)Thứ hai, cha mẹ và thầy cô nên thẳng thắn trong việc đưa ra những ví dụ về “rác phẩm” để các con thấy được chúng ảnh hưởng xấu thế nào với các con. Và, cuối cùng, hãy tăng cường cho trẻ tham gia các hoạt động nghệ thuật, các hoạt động chung với tập thể…Vì khi tăng thời gian tham gia những hoạt động lành mạnh, kết bạn và chia sẻ, giải phóng năng lượng một cách thích hợp, các con sẽ giảm bớt thời gian suy nghĩ vẩn vơ, giảm những căng thẳng trong cuộc sống và không tìm tới những giải pháp “đen”.

HUYỀN LINH - THU HÀ