"Người lạ" - Mới lạ với sân khấu không kịch bản
Vở Người lạ, một thử nghiệm đầu tiên tại Việt Nam về sân khấu đồng sáng tạo - không kịch bản (devised theatre), đã thu hút được sự chú ý của đông đảo khán giả.
Người lạ kéo dài trong khoảng một tiếng rưỡi đồng hồ xoay quanh chủ đề giới. Với việc đưa ra và giải quyết các mâu thuẫn thông qua nghệ thuật thị giác, đối thoại kịch, vở diễn nhằm khám phá các vấn đề là hệ quả của những quan niệm mang tính khuôn mẫu về nam tính và nữ tính. Vở diễn theo đuổi hành trình của một người phụ nữ (Ly) và một người đàn ông trẻ tuổi (do Hồ Ngọc Bảo Khiêm sinh năm 1985, là một nghệ sỹ được đào tạo chuyên sâu về sân khấu tương tác tại Nhà hát Kịch David Glass đảm nhiệm) đang băn khoăn với những câu hỏi về vai trò giới tính mà họ đang nhận lãnh. Họ trải nghiệm những mâu thuẫn và sự chối bỏ với xã hội, với bạn tình và với chính bản thân mình. Và đến cuối vở diễn họ đồng thời khám phá ra sự chấp nhận tính nam và tính nữ trong chính bản thân mỗi người.
 |
| Cảnh trong vở kịch Người lạ |
Đạo diễn Phan Ý Ly tâm sự: “Trong Người lạ, chúng tôi đi tìm kiếm câu trả lời về ranh giới của tình yêu và sự ghét bỏ giữa hai giới đàn ông và đàn bà, những kiểm soát và quyền lực, sự chi phối của mỗi giới với nhau. Hành trình này đòi hỏi mỗi chúng tôi suy nghĩ, tái hiện và đặt câu hỏi nhiều về những trải nghiệm của chính mình trong đời sống tình dục, tình yêu và sự tương tác với những người khác giới”.
Theo đạo diễn đồng nhiệm người Anh Robert Hale, sân khấu không kịch bản là một quá trình trong đó các diễn viên và đạo diễn tạo ra một cuộc trình diễn. Đạo diễn Robert Hale là một nghệ sỹ sân khấu với kinh nghiệm lâu năm về kỹ thuật tạo vở diễn thể nghiệm, không kịch bản, sáng tạo theo nhóm…
Các nghệ sỹ bắt đầu với những câu hỏi và chủ đề, sau đó cùng tạo ra những ngẫu hứng nhằm minh họa những mâu thuẫn trong chủ đề đang được khám phá. Trải nghiệm và kỷ niệm cá nhân của mỗi diễn viên tham gia vở diễn được khai thác nhằm xây nên một câu chuyện và một hành trình cho khán giả. Đồng thời với việc sử dụng các kỹ năng về thị giác và hình thể, các nghệ sỹ mang đến những yếu tố tức thời trong trình diễn. Như vậy có thể thấy yếu tố tức thời - sự sáng tạo - sẽ luôn tạo nên điểm khác biệt trong từng đêm diễn.
 |
| Đạo diễn Phan Ý Ly (trái) |
Suốt ba đêm diễn sân khấu Black Box tại 56 Nguyễn Khuyến, Hà Nội đều chật kín người. Sân khấu nhỏ khiến khán giả gần hơn với diễn viên và vì thế sự tương tác giữa hai chủ thể càng thêm phong phú, sinh động. Nhiều bạn trẻ tỏ ra rất thích thú khi họ có thể chạm tay vào diễn, quan sát thật rõ những thay đổi, những biến chuyển cảm xúc trên khuôn mặt họ theo diễn biến vở kịch.
Đạo diễn Phan Ý Ly (vai Ly) cho biết, sự tương tác giữa nghệ sỹ và khán giả trong loại hình sân khấu không kịch bản đặc biệt quan trọng. Sự hưởng ứng của khán giả dù phấn khích hay thờ ơ đều tạo nên những ý tưởng, động lực để nghệ sỹ sáng tạo ngay sau đó. Sau mỗi buổi diễn, nghệ sỹ và khán giả đều ngồi lại chia sẻ với nhau những xúc cảm, ý kiến đánh giá, nhận xét nhằm hiểu sâu hơn những gì mà vở diễn đem lại và cũng nhằm đóng góp ý tưởng cho quá trình sáng tạo của những đêm diễn tiếp theo. Đây thực sự là một trong những điểm khác biệt mà các sân khấu lớn, cũng như các loại hình sân khấu khác không thể có được.
Ngọc Hiền
