Người trẻ "giữ lửa" tranh Hàng Trống
PNTĐ-Hiện nay, dòng tranh dân gian đang đứng trước nguy cơ bị xóa tên trên bản đồ di sản Hà Nội. Trước thực trạng đó, một nhóm bạn trẻ thuộc nhóm S River tìm cách “giữ lửa” tranh Hàng Trống.
 |
| Một số thành viên nhóm S River |
Tranh Hàng Trống xuất hiện từ khoảng 400 năm trước và là thú chơi tranh đặc biệt của người Tràng An. Tranh Hàng Trống được chia làm hai loại: tranh chơi Tết và tranh thờ. Dòng tranh này được biết đến với những bức nổi tiếng như: Tố nữ, Lý ngư vọng nguyệt, Mẫu Thượng Ngàn, Ngũ hổ… Tuy nhiên, theo dòng chảy của cuộc sống hiện đại, tranh Hàng Trống chỉ còn được lưu giữ trong trí nhớ của những bậc cao niên, trong bảo tàng và trong những nỗ lực của một vài nhà sưu tầm tranh hiếm hoi.
Hiện nay thật khó để bắt gặp những sạp tranh Hàng Trống trên phố. Sự phát triển của những dòng tranh đương đại dẫn đến tranh Hàng Trống không còn mang lại thu nhập cao nên những người vẽ và bán dòng tranh này ngày càng khan hiếm. Hầu hết các bức tranh Hàng Trống đã biến mất trên thị trường do phần mộc bản bị thất lạc. Hiện nay, tại Hà Nội duy nhất Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam còn giữ được một số mộc bản quý hiếm của tranh Hàng Trống.
Nhóm S River được thành lập chính thức từ đầu năm 2017, là một tổ chức bao gồm các bạn trẻ tại Hà Nội có mong muốn bảo tồn và phát triển dòng tranh dân gian Hàng Trống. Họ đã dành nhiều thời gian, tâm huyết để sử dụng các phần mềm đồ họa, hệ thống lại và chuyển thể những họa tiết, màu sắc của tranh Hàng Trống từ giấy vẽ truyền thống lên môi trường số, góp phần mang đến những tiếp cận gần gũi hơn cho người trẻ về tranh Hàng Trống và gợi mở ra những tiềm năng ứng dụng của dòng tranh này vào đời sống hiện đại. Triển lãm tranh Hàng Trống “Những điều xưa cũ mới mẻ” là một hoạt động được nhóm dày công thực hiện trong nhiều năm qua, nhằm lưu giữ những giá trị truyền thống, những nét đẹp dân gian của dòng tranh truyền thống này.
Tại buổi triển lãm, người xem có thể được chiêm ngưỡng và tiếp cận những dòng tranh Hàng Trống như tranh Tết, tranh thờ và tranh thế sự; các họa tiết cổ chắt lọc từ tranh Hàng Trống, họa tiết sáng tạo ứng dụng trong các lĩnh vực thiết kế đương đại và một số sản phẩm có sử dụng họa tiết, màu sắc từ tranh Hàng Trống. Theo chị Trịnh Thu Trang, Trưởng nhóm Thiết kế của S River, tới nay, các bạn trẻ trong nhóm S River đã sưu tầm được gần 2.000 tác phẩm tranh Hàng Trống, cùng một số loại hình tranh dân gian khác. Cùng với đó, S River chắt lọc những tư liệu dân gian đó để ứng dụng vào trong công việc như thiết kế thời trang, nội thất, đồ gia dụng, nghệ thuật hay graphic designer…
Các bức tranh mà nhóm thu thập được sẽ được xử lý trên các phần mềm máy tính, sau đó đăng tải lên mạng Internet để lưu giữ lâu dài. Đây là cách mà các bạn trẻ làm sống lại những giá trị dân gian, để chúng không chỉ vĩnh viễn nằm yên trong các bảo tàng mà bất cứ nơi đâu trong đời sống, mọi người cũng có thể dễ dàng bắt gặp.
Có thể thấy, những thiết kế hầu hết dựa trên tranh Hàng Trống, nhưng điều quan trọng hơn là dựa vào chính sáng tạo và trí tưởng tượng của mỗi thành viên trong nhóm. Các bạn trẻ có thể sử dụng họa tiết hoa của bức tranh này kết hợp với họa tiết con vật của bức tranh khác và bảng màu của bức tranh khác nữa để tạo ra một thiết kế hoàn chỉnh.
Chẳng hạn, trong thiết kế cho đôi giày vàng, nhóm đã đưa vào thêm hình con tôm, là con vật vốn không có trong tranh Trê Cóc của tranh Hàng Trống. Tông màu của bức tranh cũng được chuyển sang màu vàng chứ không phải nền trắng giống giấy điệp - thứ giấy vẽ tranh Hàng Trống. Thiết kế vì thế mà trông sống động, ngộ nghĩnh và vui mắt hơn. Hay việc sử dụng những họa tiết trong bức Canh nông vi bản của tranh Hàng Trống để đưa lên bao bì của sản phẩm. Những họa tiết và màu sắc tươi vui của một vụ mùa rộn ràng với người nông dân, con trâu, cái cày, gánh lúa… góp phần giới thiệu những giá trị tinh thần và giá trị văn hóa thuần Việt đến bạn bè quốc tế.
Mai Hương
