Sự thấu hiểu trong âm nhạc

Với lớp người trung tuổi, việc quen thuộc với những cái tên trong chương trình Rap Việt không dễ tí nào. Nào là Karik, Wowy đến Gducky, Welax… Toàn tên tiếng Tây hoặc dở tiếng Tây, dở tiếng Ta. Các bài hát cũng phần nhiều là nhạc Tây. Đã vậy lại thuộc thể loại Rap - hát như… “cãi nhau”. Quả thực, một thời gian dài, rock, rap hay hiphop bị coi là những thứ nhạc/văn hóa lai căng, đua đòi của một bộ phận giới trẻ “ít truyền thống dân tộc”.

Nhìn vào lịch sử, ta sẽ thấy rằng Rap là một thể loại âm nhạc (cùng với nhảy breakdance, vẽ graffiti, nghề DJ…) đều thuộc trào lưu văn hóa hiphop xuất hiện từ thập niên 1970 tại Bronx, New York (Mỹ). Nền văn hóa này xuất thân và phát triển ở những cư dân nghèo hay người da màu, được cho là bắt nguồn từ nền văn hóa của người da đen. Trong đó, nhạc Rap từ khi hình thành đã gắn liền với ngôn ngữ đường phố và tiếng lóng (street language/urban slang), với những nhịp điệu và tiết tấu rất được ưa thích với giới trẻ, nhưng với những người trung tuổi đã quen nghe thứ âm nhạc có ca từ và giai điệu chuẩn chỉ thì cảm thấy rất dị ứng.

8 thí sinh vào vòng chung kết Rap Việt (Ảnh: Int)

Trong xã hội lâu nay, dù không có những sự kỳ thị công khai với rap hay hiphop, nhưng đây đó chúng ta có thể bắt gặp rất nhiều những lời than phiền của công chúng và cả giới chuyên môn về sự… “thái hóa” của nhạc trẻ, khi các nghệ sĩ theo dòng chính thống (nhạc đỏ, nhạc xanh) ngày càng ít nhưng những thứ âm nhạc “lai căng” hoặc “rẻ tiền” ngày càng nhiều.

Nếu xét về mặt thể loại, rap không thể có truyền thống và “mang hồn dân tộc” như các thể loại nhạc đỏ, nhạc xanh, kể cả bolero (nhạc trữ tình – nhạc vàng). Rap luôn gây ra những lo ngại về sự phá cách, nổi loạn của giới trẻ.

Tuy nhiên, cuộc sống đương đại dần dần xóa nhòa những cách nhìn mang tính kỳ thị. Rap với tư cách là một thể loại âm nhạc hoàn toàn bình đẳng với các thể loại khác. Với sự cởi mở về ca từ, nhịp điệu, Rap đã len lỏi vào đời sống âm nhạc đương đại Việt Nam và gặt hái được nhiều thành tựu đáng kinh ngạc. Thẩm mỹ của nhạc trẻ đương đại Việt Nam đã thấm đầy vị Rap. Đó cũng là lý do mà cuộc thi Rap Việt trên truyền hình lại thu hút được sự quan tâm đến thế.

Năm nay, Dế Choắt lại chiến thắng ngoạn mục, trở thành Quán quân Rap Việt tối 14/11 sau một hành trình đua tranh nghẹt thở. Câu chuyện của Dế Choắt là một điển hình cho câu chuyện truyền cảm hứng từ một nghệ sĩ Rap tới mọi tầng lớp khán giả. Đằng sau bề ngoài gai góc (xăm trổ, đeo kính đen, khuyên tai) nhưng con người Dế Choắt và cả kênh YouTube mà anh làm đều mang một hình ảnh rất sạch, rất truyền cảm hứng. Thực tế, trước khi trở thành nghệ sĩ Rap, Dế Choắt từng làm phụ hồ rồi làm thợ xăm.

Con đường đi lên của Dế Choắt rất giống với con đường của đa phần các nghệ sĩ rap nổi tiếng thế giới – từ các khu ổ chuột nghèo nàn, từ một cuộc sống lao động kham khổ, bằng tài năng và đam mê của mình, họ cất lên tiếng nói bụi bặm, khai phóng của chính mình, để một bước lên thẳng các bảng xếp hạng âm nhạc thế giới, sánh vai với những nghệ sĩ “gà nòi” được đào tạo bài bản từ trong trứng. Hy vọng rằng Dế Choắt sẽ giữ mãi hình ảnh đẹp.

Chiến thắng của Dế Choắt và sức ảnh hưởng của cuộc thi truyền hình Rap Việt đã đưa Rap đến gần hơn với cuộc sống bằng sự thấu hiểu, sẻ chia. Có thể chúng ta không phải là fan của Rap, không là tín đồ của văn hóa hiphop, nhưng chúng ta cũng cần phải hiểu nó, bởi phần đông giới trẻ, trong đó có con cái chúng ta, rất có thể sẽ thích nó, cũng như chúng cũng thích cả “Giai điệu tự hào”, hay “Thần tượng bolero”… Khoảng cách giữa các thế hệ chỉ có thể được rút ngắn bằng sự trân trọng đến từ cả hai phía.

MỸ NGUYỄN