Tuổi thơ chiến tranh qua những bức ảnh một thời
PNTĐ-“Đây là cơ hội để các em học sinh thời bình nhìn lại và cảm nhận hơn 40 năm trước trẻ em ở miền Bắc đã học tập, lao động trong điều kiện chiến tranh khốc liệt như thế nào”.
Hơn 70 bức ảnh được trưng bày tại triển lãm Trẻ em thời chiến do NXB Kim Đồng phối hợp với Thông tấn xã Việt Nam tổ chức nhân kỷ niệm 40 năm chiến thắng Điện Biên Phủ trên không là bức tranh khá sinh động về cuộc sống, học tập, lao động của trẻ em trong khoảng thời gian 8 năm đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh ném bom đánh phá miền Bắc (1964 - 1972).
Cuộc sống của cả xã hội đảo lộn khi chiến tranh, bom đạn ập đến và với trẻ em đó là một thử thách hết sức khắc nghiệt. Các em buộc phải thích nghi với cuộc sống kham khổ và thiếu thốn, đặc biệt với trẻ em thành phố khi phải sơ tán về nông thôn... Các em đã nhanh chóng làm quen với cuộc sống mới. Với trẻ em thời chiến có lẽ chuyện học hành là chuyện đáng nói và đáng được quan tâm nhất.
 |
| Một lớp học thời chiến trên sân đình |
Vì chiến tranh, để đảm bảo an toàn, cùng với người lớn các em tham gia đào hào giao thông, hầm trú ẩn cho lớp học của mình. Qua những bức ảnh trưng bày tại triển lãm có thể thấy rõ các lớp học từ nhà trẻ, mẫu giáo đến bậc phổ thông đều được bố trí những căn hầm đắp đất vững chắc. Các em được học cách tự băng bó, tổ chức cứu thương, làm mũ rơm tránh bom bi, làm bánh mỳ, và làm kế hoạch nhỏ đóng góp cho kháng chiến. Học tập trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn về lớp học, bàn ghế, sách vở và luôn bị quấy phá bởi tiếng báo động, sơ tán tránh bom đạn kẻ thù nhưng các em vẫn vươn lên học giỏi, chăm ngoan.
Thật xúc động khi xem những bức ảnh về tấm gương vượt lên hoàn cảnh, số phận không may của các cậu bé như Nguyễn Ngọc Ký, Hoa Xuân Tứ. Nhiều tài năng tuổi thơ Việt Nam cũng đã nảy nở trong bom đạn ác liệt và trong cuộc sống gian khổ của chiến tranh tiêu biểu là cậu bé thần đồng thơ Trần Đăng Khoa… Nhà thơ Trần Đăng Khoa có mặt tại buổi khai mạc triển lãm đã xúc động chia sẻ cảm xúc khi “gặp lại” tuổi thơ lên 10 của mình qua những bức ảnh chụp mẹ, “bé Giang”, tủ sách của anh Trần Nhuận Minh…
Bên cạnh những bức ảnh ấn tượng về trẻ em học tập, sinh hoạt thời chiến tranh, triển lãm cũng trưng bày một số hiện vật lịch sử như: mũ rơm, đèn pin, đèn dầu và chiếc va ly bằng vỏ máy bay Mỹ dùng để đựng đồ sơ tán của các em học sinh. NXB Kim Đồng cũng trưng bày nhiều cuốn sách xuất bản trong thời kỳ chiến tranh phá hoại miền Bắc để phục vụ các em thiếu nhi. Đó là các cuốn sách về nhà trường, truyện đồng thoại, sách phổ biến khoa học, sách lịch sử, giáo dục truyền thống.
Đặc biệt, những cuốn sách, trang thơ do chính trẻ em sáng tác đã được NXB Kim Đồng phát hiện, giới thiệu như tập thơ Góc sân và khoảng trời của Trần Đăng Khoa (1968); Em kể chuyện này (1971) - tác phẩm của Trần Đăng Khoa cùng các bạn Nguyễn Hồng Kiên, Cẩm Thơ, Hoàng Hiếu Nhân...
Tổng giám đốc TTX Việt Nam Nguyễn Đức Lợi chia sẻ: “Ngắm từng bức ảnh, chúng tôi vô cùng xúc động, như thấy lại hình ảnh của chính mình trong giai đoạn lịch sử khốc liệt và hào hùng ấy. Đây là cơ hội để mỗi chúng ta, đặc biệt là các em học sinh lớn lên trong thời bình có dịp nhìn lại và cảm nhận hơn 40 năm trước trẻ em ở miền Bắc Việt Nam đã học tập, lao động trong điều kiện chiến tranh khốc liệt như thế nào. Chính các em đã góp phần nhỏ bé của mình vào chiến thắng oanh liệt của dân tộc, trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Các em là biểu tượng của ý chí và sức sống Việt Nam.”
Triển lãm ảnh Trẻ em thời chiến sẽ diễn ra đến hết ngày 14.9 tại 93 Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội.
| Phần lớn những bức ảnh tại triển lãm được chọn lựa từ hơn 2.000 bức ảnh về chiến tranh ở Việt Nam của hãng tin Truyền hình Nihon Denpa News (NDN, Nhật Bản) được NXB Kim Đồng mua bản quyền (2011). NDN được thành lập đầu năm 1960 do ông Yasuo Yanagisawa sáng lập. Yanagisawa là phóng viên Nhật đầu tiên được phỏng vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hơn hai năm sau, NDN chính thức lập văn phòng thường trú tại Hà Nội và trở thành hãng truyền hình nước ngoài gần như duy nhất đưa tin về cuộc chiến tranh Việt Nam từ miền Bắc. Thông tin của NDN giúp khán giả Nhật Bản và thế giới hiểu rõ về cuộc chiến tranh Việt Nam, đặc biệt là các cuộc đánh phá miền Bắc của không quân Mỹ. |
Ngọc Trang
