Bệnh lao đang gia tăng ở phụ nữ trí thức
PNTĐ-Theo thống kê, trong số bệnh nhân mắc lao mới, tỷ lệ phụ nữ chiếm 1/3 và đang có xu hướng gia tăng, tập trung chủ yếu ở phụ nữ trí thức, thành thị.
Nữ trí thức mắc lao tăng
Mới đầu giờ khám bệnh sáng 29/11, tại khoa Khám bệnh – BV Phổi Hà Nội, số khám bệnh đã trên 100 mà người đứng xếp hàng vẫn rất dài. Bệnh nhân đầu tiên bác sĩ Chu Thị Cúc Hương - Phó trưởng khoa Khám bệnh – BV Phổi Hà Nội khám và tư vấn là bệnh nhân Hoàng Thị Tuyết M (22 tuổi, tập thể Nam Đồng, Q. Đống Đa) vừa sinh con được 10 tháng, nhưng thường xuyên bị ho tức ngực, có đờm, sốt kéo dài, khó thở và tràn dịch màng phổi… Các xét nghiệm cho thấy, bệnh nhân M bị lao phổi. Bệnh nhân tiếp theo của BS Cúc Hương là một nữ sinh viên năm thứ 2.
Khi có biểu hiện ho có đờm kéo dài, sốt cao… bệnh nhân nghĩ mình bị viêm phế quản, nhưng dùng kháng sinh hết đơn thuốc này đến đơn thuốc khác không khỏi. Đến BV Phổi Hà Nội khám, chụp X-quang và xét nghiệm đờm, kết quả cho thấy, bệnh nhân bị tổn thương ½ phổi; xét nghiệm đờm dương tính với lao…
 |
| BS Cúc Hương khám và tư vấn cho một trường hợp mắc lao (ảnh N.Nam) |
BS Cúc Hương cảnh báo: Nếu trước đây, bệnh lao “tấn công” phụ nữ lao động vất vả, thể lực yếu, dinh dưỡng không đầy đủ… thì nay, đã chuyển hướng sang phụ nữ trí thức. BS Cúc Hương giải thích: dù ở văn phòng có công việc, điều kiện sống tốt nhưng do môi trường làm việc thường xuyên ngồi máy điều hòa, áp lực công việc, chế độ dinh dưỡng kiêng khem quá mức… là những tác nhân gây bệnh lao ở nữ giới...
Thống kê của BV Phổi Hà Nội, tính trung bình mỗi ngày Hà Nội thu nhận 6 bệnh nhân lao, trong đó có 3-4 bệnh nhân lao có vi khuẩn lao trong đờm. Trung bình cứ 8-9 ngày có 1 người chết do lao. Đáng chú ý, số người mắc lao tập trung ở độ tuổi lao động (từ 18 - 45 tuổi), chiếm 75% và phụ nữ chiếm 1/3 trong số đó.
Theo bác sĩ Vũ Cao Cương – PGĐ BV Phổi Hà Nội: Vì thiên chức làm vợ, làm mẹ, cộng thêm với chế độ dinh dưỡng không đầy đủ, áp lực công việc nặng nề khiến nhiều chị em sức đề kháng suy giảm, đặc biệt phụ nữ đang mang thai hoặc sau sinh là đối tượng lý tưởng để vi trùng lao tấn công. Đáng lo ngại là khi bị ho kéo dài, nhiều chị em lại cố gắng chịu đựng, không dám đi khám vì sợ tốn kém. Hoặc lúc có bệnh thì lại sợ bị xa lánh, kỳ thị nên giấu bệnh, khiến bệnh càng trở nên trầm trọng.
Ngăn chặn lao tại cộng đồng
Việt Nam đặt ra mục tiêu loại trừ bệnh lao ra khỏi cộng đồng với tỷ lệ mắc bệnh lao dưới 20/100.000 người dân vào năm 2030. Trong đó, yêu cầu mới và kiểm soát bệnh lao là thay đổi từ ngăn chặn tiến tới thanh toán bệnh lao bằng cách phát hiện sớm, duy trì tỷ lệ cao điều trị khỏi. Vì vậy, chương trình phòng chống lao Hà Nội kết hợp với Hội LHPN Hà Nội tổ chức tuyên truyền, vận động cho người dân những kiến thức phòng chống lao; tăng tỷ lệ người tái khám và tuân thủ phác đồ điều trị của cơ sở y tế; giảm khả năng lây nhiễm tại cộng đồng. “Các tình nguyện viên hội phụ nữ đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao y thức điều trị của bệnh nhân và nhận thức thay đổi hành vi của cộng đồng trong hoạt động phòng chống lao, trong thời gian qua” – BS Phạm Thu Ánh – Cán bộ chỉ đạo tuyến – BV Phổi Hà Nội ghi nhận.
 |
| Tâm lý giấu bệnh vì sợ bị kỳ thị vẫn còn hằn sâu trong ký ức của người bệnh. |
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất trong chống lao tại cộng đồng chính là sự bất hợp tác của người bệnh và người nhà của họ - bà Công Minh Lợi – Hội LHPN Hà Nội cho biết. Bà Đỗ Thị Mai – tình nguyện viên ở xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm đã không ít lần bị từ chối khi tiếp cận gia đình có người nghi nhiễm lao… Tâm lý giấu bệnh vì sợ bị kỳ thị vẫn còn hằn sâu trong ký ức của người bệnh.
Hiện Hà Nội đang áp dụng phác đồ điều trị lao 6 tháng với thuốc điều trị miễn phí 100% thuộc Chương trình phòng chống lao quốc gia. Người bệnh lao được điều trị theo chiến lược DOTS (hoá trị liệu ngắn ngày có theo dõi, kiểm soát và giảm đáng kể tỷ lệ người bệnh tái phát). BHYT hỗ trợ bệnh nhân các xét nghiệm khác như máu, chụp X-quang và một số loại thuốc khác… Tuy nhiên, mối lo ngại lớn nhất hiện nay là lao kháng đa thuốc. Tổ chức Y tế thế giới nhận định, VN là một trong những quốc gia có gánh nặng lao kháng thuốc cao do người bệnh không tuân thủ đúng nguyên tắc điều trị, dùng thuốc vài ba tháng, thấy khỏe hơn đã ngừng uống thuốc.
Tâm Thanh - Ngọc Nam
