Cần sự phối hợp chủ động từ người dân
PNTĐ-Do nhận thức về sự cần thiết trong việc tầm soát căn ung thư đại trực tràng còn hạn chế, một số người dân trong diện được tầm soát miễn phí có thái độ thờ ơ, bất hợp tác…
Hiện nay, Hà Nội đang tích cực mở rộng diện tầm soát ung thư đại trực tràng miễn phí cho người từ 40 tuổi trở lên có bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, do nhận thức về sự cần thiết trong việc tầm soát căn bệnh này còn hạn chế, một số người dân trong diện được tầm soát miễn phí có thái độ thờ ơ, bất hợp tác… Điều này chẳng những ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi, cơ hội bảo vệ sức khỏe của người dân mà còn gây lãng phí lớn về tài chính.
 |
| Cán bộ trạm y tế phường Phú Diễn (quận Bắc Từ Liêm) tư vấn, phát mẫu xét nghiệm cho người dân. Ảnh: T.H |
Ông Nguyễn Việt Hoàng - điều phối viên dự án tầm soát ung thư đại trực tràng cho biết, ở nước ta, ung thư đại trực tràng là một trong 5 loại ung thư thường gặp nhất, có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây, đặc biệt người trẻ cũng có thể mắc. Đây còn là loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao thứ 3 sau ung thư phổi và ung thư vú. Tuy nhiên, nếu bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm bằng tầm soát ung thư, cơ hội chữa khỏi của người bệnh lên tới 90%. Khi nội soi phát hiện polyp trong hệ tiêu hóa, chỉ cần thực hiện phẫu thuật nhỏ với chi phí khoảng 2 triệu đồng cộng thêm thời gian nghỉ ngơi 1 ngày, người bệnh đã hoàn toàn hồi phục. Ngược lại, polyp có thể phát triển thành khối u ung thư đại trực tràng. Hậu quả của căn bệnh này vô cùng nặng nề.
Nhiều người đã phải cắt đoạn đại trực tràng, làm hậu môn nhân tạo khi bệnh ở giai đoạn muộn. Tầm soát ung thư chính là chìa khóa để thoát khỏi án tử mang tên "ung thư đại trực tràng".
Theo thống kê, từ khi bắt đầu (tháng 3/2017) đến nay, TP Hà Nội đã triển khai tầm soát sớm ung thư đại trực tràng miễn phí cho hơn 122.000 người dân (độ tuổi trên 40, có bảo hiểm y tế), phát hiện gần 7.000 ca dương tính. Thực hiện xét nghiệm chuyên sâu trên số mẫu dương tính, bác sĩ cho biết có 80% trường hợp mắc bệnh lý về đường tiêu hóa, 40% bắt đầu có polyp hay khối u.
Đây là tỷ lệ không hề nhỏ, cảnh báo mức độ phổ biến của các bệnh đường tiêu hóa nói chung và ung thư đại trực tràng nói riêng. Vì thế, dự án có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là khi người dân không hề mất bất cứ chi phí gì vẫn có thể tầm soát ung thư. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người dân vẫn thờ ơ, chưa hợp tác với cơ quan y tế, gây ra nhiều lãng phí.
Quận Hai Bà Trưng là một trong những đơn vị triển chương trình tầm soát ung thư đại trực tràng miễn phí đợt I trong năm 2018. Kết quả thực hiện thí điểm tại 4 phường (Đồng Tâm, Vĩnh Tuy, Trương Định, Minh Khai) cho thấy, 40% số mẫu xét nghiệm trong tổng số hơn 1.830 mẫu phát cho người dân chưa thu lại được. Tại quận Tây Hồ sau 3 tháng triển khai (từ tháng 1/2018) cũng chỉ thu về được khoảng 5.000 mẫu (trong tổng số 20.000 mẫu được phát). Là quận triển khai sau (từ tháng 4/2018), đã rút kinh nghiệm từ các đơn vị đi trước nhưng nhưng tới 13/5 quận Bắc Từ Liêm cũng chỉ thu về 24.123 mẫu (trong tổng số 28.592 mẫu phát ra).
Nói về khó khăn trong quá trình triển khai chương trình tầm soát, bà Đinh Thị Thanh – Giám đốc Trung tâm Y tế quận Bắc Từ Liêm chia sẻ, từ đầu tháng 4/2018, quận tiến hành triển khai chương trình tầm soát ung thư đại trực tràng. Không riêng cán bộ của Trung tâm y tế mà các ban ngành, đoàn thể của quận như: Phòng văn hóa thông tin, Hội phụ nữ, tổ dân phố… cũng phải vào cuộc phối hợp thực hiện. Tuy nhiên, quá trình triển khai gặp rất nhiều khó khăn.
Nhiều người dân biết tới chủ trương của TP nhưng khi cán bộ y tế của quận, phường tới nhà tuyên truyền, hướng dẫn, xuất trình đầy đủ giấy tờ vẫn không tiếp vì nghĩ đây có thể là đối tượng lừa đảo. Một số gia đình khác phải tư vấn, thuyết phục nhiều lần họ mới tham gia. Vậy mà thời điểm nhân viên y tế theo hẹn tới thu lại dụng cụ chứa mẫu xét nghiệm, thì chỉ nhận được thông báo “mất mẫu” từ người dân. Lời giải thích thường rất đơn giản: do trẻ con trong nhà vô tình cầm chơi nên làm hỏng, làm mất...
Bà Trần Thị Nhị Hà, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết, hiện nay, giá mỗi test xét nghiệm ung thư đại trực tràng trên thị trường là 100.000 đồng/mẫu. Ngoài chi phí test còn phải tính chi phí chạy hóa chất. Mỗi lần chạy hóa chất cần có 320 test. Việc mất mẫu hoặc không thu đủ mẫu xét nghiệm trong khi máy vẫn phải chạy sẽ gây lãng phí lớn. Chưa kể, khi một người làm thất thoát mẫu xét nghiệm đồng nghĩa với việc họ làm mất cơ hội được tầm soát, bảo vệ sức khỏe của một người khác. Bởi vậy, hướng tới một cộng đồng với chất lượng sức khỏe tốt và góp phần phát huy tối đa hiệu quả, ý nghĩa nhân văn của dự án tầm soát ung thư đại trực tràng của TP, rất cần sự phối hợp chủ động, nâng cao hơn nữa ý thức trách nhiệm từ phía người dân.
Thảo Hương
