Kỳ 1: Trẻ hóa và tăng mạnh bệnh ung thư vú: SOS (!)
PNTĐ-Mỗi năm Việt Nam có thêm khoảng từ 12.000 - 15.000 phụ nữ mắc ung thư vú mới, trong đó đáng báo động là tỷ lệ phụ nữ mắc ung thư vú đang bị trẻ hóa.
 |
Những tình nguyện viên trong Mạng lưới Ung thư vú Việt Nam tuyên truyền việc tầm soát và phát hiện sớm ung thư vú |
20 tuổi cũng mắc ung thu vú
Bệnh nhân Nguyễn Tuyết Lan (20 tuổi, Hà Nội) chưa từng nghĩ, mình mắc căn bệnh hiểm nghèo ung thư vú ở tuổi quá trẻ như vậy. Một bên ngực trái của cô to lên, có hạch nổi dưới nách. Sau khi sinh thiết, bác sĩ kết luận Lan bị ung thư vú và chỉ định cắt bỏ vú.
Chị Mai Thị Hoa (giáo viên trường tiểu học K.T (Hà Nội)) cũng bị ung thư vú khi chưa đầy 30 tuổi. Khối u lúc này đã phát triển to, kích thước 5x7cm. Trong gia đình chị Hoa cũng có người thân từng mắc và chết do ung thư vú.
Theo các bác sĩ tại BV Ung bướu Hà Nội, số lượng phụ nữ mắc ung thư vú ngày càng trẻ hóa. Trước đây, ung thư vú thường xảy ra ở độ tuổi trên 55 nhưng khoảng 10 năm trở lại đây, ngày càng nhiều phụ nữ ở độ tuổi dưới 30 mắc ung thư vú đến khám và điều trị. Cá biệt đã có không ít các cô gái trẻ mới 20 tuổi mắc căn bệnh này. Đặc biệt, hiện Hà Nội đang trở thành một trong những thành phố có tỷ lệ phụ nữ mắc ung thư cao nhất cả nước với tỷ lệ 30/100.000 phụ nữ mắc ung thư vú. Ở TP.HCM, tỷ lệ này là 20/100.000 phụ nữ. Ung thư vú đang trở thành nỗi ám ảnh của nhiều chị em phụ nữ.
Theo các chuyên gia y tế, ung thư vú có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi nào. Về lý, tỷ lệ phụ nữ dưới 20 - 25 tuổi mắc ung thư vú rất thấp, dưới 1%. Vì thế, việc trẻ hóa ung thư vú hiện nay đang là vấn đề đáng báo động. Ông Nguyễn Chấn Hùng, Chủ tịch Hội Ung thư VN nhấn mạnh, bên cạnh những yếu tố bên trong cơ thể như gen di truyền, hậu quả của đột biến hoặc thay đổi trong một số gen di truyền: BRCA1. BRCA2, BRCA3, p53; nội tiết tố cũng ảnh hưởng đến việc mắc ung thư vú ở phụ nữ, nhất là phụ nữ có kinh nguyệt sớm (dưới 12 tuổi), mãn kinh muộn (sau 50 tuổi); hoặc phụ nữ không có con hoặc sinh con đầu lòng sau 30 tuổi; thậm chí, phụ nữ lạm dụng hormon thay thế (thuốc điều trị nội tiết)… thì xu hướng ăn nhiều chất béo, tình trạng thừa cân hay béo phì và sống trong môi trường sống ô nhiễm, độc hại, có nhiều bụi bẩn và hóa chất cũng có thể là nguy cơ dẫn đến ung thư vú.
70% phụ nữ đến khám khi đã quá muộn
PGS.TS Trần Văn Thuấn, PGĐ BV K, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phòng chống ung thư cho biết, điều đáng lo là nhiều phụ nữ chưa biết cách tự chăm sóc, kiểm tra vú hằng ngày, thậm chí không xem trọng, thiếu quan tâm những bất thường ở vú, chỉ đến khi bệnh lý có triệu chứng xuất hiện thì mới chịu đi khám… ung thư.
Theo các bác sĩ ở BV Ung bướu Hà Nội, có tới 70% phụ nữ đến thăm khám khi bệnh đã ở giai đoạn 2, nên tỷ lệ tỷ vong do căn bệnh này vẫn còn cao. Nếu phát hiện ở giai đoạn đầu có thể chữa khỏi bệnh tới hơn 80%, ở giai đoạn 2, tỉ lệ này sẽ là 60%, sang giai đoạn 3 khả năng khỏi hẳn thấp và đến giai đoạn 4 thì thường việc điều trị chỉ để kéo dài cuộc sống, giảm bớt các triệu chứng đau đớn. Các chuyên gia y tế lo ngại, tỷ lệ phụ nữ trẻ mắc bệnh ung thư vú dễ tử vong hơn so với bệnh nhân ung thư vú lớn tuổi ở bất kỳ giai đoạn nào. Tỷ lệ sống được 5 năm sau khi mắc ung thư vú ở phụ nữ tuổi 20 đến 24 là 58%, bệnh nhân trên 40 tuổi là 76%; ở giai đoạn di căn, tỷ lệ sống của phụ nữ trẻ gần như bằng 0% trong khi phụ nữ trên 40 tuổi là 27%. Vì thế, các bác sĩ cho rằng để phát hiện sớm ung thư vú không có cách nào bằng tầm soát.
Phụ nữ phải tự kiểm tra vú hàng ngày, khám vú định kỳ 6 tháng hay 1 năm hoặc ngay khi phát hiện có bất thường báo hiệu ung thư vú như sờ thấy khối u ở vú; một bên vú dày và chắc hơn bên kia; một bên vú to lên; một phần hay toàn bộ vú bị sưng lên; một bên vú xệ xuống bất thường; da vùng vú bị lồi lõm, co kéo bất thường; núm đau hoặc tụt vào trong; thay đổi màu sắc hoặc tính chất trên da của vú; có hạch dưới nách; chảy dịch núm vú không phải sữa…, cần đến ngay cơ sở y tế để khám và phát hiện, điều trị kịp thời. Trước đây, phụ nữ từ 30 tuổi trở lên được khuyến cáo nên thường xuyên tự khám để phát hiện sớm ung thư vú nhưng hiện nay khuyến cáo này đã hướng đến phụ nữ trẻ hơn, tức từ sau 25 tuổi nên quan tâm khám, sàng lọc ung thư vú, ít nhất 3 năm/lần. Hiện nay, các kỹ thuật chẩn đoán y khoa để tìm ra ung thư ở Việt Nam là siêu âm, chụp X-quang nhũ ảnh, chụp CT, PET-CT và cuối cùng là sinh thiết.
Kỳ 2: Chủ động cắt bỏ tế bào ung thư vú và tái tạo bằng tế bào gốc
Lưu Thu Nhi - Tâm Thanh
