Kỳ tích ghép tạng xuyên Việt và phép màu của tình người
PNTĐ-Kể từ năm 2015 tới nay, Việt Nam đã thực hiện thành công 15 ca ghép tạng xuyên Việt. Sự sống của nhiều người bệnh đã được hồi sinh.
Kể từ năm 2015 tới nay, Việt Nam đã thực hiện thành công 15 ca ghép tạng xuyên Việt. Sự sống của nhiều người bệnh đã được hồi sinh. Có được kỳ tích đó, phải kể tới sự tận tâm, tận lực của các y, bác sĩ và sự cộng đồng hỗ trợ của toàn xã hội…
 |
| Nhiều ca hiến, ghép tạng phải huy động sự tham gia của hàng trăm y, bác sĩ |
Chuyến bay chở nặng… tình người
“Bạn thử hình dung, một người bị suy tim, biết mình chỉ sống được vài tháng, thậm chí vài ngày… Nhưng rồi, nhờ phép màu của tình người, nhờ quả tim được hiến tặng từ một bệnh nhân chết não, sự sống đã hồi sinh trong lồng ngực. Họ thoát “án tử” trong gang tấc và tiếp tục được sống bình thường… Cảm giác đó với cả bệnh nhân và các bác sĩ… tuyệt vời vô cùng” - GS.TS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia chia sẻ.
Với GS.TS Trịnh Hồng Sơn, 15 ca ghép tạng xuyên Việt thành công là 15 hành trình ý nghĩa không thể nào quên. Nhưng lần đầu bao giờ cũng đáng nhớ và sâu sắc nhất. Đó là ca ghép tim, gan từ bệnh nhân hiến tạng đã chết não vào năm 2015 - lần đầu tiên trong lịch sử y học Việt Nam, tim và gan của người hiến được vận chuyển hơn 1.700km bằng máy bay dân dụng, từ bệnh viện Chợ Rẫy (TP. Hồ Chí Minh) ra bệnh viện Việt Đức (Hà Nội). GS.TS Trịnh Hồng Sơn cùng PGS.TS Nguyễn Hữu Ước (Trưởng khoa Phẫu thuật tim mạch và lồng ngực, bệnh viện Việt Đức) và 4 bác sĩ trẻ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ này.
Dù đã đi hàng trăm chuyến bay, nhưng với kíp bác sĩ trên chuyến bay đặc biệt ấy, cảm giác, tâm trạng hoàn toàn khác biệt. Ai nấy đều hồi hộp, căng thẳng, cẩn trọng và tập trung cao độ, sẵn sàng mọi phương án xử trí nếu phát sinh sự cố. Họ trân trọng từng giây phút, khát khao có thể đem lại điều kỳ diệu cho 2 bệnh nhân đang khắc khoải mong mỏi sự sống nhờ ghép tạng. GS Sơn khi đó từng chia sẻ, với ông, đây là chuyến bay của tình người. Thật ý nghĩa khi một người lìa xa cõi tạm vẫn hiến một phần cơ thể mình để trao cơ hội sống cho người khác.
Đặc biệt, thành công của những ca ghép tạng xuyên Việt không chỉ có vai trò của phẫu thuật viên mà còn ở sự phối hợp, tham gia của toàn xã hội. Rất may trong các hành trình ghép tạng xuyên Việt, ekip bác sĩ luôn nhận được sự hỗ trợ tích cực từ đơn vị hàng không, sự giúp sức của lực lượng cảnh sát dẫn đường khi di chuyển từ sân bay về bệnh viện… “Hành khách đi trên máy bay, ai cũng có công việc riêng, nhưng nhiều người sẵn sàng chấp nhận lỡ chuyến, nhường lại chỗ ngồi của mình cho “sự sống” bên trong chiếc thùng bảo quản tạng và kíp bác sĩ” - GS.TS Trịnh Hồng Sơn kể lại. Thế mới thấy, trong hành trình ghép tạng xuyên Việt, trên mỗi chuyến bay, tình người luôn hiện hữu.
Món quà vô giá của những nỗ lực không ngừng
GS.TS Trịnh Hồng Sơn cho biết: Ghép tạng không chỉ là phẫu thuật mà cũng là một hoạt động cứu người; thậm chí nó phức tạp, đặc biệt hơn những hoạt động cứu chữa khác vì phải có nhiều khâu phối hợp, mà mỗi khâu cần sự tham gia của nhiều người. “Những trường hợp ghép phức tạp, mỗi 1 ca chúng tôi phải huy động hơn 100 người. Trong quá trình phẫu thuật, các ê-kíp phải hỗ trợ nhau rất nhiều: từ nội khoa, sàng lọc, gây mê, xét nghiệm sự tương thích giữa người cho - người nhận, giải phẫu bệnh chứng minh tạng hiến còn tốt… Khi bóc tách tạng hiến ở người cho chết não, các bác sĩ luôn phải ngâm tay trong đá đến lạnh cóng để đảm bảo nhiệt độ đủ lạnh, làm ngưng quá trình chuyển hóa của tế bào trong tạng”.
Sau khi lấy tạng ra khỏi cơ thể người hiến, tạng sẽ được phân tích kỹ trước khi ghép vào cơ thể người bệnh. Với những ca ghép tạng xuyên Việt, khó khăn gấp nhiều lần. Các nước trên thế giới có máy bay chuyên dụng để vận chuyển tạng trong khoảng cách tầm 500km và dưới mặt đất có sự hỗ trợ của cảnh sát dẫn đường. Trên 500km, họ sẽ có chuyến bay riêng. Ở nước ta, tạng hiến lại được vận chuyển bằng máy bay dân dụng, chặng đường có khi lên tới 1.700km. Rủi ro tiềm ẩn rất nhiều, chỉ cần lỡ một nhịp, bao công sức sẽ đổ sông đổ bể. Bởi vậy, hành trình ghép tạng xuyên Việt thực sự là một cuộc đua từng giây, từng phút… với thời gian.
Kể lại câu chuyện vận chuyển tạng hiến (tim và thận) của Thiếu tá quân đội Lê Hải Ninh (45 tuổi, quê Yên Mô, Thái Bình) vào bệnh viện Chợ Rẫy, GS.TS Mai Hồng Bàng - Giám đốc bệnh viện TW Quân đội 108 chia sẻ: Ban đầu, tim và thận dự tính vận chuyển cùng một chuyến. Quả tim được lấy ra đầu tiên trong khi thời gian bảo quản cho phép chỉ được 6 tiếng. Thận lấy ra sau cùng nên tim không thể chờ thận mà phải chuyển đi ngay khi vừa rời lồng ngực người hiến. Bởi vậy, tim, thận hiến tặng được vận chuyển bằng 2 chuyến bay khác nhau. Nhiều đường dây đã được nối máy đến lực lượng an ninh của sân bay Nội Bài, Tân Sơn Nhất và cảnh sát giao thông ở hai nơi để kịp thời mang tạng hiến tặng ghép cho bệnh nhân.
Trái tim đã đập trong lồng ngực mới sau khi trải qua ca ghép từ lúc 2h30’ chiều đến 9h30’ đêm (ngày 26/2) và quả thận bắt đầu sự sống mới khi được ghép từ 8h30’ tối đến 1 giờ sáng hôm sau (ngày 27/2), là món quà vô giá với bệnh nhân, gia đình bệnh nhân và các bác sĩ, nhất là lại vào đúng dịp kỷ niệm ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2).
Cho đi là còn mãi
Tại Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia diễn ra cuối 2018, ông Trần Tuấn (ở Thừa Thiên Huế) đã gặp được chị Nguyễn Thị Thu Hằng - vợ của anh Nguyễn Ngọc Khiêm (người chết não hiến trái tim cho mình). Nhờ trái tim hiến tặng của anh Khiêm, sức khỏe ông Tuấn đã hồi phục. Ông đã được hồi sinh thêm một lần nữa.
 |
Giây phút xúc động khi ông Trần Tuấn (ở Thừa Thiên Huế) gặp được chị Nguyễn Thị Thu Hằng - vợ của anh Nguyễn Ngọc Khiêm (người chết não hiến trái tim cho mình). Ảnh: Như Ngọc |
Giây phút gặp lại chị Hằng, ông Tuấn chợt “thấy tim nhói đau, chỉ biết ôm vợ anh Khiêm và khóc, không sao cầm được nước mắt”. Cả hội trường khi ấy cũng rưng rưng nước mắt. Mọi người càng thêm xúc động khi nghe ông Tuấn chia sẻ rằng, giờ đây, ông không còn sống cho bản thân mình nữa mà sống cho hai người, sống thay cả phần anh Khiêm. Còn với chị Hằng: “Thấy chú Tuấn khỏe mạnh là một niềm vui khôn xiết, vì tôi biết rằng trái tim của chồng mình đang ở trong cơ thể của chú ấy. Trái tim ấy vẫn đang được chú nuôi dưỡng”.
Với người thân của những người hiến tạng sau chết não, họ luôn tâm niệm rằng cho đi là còn mãi. Chẳng thế mà trước khi Thiếu tá Lê Hải Ninh được đẩy vào phòng mổ, vợ anh - chị Tạ Thị Kiều đã chạm khẽ vào chồng và thầm thì như thể anh còn nghe thấy: “Em không biết việc làm của em đúng hay sai, không biết anh giận em hay không nhưng em muốn anh cứu được nhiều người khác. Anh không thể ở lại, anh đã ra đi nhưng em muốn trái tim anh vẫn đập, phổi vẫn thở và đôi mắt của anh vẫn sáng ngời theo dõi mẹ con em sống như thế nào”.
Thời gian gần đây, những câu chuyện cảm động về cháu Hải An, cháu Vân Nhi, Thiếu tá Lê Hải Ninh hay anh Dương Hồng Quý… hiến tạng cứu người đã góp phần làm thay đổi nhận thức của xã hội về việc hiến mô, tạng nhân đạo. Đến nay, đã có hơn 4.500 người được nối dài sự sống nhờ sự trao tặng tạng hiến từ người khác. Tính đến tháng 8/2019, cả nước có gần 30.000 người đăng ký hiến mô, tạng sau khi chết, chết não.
Tuy nhiên, theo GS.TS Trịnh Hồng Sơn, với dân số hơn 96 triệu người thì lượng người đăng ký hiến mô, tạng vẫn còn quá khiêm tốn, trong khi nhu cầu ghép tạng rất lớn. Bởi vậy, GS Sơn mong muốn có thêm nhiều người hiểu rằng: Chết não là chết, là không còn sự sống nhưng vẫn có thể hiến tạng để cứu người. Và, khi một người thác đi, thay vì để toàn bộ cơ thể trở thành cát bụi, họ có thể đem lại sự sống cho những người bệnh nguy kịch khác bằng một phần tạng hiến của mình, để ngọn lửa nhân ái của tinh thần “cho đi là còn mãi” tiếp tục được thắp sáng.
Thảo Hương
