Màu sắc thương mại bủa vây bệnh nhân
PNTĐ-Chủ trương xã hội hóa (XHH) của ngành y tế đã mang lại một số lợi ích, nhưng những sai phạm liên tiếp gần đây cho thấy người bệnh hầu như chưa được hưởng lợi điều gì!
 |
| Xã hội hóa sẽ khiến người bệnh gánh thêm nhiều chi phí (Ảnh: Trần Lập) |
Phải trả thêm tiền vì… xã hội hóa
Quá trình giám sát của HĐND TP HN về công tác XHH tại các BV công lập cho thấy, thiết bị y tế xã hội hóa đều được tính theo giá dịch vụ, cao hơn rất nhiều so với mức viện phí Nhà nước quy định. Và đương nhiên, đổ thêm “gánh nặng” về tài chính lên đầu người bệnh. Ví dụ, giá niêm yết của BV cho dịch vụ chụp CT scan là 500.000 đồng/lần nhưng bệnh nhân đã phải chi trả 900.000 đồng. Bác sĩ điều trị giải thích, “do bệnh nhân đó đã sử dụng dịch vụ thiết bị XHH nên phải trả thêm tiền”.
Bà Vũ Thị Tiến (phố Lạc Trung, Q. Hai Bà Trưng) bị đau nhức ở chân, đi khám ở BV Thanh Nhàn, được bác sĩ chỉ định hàng loạt các xét nghiệm cận lâm sàng như hóa sinh, siêu âm tĩnh mạch, chụp X-quang và… chụp cộng hưởng từ. Mặc dù BHYT đã “gánh” cho bệnh nhân một phần viện phí nhưng bà phải bù thêm hơn 2 triệu đồng nữa, chưa kể tiền thuốc. Ông Lương Sơn (BHXH VN) thừa nhận, để tăng nguồn thu từ nguồn XHH đó, cả bác sĩ lẫn nơi đầu tư đều tìm đủ cách để móc túi bệnh nhân, trong đó phổ biến nhất là hoạt động bác sĩ lạm dụng chỉ định xét nghiệm.
Không chỉ lạm dụng các xét nghiệm liên quan đến trang thiết bị XHH, nhiều BV vẫn giành diện tích đáng kể tại các buồng bệnh được đầu tư bằng ngân sách nhà nước để kê giường điều trị theo yêu cầu, nằm xen kẽ trong các khoa khám bệnh công lập. BV Thanh Nhàn kê thêm gần 250 giường dịch vụ; BV Ung Bướu HN: 167 giường; BV Phụ Sản HN: 290 giường… Người bệnh nằm ở các giường bệnh dịch vụ này sẽ phải đóng thêm từ 100.000-200.000 đồng/giường/ngày.
Lộ nhiều bấp cập
Lộ nhiều bấp cập
Sở Y tế Hà Nội cho biết, tính đến tháng 4/2014 có 48 đề án XHH đang hoạt động dịch vụ y tế tại các BV công lập với tổng vốn thu hút được 236,61 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo kết quả giám sát của HĐND TP HN, 100% các BV dùng tài sản được đầu tư bằng ngân sách nhà nước để góp vốn thực hiện liên doanh, liên kết đều không tính giá trị tài sản và không trích khấu hao theo quy định. Hầu hết các đề án đều được BV thực hiện theo phương thức thuê máy móc, trang thiết bị y tế của doanh nghiệp. Do chưa tách bạch rõ ràng nên tỷ lệ chia lợi nhuận giữa BV và nhà đầu tư có sự chênh lệch lớn.
Tại BV Thanh Nhàn, lợi nhuận dồn hết về nhà đầu tư (từ 80 - 85%), BV chỉ hưởng từ 15 - 20% trong khi BV phải trả tiền lương cho cán bộ, kỹ thuật viên vận hành hệ thống máy móc, trang thiết bị. Tại BV Vân Ðình, tỷ lệ này là 50% - 50%; BV Tim Hà Nội là 40% - 60%, BV Ða khoa Hà Ðông 30% - 70%, BV Ung bướu Hà Nội là 30% - 70%... Các hợp đồng XHH này đều có thời gian rất dài, hơn 10 năm, kéo dài đến 20 năm. Thậm chí, trong hợp đồng có điều khoản rất tréo nghoe: “Khi kết thúc hợp đồng, toàn bộ tài sản tham gia XHH vẫn thuộc về chủ đầu tư” (?).
Tồn tại một nghịch cảnh nữa là, trong khi trang thiết bị XHH hoạt động hết công suất thiết bị y tế của BV lại “đắp chiếu”. Như tại BV Hoài Đức, thiết bị xét nghiệm sinh hóa do Nhà nước đầu tư đang bị đắp chiếu vì hỏng bóng đèn dây bơm, trong khi thiết bị XHH do BV đi “mượn” về thì làm không hết việc. Tại một BV ở Sơn Tây (Hà Nội), hiện hầu hết thiết bị chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm đều của tư nhân đầu tư, nhân viên công ty tư nhân này vào BV làm việc luôn ở vị trí người sử dụng máy. Trong khi đó, thiết bị xét nghiệm sinh hóa do Nhà nước đầu tư thì thỉnh thoảng mới dùng vì… hóa chất xét nghiệm quá đắt (?!).
Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Lê Tuấn lo ngại, nếu không quản lý chặt, XHH y tế sẽ trở thành dịch vụ tư trong BV công. Điều này có nguy cơ dẫn đến hành vi tiêu cực là sử dụng cơ sở vật chất và nhân lực công cho các hoạt động tư lợi cho nhóm lợi ích nào đó nhân danh XHH trong lĩnh vực y tế. Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Thùy cho rằng, nhiều BV đầu tư theo hình thức XHH không đúng với danh mục và định hướng như quy định. Khi XHH y tế phải hài hòa 3 lợi ích: Nhà đầu tư - BV - người bệnh, trong đó quyền lợi người bệnh phải được đặt lên hàng đầu chứ không phải quyền lợi của nhà đầu tư.
Để nâng cao tính hiệu quả trong công tác XHH y tế, điều quan trọng nhất là tăng cường vai trò công tác quản lý, giám sát. nhưng nếu hội đồng quản lý giám sát đó chỉ bao gồm người của BV và của Sở Y tế thì rất khó minh bạch.
Vì thế, tới đây, ngành y tế cần xây dựng cơ chế tài chính (thế chấp, giá dịch vụ) để cho phép và khuyến khích các đơn vị vay vốn ngân hàng, các tổ chức tín dụng để đầu tư; xây dựng tiêu chí và chỉ cho phép các đơn vị có đủ tiêu chí mới được liên doanh, liên kết.
Lưu Thu Nhi
