Mô hình bác sĩ gia đình - còn nhiều rào cản
PNTĐ-Giai đoạn 2013- 2015, Hà Nội lên kế hoạch xây dựng 20 mô hình bác sĩ gia đình. Tuy nhiên, qua triển khai thí điểm, vẫn còn nhiều rào cản để mô hình này đến gần với người dân.
Chăm sóc sức khỏe toàn diện từ Trạm Y tế
Bác sĩ gia đình (BSGĐ) là mô hình chăm sóc sức khỏe lâu dài, liên tục và có tính cộng đồng cao. BSGĐ có nhiệm vụ tham gia hướng dẫn phòng bệnh, phát hiện sớm bệnh cũng như kiểm soát bệnh mãn tính tại cộng đồng… Tính ưu việt của mô hình này là sẽ được chi trả BHYT theo danh mục BHYT. Vì những lý do đó, ngày 20/9, khi mô hình BSGĐ bắt đầu được triển khai tại trạm Y tế thị trấn Cầu Diễn, quận Cầu Giấy hàng trăm người dân đã đến, háo hức chờ được khám bệnh. Theo BS Trần Phạm Thái (Trạm Y tế thị trấn Cầu Diễn), mô hình BSGĐ sẽ giúp khám, xét nghiệm sàng lọc ban đầu và lập bệnh án theo dõi sức khỏe liên tục ngay từ cơ sở.
Có mặt trong buổi khám hôm 20/9, gia đình bà Nguyễn Thị Chiêm (SN 1960, ở tổ 16, thị trấn Cầu Giấy) có 4 thành viên cũng tham gia đông đủ, phần vì “tò mò” về mô hình BSGĐ, phần vì được ưu tiên “vận động”. Họ chính là những bệnh nhân đầu tiên trong 100 người thuộc danh sách quản lý của mô hình BSGĐ được thí điểm triển khai tại Trạm.
 |
| Bác sĩ Trần Phạm Thái (Trạm Y tế thị trấn Cầu Diễn) đang khám sàng lọc cho bệnh nhân - Ảnh: Hồng Nhung |
Trước khi triển khai tại Cầu Diễn, mô hình này đã được thí điểm tại Trạm Y tế xã Dục Tú (huyện Đông Anh). BS Lê Văn Bắc – Trưởng Trạm Y tế xã Dục Tú cho biết, sau hơn 1 năm triển khai, đã khám và lập hồ sơ quản lý sức khỏe cho 144 bệnh nhân, trong đó có 1 trường hợp theo dõi u phổi; 14 trường hợp tăng huyết áp (nhiều bệnh nhân tăng huyết áp 20 năm, chưa được điều trị); 3 trường hợp mắc bệnh đái tháo đường; 51 trường hợp rối loạn lipip máu; 37 trường hợp tăng men gan... được đưa vào mô hình quản lý y học gia đình. Trong số hơn 700 lượt khám của bệnh nhân tại Trạm, chỉ có 13 trường hợp phải chuyển lên tuyến trên điều trị tiếp.
Như vậy, BSGĐ đã đáp ứng gần 90% nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của người dân địa phương, trong đó chú trọng đến việc phát hiện và xử lý các ca bệnh, cấp cứu thường gặp, ưu tiên quản lý và điều trị ngoại trú. Ngoài ra, các trạm y tế có BSGĐ đã thực hiện quy chế chuyển tuyến có kết nối thẳng giữa BV tuyến trên như BV Xanh pôn, BV ĐH Y, BV Bạch Mai với Trạm nhằm rút ngắn thời gian chuyển viện, giảm nguy cơ tử vong của bệnh nhân.
Cái khó bó… bác sĩ
Cái khó bó… bác sĩ
Triển khai mô hình BSGĐ tại tuyến y tế cơ sở bước đầu cho thấy hiệu quả trong việc theo dõi, chăm sóc sức khỏe người dân, nhưng cũng gặp không ít rào cản - BS Lê Văn Bắc cho biết. Rào cản đầu tiên là về trình độ chuyên môn của các bác sĩ tuyến cơ sở. Theo đó, các bác sĩ phải là bác sĩ đa khoa thực hành, hiểu biết nhiều chuyên khoa khác như tai mũi họng, răng hàm mặt, biết khám lâm sàng, y học dự phòng và tư vấn tâm lý…
Tuy nhiên hiện nay, các bác sĩ tuyến cơ sở hầu hết còn yếu về chuyên môn, nhân lực lại mỏng. Điều này có thể sẽ tạo tâm lý e ngại trong người dân khi đi khám chữa bệnh. Trong khi đó, nhận thức của người dân về BSGĐ cũng đang hạn chế, bởi vì, BSGĐ là hình thức quan tâm đến người bệnh, theo dõi bệnh tại nhà và đưa ra các tư vấn phù hợp chứ không đơn thuần quan tâm đến bệnh lý.
Trách nhiệm BSGĐ là quản lý hồ sơ bệnh án điện tử, cung cấp thông tin đầu đủ, chính xác về bệnh cảnh của người bệnh… từ khi sinh ra đến lúc mất đi. Đây là một quá trình lâu dài và không dễ thực hiện đối với cán bộ y tế tuyến cơ sở, bởi họ phải quản lý hàng trăm ngàn trường hợp như thế đòi hỏi BSGĐ cần có chuyên môn tổng quát.
Bên cạnh đó, chi trả BHYT được cho là sự ưu việt của mô hình BSGĐ triển khai tại tuyến y tế cơ sở. Tuy nhiên, “rà soát” trong quy trình khám chữa bệnh, vẫn có rất nhiều công đoạn chưa có trong danh mục thanh toán BHYT như tư vấn dự phòng, tư vấn tâm lý, quản lý thông tin sức khoẻ toàn diện, đến nhà khám chữa bệnh... Vì thế, để BSGĐ gần với người dân hơn, những danh mục khám chữa bệnh của BSGĐ cần phải xây dựng một mức phí cụ thể, thống nhất, tính toán xem BHYH thanh toán bao nhiêu, người dân bỏ ra bao nhiêu, để người dân không phải chịu thiệt thòi khi tham gia khám BSGĐ.
Theo Bộ Y tế, khi BSGĐ phát huy vai trò thì sẽ đáp ứng được ít nhất 80% nhu cầu khám sức khoẻ của người dân tuyến dưới, góp phần giảm tải tại các khoa khám bệnh của bệnh viện, tiết kiệm thời gian công sức đi lại cho người bệnh. Tuy nhiên, theo ý kiến của một chuyên gia y tế nghiên cứu về lĩnh vực này, mô hình này không phải là mới ở Hà Nội. Trước kia đã được triển khai tại một số bệnh viện công, nhưng vì thiếu khung pháp lý, cơ chế hoạt động, cũng như nguồn nhân lực (BS được đào tạo đúng chuyên ngành BSGĐ) chưa đáp ứng được yêu cầu nên BSGĐ đã “chết yểu”.
Vì vậy, ngành y tế Hà Nội nếu không tính toán phù hợp, khắc phục những hạn chế trên, khó có thể triển khai đại trà mô hình này vào năm 2015 như kế hoạch.
Tâm Thanh - Nguyễn Hồng
