Phụ nữ có nguy cơ cao mắc sỏi mật
PNTĐ-Phụ nữ có nguy cơ mắc sỏi mật cao gấp 4-6 lần nam giới. Càng nhiều tuổi, khả năng chị em mắc bệnh càng cao.
Ngày 27/12/2018, các bác sĩ khoa Ngoại tổng hợp, bệnh viện E đã phẫu thuật nội soi ổ bụng, cắt túi mật cho một nữ bệnh nhân (60 tuổi, trú tại TP Thái Nguyên). Các bác sĩ cho biết, trong túi mật của bệnh nhân nữ này ken chặt gần 400 viên sỏi. Bệnh nhân đã phát hiện bị sỏi túi mật từ năm 2014. Do bệnh tình không có các triệu chứng gây đau nên bệnh nhân chỉ tiến hành điều trị nội khoa tại bệnh viện tuyến tỉnh. Tuy nhiên, bệnh vẫn âm thầm tiến triển, trở thành viêm túi mật mãn tính tái đi tái lại nhiều lần.
Thời gian gần đây, khi thấy hiện tượng đau tức vùng hạ sườn gia tăng, bệnh nhân đã đi khám và được chẩn đoán mắc viêm túi mật mãn tính có sỏi. Qua thực hiện các xét nghiệm, siêu âm tại bệnh viện E… bác sĩ phát hiện túi mật của bệnh nhân có nhiều sỏi lấp đầy, thành mật dày do viêm mạn tính, không có dịch mật nên đã chỉ định phẫu thuật nội soi ổ bụng cắt túi mật cho bệnh nhân.
 |
| Gần 400 viên sỏi ken chặt trong túi mật của nữ bệnh nhân 60 tuổi |
PGS.TS Đỗ Trường Sơn - Trưởng khoa Ngoại tổng hợp (bệnh viện E) cho biết, trong số gần 400 viên sỏi mật được lấy ra, viên có đường kính lớn nhất là 1cm (như viên bi), đường kính nhỏ nhất là 0,3cm; màu sắc của viên sỏi màu vàng sẫm, nâu đen... Đây không phải trường hợp hiếm gặp. Số lượng sỏi nhiều như vậy, một phần là do bệnh nhân mắc bệnh mạn tính, phần khác là do rối loạn chuyển hóa của tuổi tác ảnh hưởng đến hàm lượng cholesterol của dịch mật trong túi mật và dễ hình thành nên sỏi.
Theo PGS.TS Sơn, sỏi mật được hình thành chủ yếu từ sự kết tụ của cholesterol, do mất cân bằng của các thành phần có trong dịch mật như cholesterol, billirubin, muối canxi... Khi lượng cholesterol ở trong dịch mật gia tăng quá mức, vượt quá khả năng hòa tan của muối mật hay khi lượng muối mật giảm đi sẽ dẫn tới hình thành sỏi cholesterol. Ngoài ra, còn có thể gặp sỏi sắc tố mật hình thành do sự kết tụ của bilirubin trong một số bệnh như thiếu máu hồng cầu liềm, xơ gan… Trong nhóm đối tượng dễ mắc sỏi mật thì phụ nữ có nguy cơ mắc cao hơn nam giới. Người ít vận động, ngồi nhiều, thừa cân hoặc béo phì, đái tháo đường và trên 60 tuổi; người có chế độ ăn uống quá nhiều cholesterol hoặc chế độ ăn uống quá kiêng khem cũng dễ mắc sỏi mật.
Tùy theo vị trí của sỏi, người bệnh sẽ có các triệu chứng khác nhau. Nếu sỏi trong gan, ở ống mật chủ thì ít triệu chứng; nếu sỏi nhỏ, không gây tắc mật thì sẽ không có biểu hiện gì, chỉ khi tình cờ làm siêu âm hoặc chụp Xquang vùng gan mật mới phát hiện ra. Khi sỏi to, bệnh nhân thường gặp triệu chứng điển hình là đau, sốt, vàng da… Bệnh sỏi mật nếu không chữa trị có thể gây ra viêm, tắc túi mật; thậm chí, bệnh nhân có thể đối mặt với nguy cơ biến chứng hoại tử túi mật, dịch tràn ra ổ bụng gây viêm phúc mạc hoặc nhiễm trùng huyết rất nguy hiểm.
Để phòng tránh căn bệnh này, PGS.TS Sơn khuyến cáo, bệnh nhân nên thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm sớm phát hiện và có giải pháp điều trị. Bên cạnh đó, cách phòng bệnh tốt và đơn giản nhất là việc bệnh nhân duy trì chế độ ăn uống cân đối dinh dưỡng, khoa học. Theo đó, người có nguy cơ cao và người mắc sỏi mật nên hạn chế những thực phẩm như: trà, cà phê, cacao, chocolate; thịt cá có nhiều mỡ, dầu cọ, dầu dừa, phủ tạng động vật; hạn chế ăn lòng đỏ trứng, kiêng rượu, bia, thuốc lá; tránh ăn quá no và tránh để quá đói; lao động và vận động vừa sức; tránh lo lắng, suy nghĩ, mất ngủ; tránh cáu giận; năng vận động ngừa thừa cân béo phì… Đồng thời, ăn tăng thịt nạc, cá, sữa, hạt đậu các loại để tăng tạo tế bào gan đã bị tổn thương, chống thoái hóa mỡ tế bào gan; thức ăn giàu vitamin C và nhóm B như rau, hoa quả tươi. Tỉ lệ giữa các chất dinh dưỡng đạm, đường, mỡ ở người bị sỏi mật tốt nhất nên là 1/5/0,5 (ở người trưởng thành bình thường là 1/5/0,75).
Thảo Hương
