Sốc tim nguy kịch do dùng quá liều củ ấu tẩu
(PNTĐ) - Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận bà N.T.S (78 tuổi, trú tại xã Mê Linh, TP Hà Nội). Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng mệt lả, da tái lạnh, mạch loạn hoàn toàn, huyết áp tụt sâu còn 50/30 mmHg, biểu hiện của sốc tim do rối loạn nhịp tim nặng.
Theo lời kể của người nhà, bệnh nhân có tiền sử đau khớp kéo dài. Khoảng 20 năm trước, bà từng dùng thảo dược này và thấy tình trạng đau thuyên giảm. Gần đây, do đau tái phát, bà đã đặt mua "củ ấu tẩu" qua mạng - hàng được gửi từ vùng cao, với mục đích nấu nước uống. Mặc dù được hướng dẫn chỉ dùng 1 - 2 củ/tuần, bệnh nhân đã tự ý sắc liền 5 củ/lần để uống. Chỉ khoảng 30 phút sau khi uống, bà N.T.S xuất hiện chóng mặt, buồn nôn, nôn và nhanh chóng rơi vào tình trạng tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim.
Tại Khoa Cấp cứu, ThS.BS Ninh Thị Ngọc và ê-kíp đã khẩn trương thực hiện các biện pháp hồi sức tích cực. Bệnh nhân được truyền dịch chống sốc, dùng thuốc chống rối loạn nhịp và đặt monitor theo dõi liên tục để kiểm soát ngoại tâm thu thất chùm đôi, chùm ba - một dạng rối loạn nhịp tim nguy hiểm có thể gây tử vong. Song song đó, bệnh nhân được tiến hành rửa dạ dày và dùng than hoạt tính để loại bỏ độc chất.
BS Ngọc cho biết, độc chất chính trong củ ấu tẩu là aconitin, một alcaloid cực độc, có khả năng gây rối loạn dẫn truyền tim như nhịp chậm, ngoại tâm thu thất, co giật, mất ý thức và có thể tử vong nhanh chóng. Trường hợp của bà S là ngộ độc do dùng quá liều củ ấu tẩu tươi, nhưng may mắn được đưa vào viện sớm và xử trí kịp thời, đúng phác đồ.
Sau 3 giờ điều trị tích cực, tình trạng huyết động của bệnh nhân đã ổn định, nhịp tim trở lại bình thường và các chỉ số sinh tồn ổn định. Hiện bệnh nhân đang được theo dõi sát tại Khoa Cấp cứu để phòng nguy cơ loạn nhịp tái phát hoặc ảnh hưởng thần kinh muộn sau ngộ độc, do độc tố aconitin có khả năng gây ảnh hưởng kéo dài trên dẫn truyền tim.
Các chuyên gia khuyến cáo thêm: Củ ấu tẩu (còn gọi là ô đầu, phụ tử) thường mọc ở vùng núi cao phía Bắc. Trong Đông y, vị thuốc này chỉ được sử dụng sau khi đã qua chế biến kỹ (phụ tử chế) với liều rất nhỏ để xoa bóp hoặc điều trị ngoại trú có kiểm soát. Củ tươi, củ sống (như trường hợp bệnh nhân tự ý sử dụng) chứa hàm lượng độc chất aconitin rất cao. Chỉ khoảng 2mg aconitin đã có thể gây rối loạn nhịp tim và 5mg có thể gây tử vong, tương đương với chỉ vài củ nhỏ.
Bởi vậy, người dân tuyệt đối không tự ý mua, sắc uống hay ngâm rượu củ ấu tẩu hay bất kỳ loại thảo dược có độc tính cao nào nếu chưa được chế biến đúng cách và có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Không nên tin vào các hướng dẫn truyền miệng hoặc thông tin trên mạng về “củ ấu tẩu chữa đau khớp”, bởi nhiều sản phẩm rao bán không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm định chất lượng và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng.
Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như chóng mặt, buồn nôn, tê môi, loạn nhịp hoặc tụt huyết áp sau khi dùng bất kỳ loại thảo dược nào, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
