Tín hiệu vui về vắc xin “made in Việt Nam”
PNTĐ-Dự kiến vào năm 2017-2018, Việt Nam sẽ hoàn thành việc nghiên cứu, sản xuất vắc xin 6 trong 1 và đến năm 2020, vắc xin thương phẩm sẽ được sản xuất thành công, đưa vào sử dụng.
Đó là những tín hiệu vui mở ra cánh cửa tương lai của vắc xin nội đáp ứng công tác phòng, chống bệnh ở trẻ em.
 |
Cán bộ kỹ thuật Trung tâm Nghiên cứu, Sản xuất Vắc xin và Sinh phẩm Y tế đang làm việc trong dây chuyền sản xuất vắc xin sởi - rubella |
Tự cung cấp 11 loại vắc xin tiêm chủng mở rộng
Theo báo cáo của Bộ Y tế, Việt Nam là một số ít trong các quốc gia trên thế giới sản xuất được vắc xin phòng bệnh cho người. Từ một nước phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vắc xin nhập ngoại, hiện nay, nước ta có 4 nhà máy sản xuất vắc xin và đã xuất được 12 loại vắc xin gồm: Vắc xin lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, sởi, bại liệt, viêm gan B, viêm gan A, viêm não Nhật Bản B, tả, thương hàn, tiêu chảy do Rota virus. Chương trình tiêm chủng mở rộng có 12 loại vắc xin thì Việt Nam có thể tự cung cấp được 11 loại vắc xin.
Đến thời điểm này, vắc xin nội đã từng bước thực hiện sứ mệnh to lớn là thanh toán được bệnh bại liệt; loại trừ uốn ván sơ sinh; khống chế được bệnh tả, bệnh viêm não Nhật Bản... Bên cạnh đó, Việt Nam còn được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về NRA (hệ thống quản lý quốc gia về vắc xin) công nhận đạt tiêu chuẩn về hệ thống quản lý quốc gia về vắc xin theo tiêu chuẩn của WHO với kết quả xuất sắc: tất cả các chức năng đều đạt trên 90%, trong đó có 3 chức năng đạt 100%, bình quân cả 6 chức năng NRA đạt 95%. Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết, với việc đạt được NRA sẽ mở ra cánh cửa xuất khẩu vắc xin của chúng ta ra thế giới, góp phần cung cấp vắc xin phòng, chống dịch bệnh cho khu vực và toàn cầu.
Còn theo ông Nguyễn Đăng Hiền, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Sản xuất vắc xin và Sinh phẩm Y tế, Bộ Y tế, hiện Trung tâm thử nghiệm lâm sàng thành công vắc xin phối hợp sởi - rubella. Việt Nam là một trong 25 quốc gia sản xuất được vắc xin trên thế giới và là nước thứ tư tại Châu Á có thể sản xuất vắc xin sởi - rubella sau Nhật Bản, Ấn Độ và Trung Quốc… Dự kiến đến năm 2017, vắc xin sởi - rubella do Việt Nam sản xuất sẽ được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng, miễn phí tiêm chủng cho trẻ.
Kỳ vọng lớn
Đạt được nhiều thành tựu trong sản xuất vắc xin, song hiện tại một số vắc xin “5 trong 1” và “6 trong 1” Việt Nam vẫn chưa thể sản xuất được do những khó khăn nhất định về công nghệ, vốn. Ông Phạm Ngọc Đính, chuyên gia Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho rằng, do chưa sản xuất được vắc xin tổng hợp nên thời gian vừa qua việc khan hiếm vắc xin dịch vụ trở nên trầm trọng khi số trẻ chưa được tiêm phòng đúng lịch chiếm tỷ lệ cao.
Việc bùng phát dịch bạch hầu, ho gà thời điểm giữa năm 2015 đầu năm 2016 là hậu quả của việc các bậc cha mẹ chờ đợi vắc xin dịch vụ, bỏ qua thời điểm vàng trong tiêm chủng của trẻ. Tình trạng khan hiếm vắc xin cũng khiến nhiều người dân nghĩ tới việc mua vắc xin “xách tay”, hoặc đưa con ra nước ngoài tiêm phòng. Cả hai biện pháp này đều tốn kém kinh phí, chưa kể việc tiêm vắc xin “xách tay” tiềm ẩn nhiều rủi ro tới sức khỏe của trẻ.
Theo dự kiến, vào năm 2017-2018, Việt Nam sẽ hoàn thành việc nghiên cứu, sản xuất vắc xin 6 trong 1 và đến năm 2020, vắc xin thương phẩm sẽ được sản xuất thành công và đưa vào sử dụng. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long, thị trường vắc xin toàn cầu có giá trị rất lớn, vì vậy trong định hướng nghiên cứu, sản xuất vắc xin “made in Việt Nam”, cần phải chuyển các giá trị khoa học trong lĩnh vực vắc xin “nội” thành hàng hóa có giá trị thương mại cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu. Bộ Y tế đề ra định hướng từ nay đến năm 2020, Việt Nam có ít nhất bảy loại vắc xin đáp ứng yêu cầu của chương trình tiêm chủng quốc gia, thay thế vắc xin nhập khẩu và tiến tới xuất khẩu.
Trong đó, dạng vắc xin đa giá (5 trong 1 và 6 trong 1) phối hợp nhiều loại kháng nguyên là một trong những ưu tiên hàng đầu trong nghiên cứu và phát triển vắc xin mới tại Việt Nam hiện nay. Phía ngành Dược tiến tới sẽ phải tự chủ trong việc sản xuất vắc xin vì theo báo cáo tính đến năm 2019 Việt Nam sẽ không còn được nhận viện trợ của Liên minh toàn cầu về vắc xin tiêm chủng.
Bởi vậy, việc nâng cao công nghệ để tự sản xuất được các loại vắc xin hỗn hợp là hết sức cần thiết và cấp bách trong giai đoạn sắp tới. Vấn đề nghiên cứu ứng dụng công nghệ ở trình độ cao để có thể chủ động cung ứng từng loại vắc xin đang là một thách thức, đòi hỏi các cơ quan quản lý, các doanh nghiệp cần có giải pháp phù hợp. Bởi hiện khó khăn lớn nhất là sự phối hợp giữa các tổ chức khoa học công nghệ và doanh nghiệp chưa nhịp nhàng, chặt chẽ. Các đơn vị chưa có sự kết hợp để nghiên cứu, đưa ra những sản phẩm chất lượng và an toàn nhất.
Ngoài ra, trong trường hợp dịch bệnh diễn biến theo chiều hướng thay đổi về trục lây bệnh, các cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp cần hoàn toàn chủ động về công nghệ để tiếp tục tạo những chủng giống vắc xin mới và thích ứng những điều kiện bùng phát dịch bệnh mới. Để làm tốt điều này, đòi hỏi các cơ quan quản lý Việt Nam cần tiếp tục đầu tư hơn nữa về nhân lực và cơ sở vật chất nhằm chủ động trong hoạt động nghiên cứu và tạo chủng vắc xin phòng, chống bệnh.
Ánh Dương
