“Bán bằng” thu lợi hàng tỷ đồng

ĐH Đông Đô - nơi để xảy ra nhiều sai phạm trong đào tạo, cấp bằng

Bộ GD-ĐT nói gì?

Tại kết luận điều tra, Cơ quan An ninh điều tra (ANĐT) Bộ Công an đề nghị truy tố các bị can là cán bộ trường đại học (ĐH) Đông Đô về hành vi “Giả mạo trong công tác”. Các bị can bị đề nghị truy tố gồm: Dương Văn Hòa, nguyên Hiệu trưởng; Trần Kim Oanh, nguyên Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Viện trưởng Viện Đào tạo liên tục; Lê Ngọc Hà, Phó Hiệu trưởng; Trần Ngọc Quang, nguyên Phó trưởng phòng Quản lý đào tạo và quản lý sinh viên và một số người khác.

Theo kết luận điều tra, quá trình hoạt động trường ĐH Đông Đô chưa được Bộ GD-ĐT cho phép đào tạo văn bằng 2, trong đó có văn bằng 2 ngành ngôn ngữ tiếng Anh. Tuy nhiên từ tháng 4/2017, bị can Trần Khắc Hùng (Chủ tịch HĐQT trường ĐH Đông Đô, hiện đang bỏ trốn) chỉ đạo Dương Văn Hòa và Trần Kim Oanh ký thông báo tuyển sinh văn bằng 2 tiếng Anh gửi các cơ sở, cá nhân, đồng thời ký hợp đồng hỗ trợ tuyển sinh, đào tạo văn bằng 2 tiếng Anh với 15 cơ sở đào tạo. Trong đó, có 12 cơ sở đã tuyển sinh được hơn 3.500 học viên, nộp cho trường ĐH Đông Đô tổng số tiền là hơn 24 tỉ đồng.

Trường ĐH Đông Đô chưa được Bộ GD-ĐT cho phép đào tạo văn bằng 2 nhưng từ năm 2015, Bộ GD-ĐT đã thông báo chỉ tiêu tuyển sinh và cho đăng tải đề án tuyển sinh của trường ĐH Đông Đô lên Cổng thông tin tuyển sinh của Bộ, trong đó có cả chỉ tiêu hệ văn bằng 2 chính quy. Năm 2016 và 2017, trường ĐH Đông Đô tiếp tục có công văn gửi Bộ xác định chỉ tiêu tuyển sinh, trong đó đăng ký 150 chỉ tiêu hệ văn bằng 2 chính quy mỗi năm. Bộ GD-ĐT đã có thông báo gửi trường ĐH Đông Đô về việc đăng ký chỉ tiêu tuyển sinh năm 2016, 2017. Bên cạnh đó, Vụ Giáo dục ĐH cũng cho đăng đề án tuyển sinh năm 2017 của trường ĐH Đông Đô lên Cổng thông tin tuyển sinh của Bộ, trong đó có 150 chỉ tiêu hệ văn bằng 2. Năm 2018, trường ĐH Đông Đô tiếp tục gửi đề án tuyển sinh đến Vụ Giáo dục ĐH và được đăng tải lên Cổng thông tin tuyển sinh của Bộ, nội dung đề án có 400 chỉ tiêu hệ văn bằng 2.

Nguỵ biện cho những sai phạm?

Trước thông tin về sai phạm tại trường ĐH Đông Đô, nhất là nội dung liên quan đến việc đăng thông báo chỉ tiêu tuyển sinh và đăng tải đề án tuyển sinh của ĐH Đông Đô trên Cổng thông tin tuyển sinh của Bộ GD-ĐT, lãnh đạo Bộ GD-ĐT cho biết, từ năm 2017 trở về trước, Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ GD-ĐT được giao nhiệm vụ rà soát, kiểm tra năng lực đào tạo và thông báo xác nhận tổng chỉ tiêu năng lực tuyển sinh của các trường, đảm bảo phù hợp với năng lực đào tạo theo 2 tiêu chí được quy định (đội ngũ cán bộ, diện tích).

Do đây là việc rà soát năng lực đào tạo nên quy định và thông báo không chi tiết đến từng ngành đào tạo. Cụ thể đối với ĐH Đông Đô, Vụ Kế hoạch - Tài chính chưa năm nào thông báo chỉ tiêu của ngành Ngôn ngữ Anh. Hoạt động rà soát được thực hiện trước khi các trường công bố đề án tuyển sinh, độc lập với việc mở ngành, mở chương trình đào tạo mới; tại thời điểm tuyển sinh các trường phải căn cứ quy chế tuyển sinh để xác định chỉ tiêu cho từng ngành, từng hình thức đào tạo.

Thực tế, nhiều trường sau khi được thông báo xác nhận tổng chỉ tiêu tuyển sinh mới quyết định mở tuyển sinh một chương trình mới hoặc đăng ký đào tạo văn bằng 2 cho một ngành cụ thể. Trường hợp trường ĐH Đông Đô, từ năm 2015 đến 2019 trường đều đăng ký chỉ tiêu văn bằng 2 trong tổng chỉ tiêu tuyển sinh, nhưng không thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký đào tạo văn bằng 2 ngành Ngôn ngữ Anh theo quy định, mặc dù trường đã được đào tạo chính quy văn bằng 1 ngành này từ năm 1995.

Việc công khai đề án tuyển sinh được thực hiện từ năm 2017 theo quy chế tuyển sinh hệ đại học chính quy nhằm thực hiện quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình công khai, minh bạch của các trường đại học. Theo quy chế các trường phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về nội dung của đề án. Bộ GD-ĐT khẳng định trong vụ việc này không có việc buông lỏng quản lý để tạo kẽ hở cho trường sai phạm.

Bình luận về giải thích trên, TS Lê Viết Khuyến, nguyên Vụ Phó Vụ Giáo dục ĐH cho rằng, Bộ GD-ĐT đang nguỵ biện vì quản lý Nhà nước không thể như vậy. TS Khuyến đặt câu hỏi năm 2015, đại học Đông Đô không đăng ký chỉ tiêu tuyển sinh hệ văn bằng 2 chính quy vậy vì sao sau đó, Bộ vẫn có thông báo dành cho trường ĐH này 500 chỉ tiêu hệ văn bằng 2 chính quy? Như vậy, phải chăng có sự “thoả thuận” hay khuất tất nào ở phía sau. Vụ việc trên cũng đã đặt ra vấn đề về công tác hậu kiểm của Bộ tại trường ĐH Đông Đô. Tại sao hậu kiểm lại không tìm ra sai phạm mà phải đợi tới khi cơ quan công an tìm ra?

Trong khi đó, theo PGS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, Bộ GD-ĐT vẫn phải chịu trách nhiệm cao nhất trong sự việc này. Bộ GD-ĐT đã buông lỏng vai trò quản lý của mình. “Không thể nói giao quyền tự chủ cho trường ĐH thì để trường muốn làm gì cũng được”, PGS Nhĩ bày tỏ.

Có quy định nhưng vẫn lọt lưới… gian lận

Cũng theo TS Lê Viết Khuyến, qua vụ việc ở trường ĐH Đông Đô, cần xem lại các quy định để đánh giá năng lực của cán bộ, hay các thạc sĩ, tiến sĩ đã thực chất chưa. Rõ ràng, quy định tưởng chặt chẽ nhưng lại vẫn để lọt lưới những người không có đủ trình độ, tiến thân bằng con đường không trung thực.
Theo TS Khuyến, trong thông báo chiêu sinh, ĐH Đông Đô quảng cáo đào tạo ĐH văn bằng 2 ngành Ngôn ngữ Anh với nhiều lợi ích như: Miễn thi môn ngoại ngữ của một số ngành học; khi nâng lương, nâng ngạch, nâng bậc; Miễn đầu vào thi thạc sĩ đến đầu ra của tiến sĩ; Miễn thi môn Ngoại ngữ khi thi công chức, xét viên chức, giáo viên thi nâng ngạch, nâng lương. Điều này cũng cho thấy, trường ĐH Đông Đô đã rất khôn khéo sử dụng chính những quy định của các cơ quan Nhà nước hiện nay về văn bằng chứng chỉ để câu kéo “khách hàng”. Trên thực tế, trong số những người được trường ĐH Đông Đô cấp bằng giả, có 55 trường hợp sử dụng bằng giả này để xét tuyển nghiên cứu sinh hoặc bảo vệ luận án tiến sĩ, 1 trường hợp làm điều kiện bảo vệ thạc sĩ, 1 trường hợp thi nâng ngạch thanh tra viên, 1 trường hợp thi tuyển công chức, 2 trường hợp kê khai vào hồ sơ cán bộ...

Theo TS Khuyến, trong vụ việc này, còn cần truy cứu trách nhiệm của cả những người đã sử dụng văn bằng 2 của trường ĐH Đông Đô. Đối với trường hợp sử dụng bằng “giả” để hoàn thiện điều kiện đầu vào hoặc điều kiện bảo vệ luận án tiến sĩ cần bị dừng học hoặc thu hồi bằng tiến sĩ đã cấp.

Được biết, hiện nay, Bộ GD-ĐT đã giao Cục Quản lý chất lượng làm việc với trường ĐH Đông Đô và có văn bản yêu cầu trường ĐH Đông Đô nghiêm túc thực hiện việc rà soát, thu hồi, hủy bỏ các văn bằng được cấp sai quy định. Các các cơ sở đào tạo cũng đang khẩn trương rà soát, báo cáo danh sách những người đã sử dụng văn bằng 2 ngoại ngữ của trường ĐH Đông Đô và đề xuất phương án xử lý cụ thể cho từng trường hợp. Các cơ quan, đơn vị quản lý cán bộ sẽ rà soát và phân loại những trường hợp người học biết hoặc không biết rõ về việc đào tạo và cấp bằng sai quy định của trường ĐH Đông Đô để có biện pháp xử lý phù hợp, đúng bản chất. Việc công khai hay không công khai danh tính những cá nhân sử dụng văn bằng không hợp pháp sẽ do cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định của pháp luật.

Bài và ảnh Trung Thu