Cảnh báo dụ trẻ chụp “khỏa thân” khi học online

Tin nhắn cảnh báo được gửi tới PHHS

Cảnh báo học online có nguy cơ bị lạm dụng

Theo chia sẻ của một phụ huynh học sinh (PHHS) có con học cấp 2 với phóng viên báo Phụ nữ Thủ đô, vừa qua, lớp của con anh học online qua ứng dụng zoom. Mới đây, nhà trường gửi cảnh báo, anh mới giật mình trước nguy cơ con có thể bị lợi dụng qua thế giới ảo.

Cảnh báo của nhà trường bắt đầu từ đoạn tin nhắn được cho là của đối tượng xấu gửi cho một học sinh: “Để tham gia trước tiên em phải chụp cho chị 4 tấm hình (1 tấm chính diện toàn thân mặt trước, 1 tấm chính diện toàn thân mặt sau, 2 tấm 2 mặt nghiêng 2 bên). 4 tấm hình này không tham gia thi và yêu cầu khi chụp không được mặc gì cả, do chị đích thân kiểm tra sẹo. Kiểm tra sẹo xong chị sẽ quyết định em mặc trang phục gì để thi thể hình. Em nên đọc kỹ, xem có thi được không? Nếu thi được thì chị sẽ hướng dẫn cách làm 2 clip dự thi”. Sau khi học sinh hỏi lại đó là cuộc thi gì thì đối tượng nói thêm: “Đây là cuộc thi người đẹp lứa tuổi 12-15 tổ chức hàng năm do tập đoàn Samsung và Palza media tổ chức…”.

Trao đổi cảnh báo này với người xung quanh, anh càng lo lắng hơn khi nhận được các phản hồi tương tự. Một số bạn của anh cung cấp thêm, có trường hợp, trẻ đang học online thì xuất hiện toàn trang web sex, hình 18+, các video có hình ảnh khêu gợi, tục tĩu hay xuất hiện những đối tượng quấy phá, kích động bạo lực, chát tục, vẽ hình bộ phận sinh dục nam nữ rồi gửi lên màn hình lớp học… khiến cả lớp náo loạn.

Lý giải về hiện tượng này, kỹ sư phần mềm Phạm Kỳ Khôi, sáng lập Trung tâm đào tạo lập trình Suntech Việt Nam cho biết, hiện nay, có hai hình thức học online phổ biến đang được sử dụng là học qua zoom và qua các trang web dạy trực tuyến. Với hình thức học trực tuyến qua web, nguy cơ trẻ bị lạm dụng được giảm thiểu. Bản chất của hình thức học qua trang web là cha mẹ học sinh mua lại các video khóa học. Thông tin của người học được bên cung cấp dịch vụ lưu giữ, bảo mật. Các giáo viên tham gia dạy online cũng đã được xác thực rõ ràng. Vì thế, kẻ xấu khó lòng xâp nhập vào trang web, gửi tin nhắn xấu tới người học. Hình thức học này tuy an toàn cao, nhưng có hạn chế là không có độ tương tác giữa thầy và trò.

Trong khi đó, zoom là ứng dụng trung gian miễn phí giúp kết nối trực tiếp người học và người dạy học. Giáo viên có thể dạy, hỏi bài học sinh như ở lớp học offline, cũng như chia nhóm để các học sinh tự thảo luận. Phần mềm này đang được áp dụng khá hiệu quả tại nhiều trường, nhất là trong bối cảnh học sinh phải nghỉ học dài ngày vì dịch bệnh Covid-19. Tuy nhiên, ứng dụng zoom có nhược điểm là không quản lý thông tin người dạy cũng như người học. Bất kỳ ai có địa chỉ lớp học đều có thể vào tham gia zoom. Trên ứng dụng zoom còn tính năng tạo phòng chát riêng, hay chát công khai với tất cả mọi người. Theo kỹ sư Phạm Kỳ Khôi, đây chính là kẽ hở để kẻ xấu lợi dụng, tìm cách xâm hại trẻ. “Khi tham gia lớp học qua zoom, các học sinh thường để camera chiếu vào mặt mình. Sau khi đột nhập vào phòng học, kẻ xấu thông qua camera có thể nhìn, chọn đối tượng người học phù hợp rồi nhắn tin riêng xâm hại mà giáo viên không kiểm soát được”. 

Làm gì để bảo đảm an toàn cho trẻ?

Trước sự lo ngại của học sinh, nhiều trường học đã có giải pháp nỗ lực bảo đảm an toàn cho trẻ khi học tập trên môi trường mạng.

Vị phụ huynh đã phản ánh tới báo Phụ nữ Thủ đô cho biết thêm: Sau khi trường phát đi lời cảnh báo, lớp của con anh cũng đã thay đổi hình thức tương tác giữa thầy và trò khi học online. Theo đó, thay vì yêu cầu học sinh chiếu camera vào mặt, giáo viên yêu cầu học sinh chiếu camera vào vở để kiểm tra các con ghi bài như thế nào. Cô giáo cũng yêu cầu học tắt micro, tắt camera trong lúc cô giảng bài. Chỉ khi nào cần học sinh phát biểu cô mới yêu cầu học sinh bật micro và camera lên. Để đảm bảo các con vẫn đang theo học, thi thoảng cô lại điểm danh hoặc yêu cầu học sinh chiếu camera vào vở ghi chép bài.

Tại trường Đoàn Thị Điểm, mới đây cũng đã thông báo về các biện pháp đảm bảo an toàn cho học sinh khi học qua zoom. Nhà trường khẳng định các địa chỉ của các lớp học zoom sẽ chỉ được chia sẻ cho các học sinh có tài khoản trong miền của nhà trường. Khi học qua ứng dụng zoom, giáo viên cũng sẽ sử dụng tính năng “waiting room/ phòng chờ” trên zoom. Mọi người chỉ có thể tham gia vào lớp học khi được giáo viên đồng ý mời vào lớp từ phòng chờ đó. Học sinh cần phải nhập đúng tên của mình khi đăng nhập còn giáo viên sẽ không cho người lạ vào lớp học.  Học sinh cũng được yêu cầu không được chụp ảnh màn hình hoặc ghi lại các cuộc gọi zoom.

Theo kỹ sư Phạm Kỳ Khôi, hiện tại phiên bản mới nhất của zoom đã có chức năng sàng lọc trước khi gia nhập phòng học. Vì vậy, anh ủng hộ cách nhiều nhà trường đang thực hiện là sẽ phê duyệt người học được vào zoom. Học sinh cũng nên đăng ký tài khoản theo tên thật, tránh dùng nick ảo để giáo viên dễ kiểm soát. Cha mẹ và học sinh không nên chủ quan, phải bảo mật địa chỉ lớp học, không tùy tiện để lộ hoặc cho người khác biết, không mời người ngoài vào học…

Hiện nay một số cha mẹ học sinh đang cài đặt các công cụ kiểm soát, theo dõi việc học của con tại nhà. Tuy nhiên, theo anh Khôi, những cách này đều không nên khuyến khích sử dụng vì sẽ xâm phạm quyền riêng tư của con và các học sinh khác. Cách tốt nhất vẫn là cha mẹ nên trao đổi, cung cấp cho con kiến thức, kỹ năng để tự bảo vệ bản thân trước các nguy cơ bị xâm hại. Như vậy, không chỉ khi học qua zoom mà khi trẻ tham gia mạng xã hội, internet, đều tự giác không truy cập vào các trang web thiếu lành mạnh, từ chối các lời mời gọi xấu.

Sau khi nhận được thông tin cảnh báo từ báo chí, Cục Trẻ em đã thông tin sự việc tới Bộ Công an và Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị xác  minh, vào cuộc, xử lý những trường hợp vi phạm nếu có. Tổng đài Bảo vệ trẻ em 111 cũng đã cảnh báo trên trang facebook về nguy cơ mới xâm hại trẻ xuất hiện trong thời gian trẻ học trực tuyến.

Ngay khi tiếp nhận thông tin từ phụ huynh học sinh, PV báo Phụ nữ Thủ đô cũng đã kịp thời phản án tới lãnh đạo Sở GD-ĐT để cơ quan này đã có công văn gửi các Sở GD-ĐT, các trường học có biện pháp chấn chỉnh.

Hoàng Lan