"Cạnh tranh" cùng robot trong thời 4.0
PNTĐ-Trong thời gian tới, thị trường lao động trên thế giới và Việt Nam có nguy cơ bị phá vỡ trong cuộc cách mạng 4.0 bởi máy móc cùng với quy trình tự động hóa.
Cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ đang thúc đẩy sự phát triển vượt trội của các thành tựu khoa học công nghệ. Trong tương lai, máy móc sẽ thay thế con người ở một số lĩnh vực nhưng cũng tạo ra nhiều ngành nghề mới. Vì thế, để không đứng ngoài thị trường lao động, bạn trẻ cần có chiến lược lựa chọn ngành, nghề cũng như trang bị kiến thức, kỹ năng phù hợp để cạnh tranh cùng robot…
 |
| Minh họa st |
9/10 nhân lực phải chuyển nghề
Thạc sĩ Trần Thùy Linh, trường ĐH Công nghệ thông tin và Truyền thông, ĐH Thái Nguyên, cách mạng công nghiệp 4.0 với những những công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo, người máy, internet của vạn vật, công nghệ nano… diễn ra trên 3 lĩnh vực chính gồm Kỹ thuật số, công nghệ sinh học và vật lý.
Trong thời gian tới, thị trường lao động trên thế giới và Việt Nam có nguy cơ bị phá vỡ trong cuộc cách mạng 4.0 bởi máy móc cùng với quy trình tự động hóa. Nền kinh tế của nhân loại bước vào kỷ nguyên của hoạt động sản xuất thông minh, máy móc khiến cho số lượng lao động trong các nhà máy thông minh bị dư thừa.
Thống kê của Tổ chức Lao động quốc tế ILO cho thấy, Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ cách mạng công nghiệp 4.0. Chẳng hạn, tại Đông Nam Á, trong lĩnh vực dệt may và da giày, có 86% lao động của Việt Nam, 88% lao động của Campuchia và 64% lao động của Indonesia sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề. Đặc biệt, nền công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra những thay đổi lớn về cung-cầu lao động. Các nhà kinh tế và khoa học cảnh báo, trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, thị trường lao động sẽ bị thách thức nghiêm trọng giữa cung và cầu lao động cũng như cơ cấu lao động. Ngoài ra, trong một số lĩnh vực, cùng với sự xuất hiện của robot, số lượng nhân viên cần thiết sẽ chỉ còn 1/10 so với hiện nay. Như vậy, 9/10 nhân lực còn lại sẽ phải chuyển nghề hoặc thất nghiệp.
Theo thạc sĩ Trần Ngọc Khuynh và thạc sĩ Thân Thị Giang, trường Cao đẳng Cộng đồng Hà Tây, trong bối cảnh 4.0, Việt Nam sẽ phải dối mặt với nhiều thách thức do chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động thấp hơn nhiều nước trong khu vực ASEAN… Bởi vậy, tới đây, những ngành nghề sử dụng lao động phổ thông ở mức độ đào tạo đơn giản sẽ chịu tác động lớn và nguy cơ thất nghiệp do sự phát triển của công nghệ tự động và trí tuệ nhân tạo.
Nâng chất để chống “thải loại”
Theo các chuyên gia, trong tương lai các bạn trẻ nếu muốn tồn tại trong thị trường lao động, tránh việc bị “đào thải” tự nhiên, cần phải tự trang bị kiến thức, kỹ năng và chuyển sang quá trình học cách vận hành các loại máy móc tinh vi, hiện đại.
Dự báo tới đây, một số ngành nghề chế tạo robot như: cơ điện tử, ngành cơ khí, tự động hóa; nhóm ngành công nghệ như: CNTT, công nghệ sinh học, công nghệ truyền thông, công nghệ vật liệu nano, logistics, kỹ thuật y sinh… sẽ trở nên “đắt hàng”. Ngoài ra, một số ngành mà robot khó thay thế được vẫn khẳng định được vị thế, tuy nhiên, chất lượng công việc sẽ phải thay đổi. Có thể kể tới nhóm ngành dịch vụ như: du lịch, nhà hàng, dinh dưỡng, ẩm thực… hay trong nhóm ngành kinh tế, robot có thể thay thế vị trí bán hàng, chuyển hàng nhưng vị trí quản lý, điều hành, hoạch định chiến lược vẫn cần tới vai trò của con người.
Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Linh, trường ĐH Văn hóa Hà Nội dẫn chứng về tương lai của ngành du lịch. Thống kê cho thấy lượng khách quốc tế đến nước ta trong năm 2017 đạt 12,9 triệu lượt người, tăng 29,1% so với năm trước. Như vậy, trong bối cảnh hội nhập, tiềm năng du lịch của nước ta vẫn lớn. Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là số lượng, chất lượng hướng dẫn viên du lịch của chúng ta vẫn còn thấp. Theo Tổng cục Du lịch, đến nay cả nước mới có hơn 17.000 hướng dẫn viên du lịch, đáp ứng được 15% nhu cầu khách trong nước và 40% nhu cầu khách quốc tế.
Để đảm bảo cung - cầu ngành du lịch, trong tương lai sẽ phải bổ sung ít nhất 25.000 hướng dẫn viên quốc tế và 50.000 hướng dẫn viên nội địa. Về chất lượng hướng dẫn viên, theo GS.TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Đào tạo Du lịch Việt Nam, hiện có khoảng 60% lực lượng lao động của ngành biết ngoại ngữ nhưng chủ yếu là tiếng Anh (42%), tỷ lệ biết tiếng Trung Quốc chỉ 5%, tiếng Pháp chỉ 4%... Khoảng hơn 60% lao động biết sử dụng máy vi tính, nhưng phần lớn chỉ đáp ứng được những công việc đơn giản. Vì thế, bạn trẻ muốn làm được việc trong ngành du lịch, chắc chắn sẽ phải tự thay đổi, trang bị thêm kiến thức còn thiếu hụt cho bản thân.
Tương tự như vậy, theo thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hường, trường đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội, một số ngành nghề vốn được cho là phổ biến tại Việt Nam, trong bối cảnh 4.0 vẫn sẽ tiếp tục có lợi thế như ngành dệt may. Dự báo của ILO cho thấy, có khoảng 86% người lao động Việt Nam trong ngành dệt may - da giày có thể đối mặt với nguy cơ mất việc làm cao do tự động hóa và robot trong các dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, khi áp dụng công nghệ mới, một số vị trí công việc mất đi, nhưng lại phát sinh công việc mới. Chẳng hạn khi máy cắt tự động được đưa vào sử dụng có thể làm biến mất vị trí người điều chỉnh máy cắt tay, nhưng lại phát sinh công việc người sử dụng máy vi tính điều khiển máy cắt tự động. Vì thế, bạn trẻ nếu có khả năng tốt trong sử dụng máy vi tính để điều khiển vẫn có thể tìm được việc làm ở ngành này.
Theo các chuyên gia, thời đại công nghiệp 4.0 vừa tạo ra thách thức, nhưng cũng là cơ hội cho các lao động. Vấn đề là bạn trẻ đừng ngồi đó, thụ động lo sợ ngành nào sẽ bị robot xóa bỏ mà phải tự đổi mới, giỏi hơn, đa năng hơn để có thể làm được những công việc trình độ cao hơn.
Trung Thu
