Chương trình học mới của tương lai
PNTĐ-Cuối cùng, sau nhiều lần trì hoãn, ngay sát thềm năm mới, Bộ GD-ĐT cũng đã công bố chương trình giáo dục phổ thông mới.
Chương trình áp dụng từ năm học 2020-2021, được kỳ vọng sẽ đem lại những thay đổi tích cực, căn bản cho nền giáo dục phổ thông của nước nhà.
 |
Chương trình GDPT mới sẽ giúp học sinh hình thành và phát triển những phẩm chất và năng lực mà nhà trường và xã hội kì vọng. Ảnh: Nguyễn Thực |
Giảm giờ học lý thuyết, tăng giờ thực hành
Chương trình Giáo dục phổ thông mới (GDPT mới) đáp ứng nhiệm vụ nêu tại Nghị quyết số 29-NQ/TW: “Xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại, tinh gọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên; giảm số môn học bắt buộc; tăng môn học, chủ đề và hoạt động giáo dục tự chọn”; Thực hiện mục tiêu “phân luồng mạnh sau trung học cơ sở (THCS); trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng”.
Theo Tổng chủ biên chương trình - GS Nguyễn Minh Thuyết, chương trình GDPT mới được được nghiên cứu, xây dựng giúp học sinh hình thành và phát triển những phẩm chất và năng lực mà nhà trường và xã hội kỳ vọng. Nếu như ở chương trình giáo dục phổ thông trước, chúng ta trả lời cho câu hỏi: “Học xong chương trình, học sinh biết được những gì?” thì với chương trình mới, câu hỏi sẽ là “Học xong chương trình, học sinh làm được những gì?”.
Cụ thể, chương trình GDPT mới sẽ phân biệt rõ hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản (từ lớp 1 đến lớp 9) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (từ lớp 10 đến lớp 12).
Ở cấp tiểu học, các môn học bắt buộc gồm: Tiếng Việt, Toán, Ngoại ngữ 1, Giáo dục lối sống, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Lịch sử và Địa lý, Khoa học, Tin học và Công nghệ, Giáo dục thể chất, Nghệ thuật. Môn học tự chọn là Tiếng dân tộc thiểu số và Ngoại ngữ 1 (đối với lớp 1 và 2). Bậc học này xuất hiện môn học mới là Tin học và Công nghệ.
Ở cấp THCS, các môn học bắt buộc: Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1, Giáo dục công dân, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Tin học, Nông nghệ, Giáo dục thể chất, Nghệ thuật. Môn học tự chọn: Tiếng dân tộc thiểu số, Ngoại ngữ 2. Ở bậc học này là môn Tin học trở thành bắt buộc (khác với trước đây là tự chọn).
Ở cấp THPT, các môn học bắt buộc: Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1, Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh. Các môn học được lựa chọn: theo nhóm khoa học xã hội (gồm các môn Giáo dục kinh tế và pháp luật, Lịch sử, Địa lý), nhóm khoa học tự nhiên (gồm các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học), nhóm công nghệ và nghệ thuật (gồm Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật). Các môn học tự chọn: tiếng dân tộc thiểu số, Ngoại ngữ 2. Ngoài 5 môn bắt buộc, học sinh THPT phải chọn tối thiểu 5 môn khác của nhóm môn được lựa chọn.
Nhìn chung có thể thấy chương trình GDPT mới được xây dựng theo hướng giảm số môn học và hoạt động giáo dục; giảm số tiết học; giảm kiến thức hàn lâm, tăng giờ thực hành, tiếp cận thực tiễn.
Muốn thành công, phải được chuẩn bị kỹ
Lâu nay, công chúng vẫn luôn trông đợi Chương trình GDPT mới sẽ hoàn thành, định hình nên nền giáo dục nước nhà tiên tiến, hiện đại. Tuy nhiên, đi cùng với cái hay lại là nhiều băn khoăn về tính khả thi của Chương trình.
GS Nguyễn Minh Thuyết đã thẳng thắn thừa nhận, để có thể triển khai chương trình GDPT mới diện đại trà, các trường sẽ phải đảm bảo sĩ số học sinh đúng chuẩn (35 học sinh/lớp với bậc tiểu học và 45 học sinh/lớp với bậc trung học). Ngoài ra, học sinh tiểu học phải đảm bảo dạy tối thiểu 6 buổi/tuần nếu không đủ cơ sở vật chất dạy 2 buổi/ngày (10 buổi/tuần), cách bố trí bàn học cũng kê theo nhóm chứ không theo kiểu ngồi truyền thống.
Tuy nhiên, trên thực tế, với những thành phố lớn, nhận được sự đầu tư lớn cho giáo dục, học sinh được học 2 buổi/ngày thì trường học lại đang bị quá tải, vượt gần gấp 2 lần mức sĩ số chuẩn theo quy định. Trong khi đó ở vùng khó khăn, nông thôn, sĩ số lớp ít thì điều kiện cơ sở vật chất lại đang gặp khó khăn. Đó là những mâu thuẫn khó có thể giải quyết trong một sớm, một chiều.
Thêm nữa, chương trình GDPT mới cũng sẽ không thể hoàn thành “xứ mệnh” nếu đội ngũ giáo viên không thẩm thấu được cái hay, tinh thần của Chương trình. Nói cách khác, muốn giúp học sinh trong tương lai thay đổi để trả lời được câu hỏi “học xong các em làm được những gì” đòi hỏi giáo viên, các nhà trường trước tiên cũng phải thay đổi cách dạy.
Còn nhớ, năm học 2011-2012, Bộ GD-ĐT từng bắt tay triển khai thí điểm mô hình trường học mới tại Việt Nam (VNEN). Thời điểm đó, kiểu dạy học lấy học sinh làm trung tâm này cũng được kỳ vọng cũng được xem sẽ góp phần đem lại sinh khí mới cho các trường học. Chỉ sau mấy năm, đã có trên 3.700 trường tiểu học triển khai áp dụng mô hình; hơn 1.600 trường THCS đăng kí tham gia triển khai mô hình trường học mới đối với lớp 6. Tuy nhiên, cũng rất nhanh sau đó, chương trình đã lại bị thất bại, trong đó hai nguyên nhân chính vẫn là điều kiện hạ tầng (phòng ốc, sân bãi), điều kiện cơ sở vật chất (bàn ghế…) của các trường ở Việt Nam chưa đảm bảo; đội ngũ nhà giáo tham gia vào mô hình vẫn quen với nếp dạy truyền thống nên chưa thích ứng kịp.
Chúng ta có thể lấy thất bại từ mô hình VNEN để làm bài học khi triển khai Chương trình GDPT mới. Tất nhiên không vì cái khó để bi quan, nhưng rõ ràng, toàn ngành GD, các nhà trường, đội ngũ giáo viên cần phải chuẩn bị đầy đủ, theo lộ trình để đảm bảo Chương trình GDPT mới trong tương lai sẽ thắng lợi.
| Lộ trình thực hiện và áp dụng Chương trình Giáo dục phổ thông mới như sau: Năm học 2020-2021 đối với lớp 1; Năm học 2021-2022 đối với lớp 2 và lớp 6; Năm học 2022-2023 đối với lớp 3, lớp 7 và lớp 10; Năm học 2023-2024 đối với lớp 4, lớp 8 và lớp 11; Năm học 2024-2025 đối với lớp 5, lớp 9 và lớp 12. |
Hoàng Lan
