Không chủ quan với chứng rối loạn học tập ở trẻ
(PNTĐ) - Rối loạn học tập là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến thành tích học tập kém.
Tuy nhiên, tình trạng trẻ rối loạn học tập (RLHT) vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Thậm chí, nhiều phụ huynh vì lầm tưởng nên khi thấy con đọc chậm, đọc sai, viết sai chính tả những câu từ đơn giản hay làm sai những phép tính dễ thì bực tức, khó chịu, thậm chí mắng mỏ, khiến trẻ bị áp lực, bạn bè trêu chọc, dần dẫn đến căng thẳng, học hành càng giảm sút.
14 tuổi phải nhập viện điều trị vì RLHT
Mới đây nhất, Viện Sức khỏe tâm thần vừa tiếp nhận một bệnh nhân nam (14 tuổi), tới điều trị do bị RLHT, rối loạn cảm xúc, rối loạn hành vi. Theo chia sẻ của gia đình, bệnh nhân là con đầu trong gia đình, sức khỏe phát triển bình thường, nhưng khi lên 4 tuổi thì phát hiện vẫn chỉ nói được những câu ngắn.
Bệnh nhân đi học mẫu giáo đúng độ tuổi, có thể nhận diện mặt chữ nhưng không thể ghép từ thành câu; không thuộc lời bài hát hoặc bài thơ đơn giản như bạn bè cùng lứa tuổi; khó thực hiện động tác cần sự khéo léo của bàn tay (chẳng hạn lắp lego, đóng cúc, sau này là các môn học thủ công). Lên học tiểu học, bệnh nhân đã gặp khó khăn trong môn tiếng Việt, không hiểu nội dung của câu chữ, chép sai từ trong sách in ra vở… Cậu bé cũng khó có thể nói một câu rành mạch; trong khi đó lại học giỏi Toán từ lớp 1 đến lớp 5.
Bắt đầu lên lớp 9, khi học ở trường mới, trẻ bị các bạn cùng lớp trêu chọc vì cách nói chuyện, nên ít giao tiếp với mọi người xung quanh hơn, biểu hiện buồn chán, mệt mỏi, kém tập trung. Bệnh nhân dễ nổi nóng, cáu gắt, cãi lại lời bố mẹ, có các hành vi như xoa đầu, giật tóc các bạn cùng lớp, khó tập trung khi đọc sách, hay quên, cảm giác căng thẳng khi phải tập trung, học lực giảm sút nhiều nên bố mẹ đưa đến Viện Sức khỏe tâm thần kiểm tra.
Qua thăm khám, bệnh nhân được chẩn đoán rối loạn cảm xúc và hành vi khởi phát tuổi thanh thiếu niên, bắt nguồn từ chứng RLHT. Bệnh nhân được điều trị nội trú bằng liệu pháp can thiệp tâm lý, hóa dược. Sau 10 ngày các triệu chứng căng thẳng, cáu gắt buồn chán thuyên giảm và được xuất viện. Bệnh nhân cũng được tư vấn tiếp tục điều trị can thiệp tâm lý và cần hỗ trợ của các nhà giáo dục.
Nhận diện tình trạng RLHT
Các triệu chứng của bệnh nhi trên chính là biểu hiện của chứng RLHT. Và RLHT là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến thành tích học tập kém. Có 3 dạng RLHT, gồm: Rối loạn đọc, rối loạn viết, rối loạn tính toán. Trong đó, rối loạn đọc phổ biến nhất (chiếm 10-36% trẻ trong tuổi đi học), tương đương với 3-12% dân số, thường ở trẻ trai.
Rối loạn tính toán ít được nghiên cứu hơn, xảy ra ở 5-8% trẻ, tỉ lệ mắc ở nam với nữ là ngang nhau. Ở lứa tuổi nhỏ, trẻ thường khó khăn về các khái niệm số cơ bản, trẻ lớn hơn có khó khăn trong hiểu các thuật toán. Đặc biệt, 53% trẻ em bị khuyết tật đọc cũng bị khuyết tật toán học, trong khi 46% trẻ em bị khuyết tật toán học cũng bị khuyết tật về đọc.
RLHT khác với khuyết tật về trí tuệ (tất cả các khả năng trí tuệ của đứa trẻ đều bị chậm, ở nhiều khía cạnh học tập, cuộc sống), cũng khác về tự kỷ (khả năng tương tác xã hội có sự bất thường). Trẻ bị RLHT chỉ có thể gặp khó khăn trên một phương diện, như: Đọc, viết, tính toán, nhưng các thông số về trí tuệ, khả năng tương tác của trẻ hoàn toàn bình thường. Nhiều biểu hiện lâm sàng cho thấy trẻ đã bị rối loạn từ trước nhưng khi cần sử dụng đến các kỹ năng hoặc khi bắt đầu đi học mới phát hiện ra.
Nếu các dấu hiệu này kéo dài hơn 6 tháng, dù đã được điều chỉnh, nhắc nhở, cha mẹ vẫn cần nghi ngờ khả năng trẻ bị RLHT; đồng thời đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá sớm. Việc phát hiện, can thiệp càng sớm sẽ càng tốt và tránh ảnh hưởng đến chất lượng sống sau này của trẻ.
