Mâu thuẫn thi “2 trong 1”?
PNTĐ-Kỳ thi THPT QG năm 2018 đã kết thúc nhưng những giọt nước mắt của nhiều thí sinh vì không làm được bài đã dấy lên câu hỏi: liệu có nên tiếp tục kỳ thi phải gánh hai mục đích...
Kỳ thi THPT quốc gia năm 2018 đã kết thúc nhưng những giọt nước mắt của nhiều thí sinh vì không làm được bài đã làm dấy lên câu hỏi: liệu có nên tiếp tục duy trì một kỳ thi phải gánh hai mục đích: vừa mang tính đại trà để xét tốt nghiệp, vừa phải phân hóa thí sinh nhằm xét tuyển đại học.
 |
| Nhiều thí sinh thất vọng vì không làm tốt bài thi THPT quốc gia |
Tiến sĩ cũng… chào thua đề thi “2 trong 1”
“Đề thi THPT quốc gia năm nay quá khó”- đó là nhận định chung của nhiều người, trong đó có cả các chuyên gia giáo dục, giảng viên, Tiến sĩ, đã phần nào lý giải vì sao nhiều thí sinh đã bật khóc vì không thể làm được bài. Chẳng hạn, về đề thi Hóa học THPT quốc gia, theo ý kiến của NGƯT. TS Vũ Anh Tuấn, nguyên chuyên viên cao cấp môn Hoá học, Vụ GDTrH, Bộ GD-ĐT “mức độ khó của đề thi cao hơn năm 2017, mặc dù nhiều câu có dạng và nội dung quen thuộc nhưng mức độ lắt léo tăng lên, đặc biệt độ khó của câu hỏi không phải là kiến thức hóa học mà là các tình huống giả định phi thực tế, hoàn toàn không phù hợp với thời gian 50 phút…”.
Trong khi đó, GS.TSKH. Nguyễn Hữu Việt Hưng, chuyên gia đầu ngành về Đại số ĐH Quốc gia Hà Nội lại khiến công chúng “sốc” khi đã phải thẳng thắn thừa nhận chính ông cũng không thể hoàn thành đề thi Toán THPT quốc gia trong thời gian yêu cầu. “90 phút không đủ cho tôi làm 50 câu của đề thi. Tôi cũng không tin rằng có thầy cô giáo dạy Toán THPT nào có thể giải kịp 50 câu của đề Toán trong vòng 90 phút. Có rất nhiều câu đòi hỏi phải tính toán trong 10 đến 15 phút”.
Tại cuộc họp báo sau kỳ thi, TS Sái Công Hồng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT) lý giải nội dung đề thi đều nằm trong chương trình lớp 12, 11, chủ yếu là lớp 12, không vượt quá chương trình các môn học… Ngoài ra, không phải tất cả đề thi khó mà có một số câu để dành cho học sinh khá giỏi làm, mục đích là để phân loại thí sinh.
Tuy nhiên, TS Lê Thống Nhất, chuyên gia về Toán học lại không cảm thấy thỏa mãn lý giải của Bộ. Ông cho rằng cấu trúc đề thi với 60% kiến thức cơ bản, 40% kiến thức nâng cao cũng không quyết định chuyện đề khó hay dễ. Điều quan trọng là những câu hỏi cơ bản có làm mất thời gian hay không, có làm chỉ trong chưa đến 2 phút hay không? Với các kiến thức nâng cao, có cần phải luyện thi mới làm được hay đã sẵn có trong sách giáo khoa?
Ghép hai kỳ thi vào một là khiên cưỡng?
Thạc sĩ Đào Tuấn Đạt, giảng viên ĐH Bách Khoa, đồng thời là Hiệu trưởng THPT Anhxtanh cho rằng: Kỳ thi THPT vừa qua đã không hoàn thành được trọng trách nào mà chỉ để lại nguy hại lớn tới việc dạy và học trong trường phổ thông. Nếu xét mục đích xét tốt nghiệp THPT thì 50% kiến thức chỉ cần ở mức trung bình. Học sinh học cơ bản, không cần suy luận là có thể đạt được 5 điểm.
Tuy nhiên, theo quy định, điểm các bài thi và điểm trung bình cả năm lớp 12 của thí sinh được từ 5 điểm trở lên sẽ được công nhận tốt nghiệp. Nếu điểm tổng kết các em được 7 thì đi thi chỉ cần đạt 3 (dưới cả ngưỡng trung bình) là đã đỗ tốt nghiệp. Như vậy, tổ chức cả một kỳ thi mà thí sinh chỉ cần 3 điểm đã đỗ tốt nghiệp thì không cần phải quá tốn kém như vậy. Với mục đích tuyển sinh đại học, theo ông Đạt, nếu 50% đề thi còn lại ở mức quá khó cũng không thể phân loại được thí sinh. “Tôi không biết với đề thi năm nay, có bao nhiêu em “đánh bừa” đáp án, vậy các trường đại học liệu có tuyển được thí sinh chất lượng?”. Theo thạc sĩ Đạt, một kỳ thi xét tuyển vào ĐH bằng bài thi trắc nghiệm sẽ không thể đạt yêu cầu.
Theo ông Lê Viết Khuyến, nguyên Vụ phó Vụ GD Đại học, việc ra đề thi THPT quốc gia những năm gần đây rõ ràng chưa “chuẩn”. “Năm 2017, đề thi bị đánh giá là dễ thì năm nay đề thi lại cực khó. Trong khi đó, đề thi dễ hay khó đều không thể đánh giá đúng năng lực của học sinh”.
Tương tự, theo nhiều chuyên gia, việc ghép hai mục tiêu xét tốt nghiệp THPT quốc gia và tuyển sinh vào đại học vào trong một kỳ thi THPT quốc gia là khiên cưỡng.
Theo GS Phan Thanh Bình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, thi tốt nghiệp THPT là dành cho đa số và chỉ cần đặt ra yêu cầu năng lực ở mức trung bình. Trong khi đó, tuyển sinh vào đại học là việc của trường đại học và chỉ dành cho số ít các em có nhu cầu được học lên cao.
Vì thế, theo nhiều chuyên gia, không nên “tăng độ khó” của kỳ thi chỉ để phục vụ nhu cầu tuyển sinh của các trường ĐH cũng như không thể “hạ độ khó” chỉ nhằm xét tốt nghiệp THPT.
Phải thay đổi cách thi và ra đề
Theo ông Đạt, chúng ta không nên “nhập” hai kỳ thi làm một. Việc thi tốt nghiệp THPT cần giao về cho các trường tổ chức theo đề thi chung của Sở GD-ĐT. Với kỳ thi tuyển sinh vào đại học, để tránh việc tốn kém, các tổ chức độc lập sẽ tổ chức thi chứng chỉ quốc gia các môn giống như như kỳ thi SAT, IELST của nước ngoài. Kỳ thi này tổ chức quanh năm, thí sinh có thể thi nhiều lần nếu muốn. Sau đó, thí sinh dùng kết quả này để xét tuyển vào các trường đại học khác nhau.
Ông Khuyến cho rằng, việc ra đề thi phải căn cứ vào chuẩn đầu ra của từng môn học trong chương trình giáo dục phổ thông. Đó là những yêu cầu tối thiểu mà học sinh cần nắm được sau thời gian học. Sau khi xây dựng đề xong cần có thực nghiệm trên diện rộng học sinh để đo khối lượng nội dung đề thi có hợp với trình độ, thời gian thi của học sinh hay không? Nếu dựa theo chuẩn này, không phải thí sinh nào cũng vượt qua kỳ thi, nhưng không phải thí sinh nào cũng bị trượt. Tỉ lệ đỗ tốt nghiệp cũng chỉ có thể là 70-80% chứ không phải 98% như các năm trước.
Với những trường đại học có yêu cầu đặc biệt có thể dùng kỳ thi THPT để sơ tuyển thí sinh trước, sau đó là thi riêng để chung tuyển. Thay vì có 10.000 thí sinh thì nay qua sơ tuyển, chỉ có khoảng 300 thí sinh đủ điều kiện để thi đầu vào đại học. Như vậy sẽ giúp tiết kiệm được chi phí tổ chức thi cho gia đình, xã hội. Với những trường lớn có thể tổ chức thi riêng.
Trung Thu
