Chia tài sản khi ly hôn ra sao?

Vợ chồng tôi chuẩn bị ra tòa ly hôn. Ngôi nhà chúng tôi đang ở cũng là nơi tôi đặt xưởng may quần áo. Khi ly hôn, hai vợ chồng tôi đều muốn được ở lại trong ngôi nhà đó và sẽ trả 1/2 giá trị tài sản bằng tiền mặt cho đối phương. Tuy nhiên, với tôi, việc dọn khỏi ngôi nhà đang ở sẽ gây thiệt hại lớn vì đây là nơi làm ăn lâu năm của tôi. Xin hỏi, pháp luật quy định nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn ra sao và có tính đến yếu tố giúp vợ/chồng sau ly hôn ổn định cuộc sống không?

Phạm Thu Mây (Hà Nội)

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 và các văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành đã có những quy định tạo cơ sở pháp lý để giải quyết những tranh chấp về tài sản của vợ chồng khi ly hôn. Về chế độ tài sản của vợ chồng, bên cạnh chế độ tài sản vợ chồng theo luật định, thì Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã thừa nhận thêm chế độ tài sản theo thỏa thuận. Vợ chồng có quyền lựa chọn áp dụng chế độ tài sản theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận. 

Trong vụ việc trên, hai vợ chồng độc giả đều muốn được ở lại trong ngôi nhà đang ở và sẽ trả 1/2 giá trị tài sản bằng tiền mặt cho đối phương. Như vậy theo tôi hiểu hai người xác định đây là tài sản chung vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân nhưng chưa thỏa thuận thống nhất được việc phân chia tài sản này. 

Về nguyên tắc khi nhận được yêu cầu giải quyết của đương sự, Tòa án sẽ xác định đây có phải là tài sản chung vợ chồng hay không dựa trên thông tin tài liệu do đương sự cung cấp và yêu cầu giải quyết của đương sự. Khi xác định là tài sản chung, trong trường hợp không có thỏa thuận phân chia tài sản, khi ly hôn, tài sản chung của vợ chồng được chia theo nguyên tắc chia đôi. 

Tuy nhiên, để đảm bảo việc phân chia tài sản chung của vợ chồng được thực hiện công bằng, phù hợp với thực tế, khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 được hướng dẫn tại khoản 4 Điều 7 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT - TANDTC - VKSNDTC - BTP quy định khi ly hôn, tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố khác để xác định tỷ lệ tài sản mà vợ chồng được chia. Ngoài các yếu tố về hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung; lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng là lỗi của vợ hoặc chồng vi phạm quyền, nghĩa vụ về nhân thân, tài sản của vợ chồng dẫn đến ly hôn thì còn tính đến yếu tố bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập. Nguyên tắc này có nghĩa là việc chia tài sản chung của vợ chồng phải bảo đảm cho vợ, chồng đang hoạt động nghề nghiệp được tiếp tục hành nghề; cho vợ, chồng đang hoạt động sản xuất, kinh doanh được tiếp tục được sản xuất, kinh doanh để tạo thu nhập và phải thanh toán cho bên kia phần giá trị tài sản chênh lệch. Việc bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và hoạt động nghề nghiệp không được ảnh hưởng đến điều kiện sống tối thiểu của vợ, chồng và con chưa thành niên, con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự.

Vì vậy, khi vợ chồng ly hôn, người vợ cung cấp được tài liệu chứng minh ngôi nhà là nơi đặt xưởng may quần áo trong thời gian dài ổn định, tạo ra thu nhập chính, cần phải sử dụng phục vụ tiếp tục lao động tạo thu nhập, đảm bảo hoạt động kinh doanh, nếu phải chuyển địa điểm kinh doanh thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến doanh thu do mất lượng khách cố định… thì người vợ có thể yêu cầu Tòa án giải quyết được nhận hiện vật là căn nhà và sẽ trả 1/2 giá trị căn nhà bằng tiền mặt cho chồng, Tòa án có thể xem xét chấp nhận dựa trên điều kiện, hoàn cảnh thực tế của người vợ và tài liệu, chứng cứ do người vợ xuất trình.

Luật sư Thái Thị Tố Uyên

Đoàn luật sư Thành phố Hà Nội