Người đang có vợ, có chồng vẫn “tự do” kết hôn với người khác (?!)
(PNTĐ) -Thời gian qua, ghi nhận nhiều vụ việc nam/nữ đã có vợ/chồng vẫn cố tình khai gian để cưới thêm người mới, trong khi chính quyền địa phương lại tắc trách, không kiểm tra thông tin nên đã cấp đăng ký kết hôn trái pháp luật dẫn tới tạo cơ hội cho gian lận. Hậu quả là tòa án đã buộc phải tuyên hủy hôn, người bị lừa thì rơi vào cảnh bẽ bàng.
Gặp sự cố mới biết mặt nhau
Chị Đỗ Thị N và anh Nguyễn Văn C kết hôn trên cơ sở tự nguyện, có đăng ký ngày 31/12/2010 tại tỉnh Bắc Kạn. Sau khi kết hôn, chị N và anh C về Hải Dương (quê anh C) thuê nhà sinh sống khoảng 2 năm. Tuy nhiên, anh C không đưa chị N về thăm nhà và gia đình. Hai người có một con chung là Nguyễn Đỗ Bảo N, sinh ngày 3/7/2012.
Cuối năm 2014 khi anh C phạm tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" bị công an bắt, chị N mới bàng hoàng thực ra người lâu nay chị gọi là chồng thực ra đã có vợ là chị Đồng Thị T ở quê và có 2 con, hiện hai người vẫn chưa ly hôn. Chính sự lừa dối của anh C đã biến chị từ vai người vợ hợp pháp bỗng trở thành “người thứ ba” xen vào quan hệ hôn nhân của một cặp vợ chồng khác. Vì vậy, chị đã viết đơn, đề nghị Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa chị và anh C.
Phía bị đơn là anh Nguyễn Văn C thừa nhận, sau một thời gian tự do tìm hiểu, anh và chị N đã tự nguyện đăng ký kết hôn và tổ chức lễ cưới tại Bắc Kạn. Khi kết hôn với chị N, anh C không nói cho chị biết về việc đã có vợ con ở tỉnh Hải Dương. Trong khi đó, UBND nơi anh chị đăng ký kết hôn cũng không yêu cầu anh C xuất trình sổ hộ khẩu hoặc giấy tờ xác định tình trạng hôn nhân. Khi được UBND cấp cho anh chị tờ khai đăng ký kết hôn, cả hai đều cam đoan là chưa kết hôn lần nào nên sau đó anh chị đã được chính quyền cấp đăng ký kết hôn.
Theo chị Đồng Thị T, vợ hợp pháp của anh C, chị và anh C đã kết hôn từ năm 1987. Trong quá trình sống chung, chị và anh C có hai con chung là Nguyễn Văn T sinh ngày 20/12/1988 và Nguyễn Thị Thu T, sinh ngày 17/01/1993. Hiện các con chung của chị và anh C đã trưởng thành và xây dựng gia đình riêng. Chị T không đồng tình với anh C đang có vợ nhưng lại kết hôn với một người phụ nữ khác nên đã đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.
Mặc dù anh C xác định tình cảm với chị N vẫn còn, không nhất trí ly hôn, nhưng việc anh C đang có vợ, năm 2010 tiếp tục kết hôn với chị N đã vi phạm điều 10 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000. Hội đồng xét xử có đủ căn cứ xác định quan hệ hôn nhân giữa chị N và anh C là trái pháp luật nên chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, xử Hủy hôn nhân trái pháp luật giữa chị N và anh C.
Tương tự, tháng 7/2022, TAND tỉnh Trà Vinh cũng đã mở phiên tòa xét xử công khai sơ thẩm vụ án dân sự về việc tranh chấp về nuôi con liên quan đến việc hủy kết hôn trái pháp luật. Theo đó, vào năm 2018 chị C.T.T Tr, sinh năm 1982 và anh T.H, sinh năm 1979 có đăng ký kết hôn tại UBND xã. Trong quá trình chung sống, hai người có 1 người con chung tên T.R.D, sinh ngày 20/11/2018.
Song, quan hệ của chị Tr và anh H lại không phải là vợ chồng hợp pháp vì thực tế chị Tr đã kết hôn năm 2002 nhưng chưa làm thủ tục ly hôn. Ngày 27/2/2018 chị Tr, anh H đã đến UBND xã làm thủ tục đăng ký kết hôn. Do chị Tr không trung thực, không cung cấp đầy đủ giấy tờ thủ tục, UBND xã cũng tắc trách, không xác minh tình trạng hôn nhân, không kiểm tra đầy đủ giấy tờ thủ tục theo quy định dẫn đến việc cấp giấy chứng nhận kết hôn ngày 27/2/2018 cho chị Tr, anh H trong khi giấy chứng nhận kết hôn của chị Tr vẫn tồn tại và chưa được cơ quan có thẩm quyền xử lý quyết định cho ly hôn. Từ đó đã nảy sinh hệ quả là dù có đăng ký kết hôn nhưng anh H lại không phải là chồng hợp pháp của chị Tr.
Để khắc phục hậu quả, phía chính quyền địa phương đã đề nghị Tòa án xem xét hủy kết hôn trái pháp luật giữa chị C.T.T.Tr, anh T.H và hai bên phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng.
Làm gì để tránh trở thành nạn nhân?
Theo luật sư Trần Thị Thanh Lam, Văn phòng luật sư Chính Pháp, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội, để xảy ra tình trạng “người đang có vợ, có chồng mà vẫn kết hôn với người khác” thì lỗi thuộc về cơ quan quản lý hành chính, cán bộ tư pháp - hộ tịch. Theo quy định tại Điều 10 Nghị định 123/2015/ NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch thì người yêu cầu đăng kí kết hôn phải nộp tờ khai đăng kí kết hôn và nộp bản chính Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Theo quy định tại khoản 2 Điều 18 Luât Hộ tịch 2014 thì ngay sau khi nhận đủ giấy tờ theo quy định, nếu thấy đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, công chức tư pháp - hộ tịch ghi việc kết hôn vào Sổ hộ tịch, cùng hai bên nam, nữ ký tên vào Sổ hộ tịch. Hai bên nam, nữ cùng ký vào Giấy chứng nhận kết hôn; công chức tư pháp - hộ tịch báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức trao Giấy chứng nhận kết hôn cho hai bên nam, nữ.
Như vậy, nếu cán bộ tư pháp - hộ tịch không kiểm tra đầy đủ hồ sơ, không yêu cầu nộp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân là sai quy định, UBND xã cũng thiếu kiểm tra dẫn đến việc cấp giấy chứng nhận đăng ký kết hôn trái pháp luật.
Đối với người dân, để không rơi vào tình huống trớ trêu, “lấy nhầm chồng/vợ người”, trước khi đi đăng ký kết hôn cũng cần tìm hiểu kỹ về nhân thân, tình trạng hôn nhân của bạn đời, đồng thời tìm hiểu về quy định pháp luật hiện hành liên quan đến trình tự, thủ tục đăng ký kết hôn để xuất trình đúng và đầy đủ giấy tờ theo quy định, trường hợp cán bộ tư pháp hộ tịch không yêu cầu hoặc yêu cầu thiếu giấy tờ thì có thể chủ động đề xuất để tránh những sai sót và hệ quả không mong muốn khi việc đăng ký kết hôn trái pháp luật.
