Chuyển đổi chợ văn minh thương mại: Khó nhiều bề
PNTĐ-Quá trình chuyển đổi chợ văn minh thương mại đang gặp một số khó khăn, vướng mắc, nhất là tại các chợ bán kiên cố, chợ hạng 3.
Xây dựng chợ dân sinh văn minh thương mại (VNTM) là chủ trương đúng đắn của TP Hà Nội nhằm đưa chợ trở thành điểm giao thương kinh tế phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân Thủ đô đảm bảo an toàn, vệ sinh, văn minh và là nơi sinh hoạt cộng đồng mang đậm văn hóa địa phương… Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi chợ VNTM đang gặp một số khó khăn, vướng mắc, nhất là tại các chợ bán kiên cố, chợ hạng 3.
 |
Nhiều mặt hàng thực phẩm tại chợ đầu mối phía Nam bày bán trên nền đất không đảm bảo ATTP |
Chợ xuống cấp, khó văn minh
Từ năm 2016, quận Long Biên bắt đầu triển khai xây dựng chợ VMTM và ban hành riêng một bộ tiêu chí, trình tự đánh giá, công nhận chợ VMTM trên địa bàn quận. Chủ trương này đã góp phần quan trọng tạo diện mạo mới cho hệ thống chợ dân sinh tại quận Long Biên bởi để được công nhận và gắn biển VMTM, các chợ phải đáp ứng 10 tiêu chí bắt buộc và 30 tiêu chí chấm điểm.
Đã từng có 25 năm tham gia quản lý chợ và hiện đang quản lý 4 chợ dân sinh tại phường Ngọc Lâm, ông Nguyễn Thế Trọng - Trưởng ban quản lý chợ cho biết: những tiêu chí quan trọng để xem xét, đánh giá chợ văn minh thương mại là các điều kiện về cơ sở vật chất, đảm bảo an toàn phòng chống cháy nổ, vệ sinh an toàn thực phẩm, đảm bảo an ninh trật tự… Trong đó có nhiều tiêu chí khắt khe không phải cứ rót kinh phí là thực hiện được mà cần phải có thời gian, sự quyết liệt trong triển khai và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nhắc nhở như tiêu chí bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và văn hóa trong kinh doanh buôn bán.
Sau 2 năm triển khai, đến nay tại quận Long Biên có 13/20 chợ được công nhận chợ VMTM; các chợ còn lại vẫn đang tiếp tục khắc phục những nội dung còn tồn tại để được đánh giá đã cho thấy việc chuyển đổi chợ theo hướng văn minh không đơn giản, có thể thực hiện trong một sớm một chiều. Nhiều quận nội thành khác tại Hà Nội vẫn đang lúng túng với nhiều khó khăn trong việc chuyển đổi chợ VMTM.
Theo đại diện phòng Kinh tế quận Tây Hồ, cái khó nhất là hạ tầng, cơ sở vật chất tại các chợ trên địa bàn chưa đảm bảo, xuống cấp khiến cho việc chuyển đổi mất thời gian, tốn kém. Hay tại quận Hoàng Mai, có 6 phường “trắng” chợ dân sinh, trong đó 2 phường có mật độ dân số rất đông nhưng đã hết sạch quỹ đất để xây chợ. Chợ cóc, chợ tạm “mặc nhiên” trở thành chợ dân sinh khiến cho các điều kiện hoạt động tại chợ nhếch nhác, không đảm bảo an toàn…
Trên địa bàn quận cũng có 1 trong 6 chợ đầu mối lớn của Hà Nội là chợ đầu mối phía Nam nằm tại khu Đền Lừ. Bình quân mỗi ngày, 700 hộ kinh doanh tại chợ cung cấp ra thị trường hàng trăm tấn rau, củ, quả và khoảng 30 tấn thủy hải sản, gia súc, gia cầm các loại. Thế nhưng điều kiện vệ sinh tại chợ rất kém, nền chợ ẩm thấp, nước thải ứ đọng, trong khi nhiều hộ kinh doanh bày bán thực phẩm tươi sống trên tấm nilon mỏng trải trên nền đất không bảo đảm an toàn thực phẩm…
Thiếu những giải pháp đột phá
Trong khi có nhiều chợ tại quận Long Biên, Hoàn Kiếm, Hà Đông đang dần “chuyển mình” theo hướng VMTM thì vẫn còn một bộ phận lớn các chợ tại các quận nội thành, nhất là các huyện gần như “dậm chân tại chỗ” chưa có kinh phí, giải pháp được tính đến để chuyển đổi chợ VMTM. Trong khi đó, ngân sách hàng năm của quận, TP hạn chế, việc kêu gọi xã hội hóa chưa được quan tâm dẫn đến tình trạng nhiều chợ xuống cấp nghiêm trọng.
Theo đánh giá chung về thực trạng hệ thống chợ tại Hà Nội của Sở Công thương TP, nhiều chợ dân sinh đang ở trong tình trạng “khó trăm bề”. Hà Nội hiện có 454 chợ thì chỉ có 120 chợ kiên cố (chiếm 22,4%), gần 50% chợ (224 chợ) là bán kiên cố; còn lại là chợ lán tạm. Được xây dựng, hoạt động từ lâu không được cải tạo sửa chữa nên cơ sở hạ tầng ở hầu hết các chợ xuống cấp nghiêm trọng, không đảm bảo điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm, môi trường, phòng cháy chữa cháy theo quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành như nền chợ thấp; cống, rãnh thoát nước bị hỏng, nước thải ứ đọng; mái chợ bị vỡ, dột; đường điện quá tải, còn tình trạng các hộ kinh doanh tự ý mắc thêm đường điện chiếu sáng, thắp hương tại quầy, bán hàng lấn chiếm đường đi; nhiều chợ chưa chấp hành tốt phương án bố trí sắp xếp ngành hàng…
Việc quản lý chợ chưa có sự thống nhất mà còn theo nhiều đầu mối như ban quản lý, tổ quản lý; có nơi xã phường, thị trấn quản lý, nhiều chợ do doanh nghiệp quản lý hay có cả hợp tác xã. Thiếu một mô hình chuẩn nên mỗi nơi quản lý theo một cách dẫn đến nguồn lực không tập trung, không huy động được nguồn vốn xã hội không có “nhạc trưởng” đủ tầm và tâm để tạo ra những thay đổi mạnh mẽ cho diện mạo của chợ; tránh những vết xe đổ từ việc chuyển đổi chợ dân sinh truyền thống thành mô hình chợ - trung tâm thương mại đã thất bại trước đó tại Hà Nội.
Bài toán chuyển đổi chợ dân sinh theo hướng VMTM tại Hà Nội vì thế vẫn chờ đợi những giải pháp đột phá từ những mô hình hay, khả thi mà ở đó lợi ích giữa của hộ kinh doanh và nhà đầu tư được đảm bảo, đồng thời góp phần xây dựng chợ văn minh hiện đại.
Hạnh Lê
