Mô hình Hợp tác xã: Điểm tựa để phát triển kinh tế tập thể

Khu vực kinh tế tập thể đã có bước phát triển mới về chất và lượng, bước đầu khẳng định là nhân tố quan trọng góp phần bảo đảm an sinh xã hội và sự phát triển kinh tế của đất nước.

Đây là những đánh giá được đưa ra tại hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TƯ ngày 18/3/2002 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về “Tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể” và 10 năm thi hành Luật Hợp tác xã năm 2012.

Cả nước hiện có hơn 27.000 HTX, tăng 41% so với năm 2013; thu hút gần 6 triệu thành viên, tạo việc làm cho khoảng 1 triệu lao động. Doanh thu, lợi nhuận của HTX tăng dần qua các năm. Thu nhập bình quân của lao động thường xuyên trong HTX tăng và ngày càng thu hẹp khoảng cách so với thu nhập bình quân của lao động khu vực doanh nghiệp (DN), từ 44,6 triệu đồng/người/năm (bằng 44,8% mức thu nhập của lao động trong khu vực DN năm 2017) đã tăng lên 52,8 triệu đồng/năm (đạt 47,3% năm 2019).

Với Hà Nội hiện có 1.393 tổ hợp tác, trong đó có 1.254 tổ hợp tác nông nghiệp, 139 tổ hợp tác phi nông nghiệp. Mục tiêu đến năm 2030, thành phố vận động, hướng dẫn thành lập mới khoảng 100 tổ hợp tác, 100 HTX mỗi năm, nâng tổng số HTX đến năm 2025 khoảng 2.500 HTX, đến năm 2030 là gần 3.000 HTX. Trong đó, phấn đấu ít nhất 80% HTX hoạt động đạt loại tốt, khá, doanh thu bình quân là 3,5 tỷ đồng/HTX; thu nhập bình quân của người lao động 5-7 triệu đồng/người/tháng.

HTX Dịch vụ tổng hợp Đông Cao, xã Tráng Việt, huyện Mê Linh

Mặc dù đạt kết quả đáng mừng trên song khu vực kinh tế tập thể (KTTT) chưa phát huy được hết tiềm năng, lợi thế, chưa thực sự trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, tốc độ tăng trưởng khu vực KTTT, HTX đạt thấp, bằng khoảng 1/2 tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế. KTTT đóng góp của cải vào tổng sản phẩm trong nước (GDP) cả nước liên tục giảm từ 8% năm 2001 xuống còn 3,6% vào năm 2020, trong khi Nghị quyết số 13-NQ/TƯ đề ra mục tiêu: “Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng ngày càng cao, tiến tới có tỷ trọng ngày càng lớn trong GDP của nền kinh tế”.

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng khẳng định: “Hợp tác là con đường tất yếu để cùng phát triển, khu vực KTTT phải nắm lấy vai trò dẫn dắt các hộ sản xuất cá thể nhỏ, lẻ, các tổ hợp tác tạo thành chuỗi giá trị sản xuất lớn đủ sức cạnh tranh trên thương trường, đem lại lợi ích cho thành viên”.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cho hay, mô hình HTX là điểm tựa vững chắc cho phát triển HTX nông nghiệp hiện nay. HTX còn là tổ chức đại diện cho nhiều nông dân, liên kết với DN, tạo dựng hệ sinh thái nông thôn. Vì vậy, để tạo động lực phát triển thành phần kinh tế này, theo Bộ trưởng Lê Minh Hoan cần nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển KTTT. Cùng với đó, các cấp, các ngành cần hỗ trợ HTX bằng nguồn lực đã có gắn với chiến lược nông thôn bền vững.

Theo ông Nguyễn Ngọc Bảo, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, để khu vực KTTT, HTX phát triển thì cần hoàn thiện thể chế, cơ cấu hạ tầng kỹ thuật nông thôn, miền núi. Nhà nước cần đẩy mạnh cải thiện, nâng cao đội ngũ nhân sự quản trị HTX phát triển theo chuỗi giá trị. Các HTX cần phát huy lợi thế quy mô thành viên, nơi nào thu hút đông thành viên thì nơi đó kinh tế-xã hội phát triển.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, mục tiêu tổng quát phát triển KTTT, HTX trong thời gian tới cần phải năng động, hiệu quả, bền vững. KTTT, HTX là thành phần quan trọng trong nền kinh tế với nhiều mô hình liên kết, hợp tác trên cơ sở tôn trọng bản chất, các giá trị và nguyên tắc của KTTT. Để thực hiện thành công mục tiêu trên, Bộ trưởng cho rằng, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế tạo môi trường pháp lý thuận lợi, nâng cao tính minh bạch.

VÂN NGA