Ngành da giày Việt Nam giữ vững vị thế toàn cầu, đối mặt thách thức chuỗi cung ứng
(PNTĐ) - Việt Nam tiếp tục khẳng định vị trí hàng đầu trên bản đồ da giày thế giới khi đứng thứ ba về sản xuất và giữ vững vị trí thứ hai về xuất khẩu, chỉ sau Trung Quốc.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của ngành này đạt gần 29 tỷ USD, bất chấp những biến động phức tạp của kinh tế toàn cầu. Đây là kết quả nổi bật được nêu tại Hội nghị tổng kết ngành do Hiệp hội Da-Giầy-Túi xách Việt Nam (Lefaso) tổ chức, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn và lãnh đạo Bộ Công Thương.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Đức Thuấn, Chủ tịch Lefaso, đánh giá năm 2025 là một năm nhiều thách thức đối với ngành da giày khi phải đối mặt với xu hướng thắt chặt chi tiêu ở các thị trường lớn, cạnh tranh quốc tế gay gắt và các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về tiêu chuẩn môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, với sự nỗ lực không ngừng, ngành da giày Việt Nam vẫn giữ được đà tăng trưởng vững chắc. Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt gần 29 tỷ USD, tăng khoảng 5% so với năm trước. Việt Nam tiếp tục là quốc gia sản xuất giày dép lớn thứ ba và là nước xuất khẩu lớn thứ hai toàn cầu với khoảng 1,3 tỷ đôi giày mỗi năm.
Toàn ngành hiện có khoảng 3.000 doanh nghiệp, sử dụng gần 1,5 triệu lao động và sản xuất từ 1,3 đến 1,4 tỷ đôi giày mỗi năm. Khu vực doanh nghiệp FDI đóng góp nổi bật với kim ngạch xuất khẩu đạt 22,82 tỷ USD, chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch và tăng 17%. Doanh nghiệp trong nước cũng ghi nhận bước tiến, đạt 5,84 tỷ USD, tăng trưởng 29% so với năm trước. Thị trường Mỹ tiếp tục là đối tác xuất khẩu lớn nhất với kim ngạch 11,01 tỷ USD, tiếp theo là EU với gần 6,88 tỷ USD. Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng là các thị trường xuất khẩu trọng điểm. Đáng chú ý, tại EU, Hà Lan là quốc gia nhập khẩu giày dép Việt Nam nhiều nhất.
Không chỉ xuất khẩu, thị trường nội địa của ngành da giày cũng có quy mô đáng kể, đạt khoảng 1,05 tỷ USD trong năm 2025 và dự kiến tăng lên hơn 1,5 tỷ USD vào năm 2033 với tốc độ tăng trưởng bình quân 4,86% mỗi năm. Tuy nhiên, hàng sản xuất trong nước mới chiếm gần 40% thị phần, phần còn lại là hàng nhập khẩu, trong đó hàng Trung Quốc chiếm gần 30%. Điều này cho thấy tiềm năng lớn cho doanh nghiệp Việt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường nội địa.
Hiện ngành da giày Việt Nam là đối tác sản xuất chiến lược của nhiều thương hiệu quốc tế lớn như Nike, Adidas, Puma, Saucony, Brooks. Chỉ riêng Nike, khoảng 50% sản lượng giày toàn cầu được sản xuất tại Việt Nam, tạo việc làm cho hơn 450.000 lao động trong nước. Sự tăng trưởng này còn được hỗ trợ nhờ việc tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ 16 hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết, cùng với lợi thế về nguồn lao động dồi dào và chi phí nhân công cạnh tranh.
Kênh phân phối của thị trường nội địa hiện được tổ chức đa dạng. Các kênh truyền thống như chợ và cửa hàng bán lẻ nhỏ lẻ vẫn đóng vai trò chủ đạo tại khu vực nông thôn, trong khi các thương hiệu nội địa lớn như Biti’s, Juno, Đông Hải, Vascara, Ananas… tập trung phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại và trung tâm thương mại. Đặc biệt, kênh bán hàng trực tuyến nổi lên mạnh mẽ với doanh thu năm 2024 vượt 1,1 triệu USD, trong đó giày thể thao chiếm tỷ trọng cao. Shopee dẫn đầu thị trường trực tuyến với doanh thu ước đạt 335 triệu USD, tiếp theo là Lazada và TikTok.
Dù vậy, ngành da giày Việt Nam vẫn đối mặt với một rủi ro lớn: sự phụ thuộc sâu vào nguyên phụ liệu nhập khẩu từ Trung Quốc, chiếm khoảng 60% tổng nhu cầu đầu vào. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ trong việc đáp ứng các quy tắc xuất xứ hàng hóa của các FTA, gây khó khăn khi tận dụng ưu đãi thuế quan và khiến doanh nghiệp thiếu chủ động khi thị trường biến động. Tỷ lệ nội địa hóa ngành đã tăng lên khoảng 50–55% nhưng vẫn chưa đủ để đáp ứng tiêu chí xuất xứ ngày càng khắt khe từ các đối tác quốc tế.
Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Lefaso, nhận định, phát triển sản xuất nguyên phụ liệu trong nước và đa dạng hóa nguồn cung là giải pháp chiến lược cho ngành. Đề xuất thành lập trung tâm sáng tạo, nghiên cứu và giao dịch nguyên phụ liệu ngành thời trang được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về đầu vào, nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chiến lược này hoàn toàn phù hợp với Quyết định số 1643/QĐ-TTg về phát triển ngành dệt may, da giày đến 2030, tầm nhìn 2035 và Nghị quyết 115/NQ-CP về phát triển công nghiệp hỗ trợ. Nếu thực hiện đồng bộ, ngành da giày Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì tăng trưởng, nâng cao vị thế quốc tế và tận dụng tối đa lợi thế trong giai đoạn hội nhập kinh tế toàn cầu.
