Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng thương mại mạnh mẽ chưa từng có

Với quy mô này, Việt Nam chính thức góp mặt trong nhóm 15 quốc gia có hoạt động thương mại lớn nhất thế giới, sánh cùng Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Đức. Một số chuyên gia thậm chí nhận định Việt Nam có thể vượt cả Ấn Độ - quốc gia có dân số gấp 14 lần - nếu duy trì tốc độ tăng trưởng hiện tại.

Theo số liệu từ Cục Hải quan, tính đến ngày 15/11/2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã đạt hơn 801 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ năm 2024, tương ứng mức tăng gần 120 tỷ USD. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, khi Bộ Công Thương hồi tháng 9 chỉ ước tính tổng kim ngạch năm 2025 vào khoảng 800 tỷ USD. Từ góc nhìn thị trường, việc vượt mốc 800 tỷ USD sớm hơn dự kiến cho thấy sức bật đáng kể của thương mại Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đánh giá, nếu các thị trường lớn tiếp tục phục hồi và doanh nghiệp trong nước khai thác hiệu quả đơn hàng cuối năm, tổng xuất nhập khẩu 2025 có thể chạm mức 900 tỷ USD. Trong khi đó, Cục Xuất nhập khẩu dự báo Việt Nam đang tiến gần tới cột mốc này khi không xuất hiện biến động lớn trong thương mại quốc tế.

Một trong những điểm sáng đáng chú ý là ngành thủy sản. Ngay đầu năm 2025, thủy sản Việt Nam đối mặt hàng loạt thách thức, bao gồm thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá và thuế trợ cấp từ thị trường Mỹ. Nhiều doanh nghiệp thừa nhận từng rơi vào trạng thái “không thở nổi” và tưởng như “muốn buông xuôi”. Tuy nhiên, nhờ chiến lược chuyển hướng thị trường, đặc biệt sang Trung Quốc – nơi nhập khẩu tăng 32%, đạt 2 tỷ USD - ngành đã phục hồi mạnh. Tính đến tháng 10, kim ngạch đã đạt 9,5 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2024 và có khả năng cán mốc 11 tỷ USD trong cả năm.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký VASEP, nhấn mạnh doanh nghiệp đã thể hiện bản lĩnh khi mở rộng sản phẩm giá trị gia tăng như surimi, mực, bạch tuộc, cá rô phi và khai thác lợi thế từ chế biến sâu. Nhờ vậy, xuất khẩu thủy sản sang Nhật Bản, EU, Hàn Quốc và các thị trường FTA tiếp tục ổn định.

Ngành rau quả cũng ghi nhận bước bứt phá mạnh. Sau 6 tháng đầu năm sụt giảm, kim ngạch tăng tốc, đạt 7,8 tỷ USD sau 11 tháng - vượt 600 triệu USD so với cả năm 2024. Dự báo cả năm 2025 có thể đạt 8,5 tỷ USD và hướng đến 10 tỷ USD trong năm 2026. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký VINAFRUIT, cho rằng để tiến xa hơn, Việt Nam cần nâng chất lượng, chuẩn hóa độ đồng đều, xây dựng thương hiệu trái cây - đặc biệt là sầu riêng, đồng thời phát triển mạnh các sản phẩm chế biến và tận dụng ưu đãi FTA nhằm giảm phụ thuộc vào xuất khẩu tươi.

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo Việt Nam cần thận trọng trước rủi ro từ chu kỳ thương mại và xu hướng tiêu dùng suy giảm. GS-TS Võ Xuân Vinh (ĐH Kinh tế TP.HCM) lưu ý việc Mỹ áp thuế đối ứng khiến doanh nghiệp toàn cầu tăng mua – tăng bán để dự trữ, góp phần đẩy kim ngạch 2025 tăng mạnh nhưng mang tính thời điểm. Sự tích trữ hàng hóa nếu kéo dài có thể tạo rủi ro tồn kho trong bối cảnh thu nhập người tiêu dùng ở Âu - Mỹ không cải thiện rõ rệt, khiến sức mua dịp cuối năm yếu hơn kỳ vọng. Ông khuyến nghị Chính phủ tiếp tục đàm phán nhằm có mức thuế đối ứng thuận lợi hơn, đồng thời đẩy nhanh ký kết FTA và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh.

Ở góc nhìn rộng hơn, chuyên gia kinh tế Nguyễn Bích Lâm cho rằng thành công trong xuất khẩu là kết quả của quá trình chuyển dịch sang chế biến sâu và nâng cao chất lượng, song Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI và nhóm hàng điện tử, máy tính. Điều này tiềm ẩn rủi ro “bẫy gia công” khi giá trị gia tăng nội địa còn thấp.

Nhận định về khả năng Việt Nam vượt Ấn Độ, chuyên gia xuất khẩu Nguyễn Tuấn Việt (VIETGO) cho biết tổng kim ngạch thương mại của Ấn Độ chỉ cao hơn Việt Nam không quá nhiều. Trong khi đó, Việt Nam sở hữu lợi thế hiếm có: mạng lưới FTA rộng bậc nhất thế giới, môi trường chính trị ổn định, vị trí địa lý thuận lợi trên tuyến hàng hải quốc tế và tốc độ phát triển hạ tầng logistics nhanh. Ông dự báo nếu duy trì đà hiện tại, Việt Nam có thể vượt Ấn Độ trong 1–2 năm tới, qua đó nâng hạng thương mại và khẳng định vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông cũng nhấn mạnh, kim ngạch thương mại 800–900 tỷ USD trong khi GDP khoảng 440-450 tỷ USD cho thấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, tạo nền tảng hướng đến mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Các tổ chức quốc tế như UOB đã nâng dự báo tăng trưởng 2025 của Việt Nam lên 7,7%, nhờ thương mại quốc tế sôi động và sản lượng tăng mạnh trong ba quý đầu năm.

Với nền tảng hiện tại, nhiều chuyên gia tin rằng nếu Việt Nam tiếp tục cải thiện chất lượng tăng trưởng, tận dụng lợi thế FTA và nâng cao năng lực doanh nghiệp, mốc 1.000 tỷ USD thương mại hoàn toàn có thể đến sớm hơn dự kiến.