Cải tạo hệ thống chợ dân sinh Hà Nội: Thiếu cả vốn lẫn cơ chế
PNTĐ-Việc cải tạo hệ thống chợ dân sinh tại Hà Nội đang gặp nhiều khó khăn do cần nguồn vốn lớn trong khi chủ trương xã hội hóa, kêu gọi các nhà đầu tư chưa mang lại hiệu quả.
Cải tạo hệ thống chợ dân sinh tại Hà Nội là yêu cầu cấp bách do cơ sở hạ tầng của phần lớn các chợ đã xuống cấp, không đảm bảo điều kiện phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm… Tuy nhiên, việc cải tạo đang gặp nhiều khó khăn do cần nguồn vốn lớn trong khi chủ trương xã hội hóa, kêu gọi các nhà đầu tư chưa mang lại hiệu quả.
 |
| Cơ sở hạ tầng chợ Ngã Tư Sở xuống cấp nhưng chưa cải tạo, nâng cấp |
“Chiếc áo chật” của chợ dân sinh
Trên địa bàn hiện có 454 chợ, trong đó có 91 chợ kiên cố, 247 chợ bán kiên cố, 116 chợ tạm nằm tại nhiều vị trí trung tâm quận, huyện, thuận tiện cho các hộ kinh doanh và người dân mua sắm. Tuy nhiên, đa phần các chợ đều được xây dựng từ 2-3 thập kỷ trước, quy mô vừa và nhỏ, đáp ứng cho nhu cầu của dân địa phương. Với tốc độ tăng nhanh dân số cơ học, nhất là tại địa bàn có nhiều chung cư cao tầng khiến một số chợ dân sinh rơi vào tình trạng quá tải, dẫn đến xuất hiện chợ cóc, chợ tạm quanh khu vực chợ chính.
Hơn nữa, do không được đầu tư nâng cấp thường xuyên nên hạ tầng các chợ xuống cấp, nền chợ thấp hơn nền đường giao thông, hệ thống thoát nước hư hỏng, mái che bị thấm dột được sửa chữa chắp vá… không đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm, văn minh thương mại. Thậm chí, tại một số phường như Tương Mai (quận Hoàng Mai), Mai Động (Hai Bà Trưng)… chưa có chợ dân sinh, buộc phải sử dụng tạm thời chợ tạm, chợ “cóc”, khó kiểm soát chất lượng hàng hóa, ảnh hưởng không nhỏ đến diện mạo và trật tự đô thị.
Chị Nguyễn Thị Hậu ở phố Trần Đại Nghĩa, quận Hai Bà Trưng thường xuyên đi chợ tạm trong khu Bách Khoa cho biết: Khu chợ nhỏ, mặt hàng phong phú. Tuy nhiên, do đã tồn tại hơn 20 năm, những sạp hàng xây dựng thô sơ, lợp mái proximăng ẩm thấp. Ở một số chợ chưa có điều kiện cải tạo, các quầy kinh doanh thịt gia súc bày bán trên bàn gỗ không đảm bảo vệ sinh thực phẩm; nền chợ tại khu kinh doanh gia cầm, thủy hải sản tươi sống ẩm thấp, thường xuyên đọng nước…
Chưa kể, nguy cơ cháy nổ và sập mái tại nhiều chợ có thể xảy đến bất cứ lúc nào. Vụ việc gần đây nhất xảy ra tại chợ Yên Phụ (quận Tây Hồ). Do hạ tầng xập xệ, các hộ kinh doanh chằng mái tạm bợ nên khi mưa to, một mảng trần tôn bất ngờ đổ ập xuống đã khiến cho các hộ kinh doanh và người dân hoảng sợ. Vụ việc tuy không có tai nạn về người và tài sản nhưng là lời cảnh báo với các chợ có hạ tầng xuống cấp, tạm bợ.
Cần có cơ chế khuyến khích, thu hút đầu tư
Theo ông Lê Hồng Thăng - Giám đốc Sở Công thương Hà Nội: Số lượng chợ dân sinh cần cải tạo nhiều, nguồn vốn lớn trong khi ngân sách địa phương có hạn. Vì vậy, chủ trương chung của TP là khuyến khích và kêu gọi xã hội hóa. Tuy nhiên, công tác này hiện gặp khó. Doanh nghiệp chưa quan tâm, nhất là các chợ ở khu vực nông thôn, do quy mô dự án nhỏ, lợi nhuận ít, việc quản lý phức tạp, trong quá trình triển khai chưa tìm được tiếng nói chung để hài hòa lợi ích của người kinh doanh và doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Xuân Linh, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Anh cho biết thêm: Với các chợ do UBND xã, huyện quản lý, khai thác theo mô hình Nhà nước thì diện tích kinh doanh không tính tiền thuê đất; khi chuyển sang mô hình doanh nghiệp quản lý thì phải tính tiền thuê đất vào giá thành đầu tư theo Luật Doanh nghiệp khiến vốn đầu tư tăng cao. Đây là một trong những nguyên nhân đẩy giá thuê diện tích bán hàng tăng gấp 2-3 lần so với thời điểm nhà nước quản lý, khiến tiểu thương không đồng thuận, bỏ kinh doanh, doanh nghiệp thua lỗ, nợ tiền thuê đất nên đã trả lại dự án cho huyện.
Bà Trần Thị Phương Lan - Phó Giám đốc Sở Công thương kiến nghị: Cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp như miễn, giảm tiền thuê đất, ưu đãi lãi suất cho vay đầu tư xây dựng chợ… quy định rõ hơn về quyền lợi, trách nhiệm của hộ kinh doanh trong từng trường hợp được giao, hoặc cho thuê điểm kinh doanh. Đồng thời, tạo điều kiện cho các đơn vị đầu tư thu tiền thuê điểm kinh doanh tại chợ tương đương với mức thu áp dụng khi chợ đang do nhà nước quản lý, nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Ông Nguyễn Ngọc Vĩnh, Phó trưởng phòng Kinh tế quận Long Biên đồng tình với quan điểm trên và cho rằng: TP cần có cơ chế cân đối, điều chỉnh các khoản mà doanh nghiệp phải nộp như tiền thuê đất, thuế, phí… để giúp doanh nghiệp vẫn có lợi nhuận tối thiểu dựa trên các khoản thu từ chợ.
Hồng Thu
