Các nước thu phí xe vào nội thành như thế nào ?

Đi tiên phong với giải pháp này là Singapore. Qua nhiều thử nghiệm và liên tục cải tiến về công nghệ, hiện đảo quốc Sư tử đang có một hệ thống thu phí đường bộ điện tử (gọi tắt là ERP) hoạt động rất hiệu quả.

Theo đó, mỗi phương tiện sẽ phải lắp đặt một thiết bị thu phí được gọi là IU và phải được nạp tiền trước. Các hệ thống ERP được lắp đặt ở khu vực cửa ngõ sao cho mỗi khi phương tiện có gắn IU đi qua, tiền sẽ được trừ tự động mà các phương tiện không cần dừng lại hay giảm tốc độ. Nếu phương tiện nào không gắn IU hoặc tài khoản IU không đủ, chủ phương tiện đó sẽ bị nhắc nhở, hoặc sẽ bị phạt như một lỗi vi phạm giao thông. Để hệ thống có thể vận hành trơn tru, một trung tâm điều khiển được thiết lập, hoạt động liên tục 24/7. Trung tâm này có nhiệm vụ điều khiển hoạt động thu phí theo mật độ giao thông, chủng loại xe, thời gian cao hay thấp điểm. Kết quả là mật độ giao thông tại các trục đường chính của Singapore đã giảm tới hơn 20%. Việc “đánh thẳng” vào túi tiền cũng khiến người dân có ý thức sử dụng các phương tiện công cộng hơn, từ đó lượng bụi và khí thải trong thành phố cũng giảm đi đáng kể.

Một trạm thu phí đường bộ công nghệ cao (ERP) tại Singapore. (Ảnh: Straits Times)

Tương tự tại Anh, chính quyền nước này đã đưa ra một loại phí được gọi là “Phí tắc nghẽn giao thông”. Đây là một khoản phí được tính theo ngày, áp dụng đối với các phương tiện di chuyển vào trung tâm thủ đô và các thành phố lớn ở Anh. Từ tháng 6/2020, mức phí dành cho các ô tô đi vào trung tâm London đã tăng lên 20 USD/lượt, áp dụng từ 7h-22h tất cả các ngày, trừ Giáng sinh. “Phí tắc nghẽn giao thông” được đưa ra lần đầu vào năm 2003, chỉ trong ba năm đầu thực hiện, mật độ giao thông đã giảm đến 15%, tình trạng tắc nghẽn cũng giảm tới 30%. Chính phủ Anh cũng áp dụng mức phí đặc biệt đối với các phương tiện thân thiện với môi trường như các xe sử dụng hoàn toàn bằng động cơ điện sẽ được miễn đóng phí khi di chuyển vào thành phố. Trường hợp các tài xế “chây ỳ” nộp phí vào thành phố có thể bị phạt tới hơn 10 lần phí, tương đương gần 220 USD.

Người dân ở thành phố Stockholm, Thụy Điển đã được hưởng một bầu không khí trong lành hơn khi thành phố áp dụng thu phí tắc nghẽn. Chất lượng không khí được cải thiện rõ rệt đã góp phần giảm một nửa số ca bệnh nhập viện liên quan đến các vấn đề về phổi và đường hô hấp, lượng khí thải carbon ở thành phố cũng giảm gần 20% trong thập kỷ qua.

Cục Quản lý Đường bộ Liên bang thuộc Bộ Giao thông Vận tải Mỹ nhận định việc thu phí tắc nghẽn sẽ là cú hích giúp mạng lưới giao thông công cộng phát triển. Việc phải nộp các khoản phí cho mỗi lượt vào thành phố sẽ khiến người dân ưu tiên lựa chọn các phương tiện công cộng, từ đó làm tăng lưu lượng hành khách sử dụng xe buýt hoặc tàu điện ngầm, các thành phố cũng sẽ có thêm chi phí để nâng cao mạng lưới vận tải công cộng cũng như chất lượng dịch vụ.

Tuy nhiên việc thu phí xe vào nội đô còn vấp phải nhiều sự phản đối từ dư luận, nhất là những người bị ảnh hưởng trực tiếp. Do đó, các thành phố đã áp dụng nhiều chính sách thu phí linh động như thay đổi mức phí trong ngày dựa theo mật độ giao thông hay chủng loại phương tiện. Tại nhiều nơi, “phí tắc nghẽn” sẽ cao hơn vào các khung giờ cao điểm như buổi sáng hoặc chiều tối các ngày thường, nhưng sẽ giảm đáng kể vào ngày cuối tuần, sáng sớm hay chiều muộn.

Phí vào nội đô sẽ cao hơn vào giờ cao điểm buổi sáng và chiều tối các ngày trong tuần, nhưng giảm vào cuối tuần, hay buổi chiều, sáng sớm hoặc tối muộn. Đây được xem là giải pháp phù hợp hơn so với mô hình tính phí cố định sẽ khiến nhiều người gặp khó khăn khi phải chi trả thêm một loại phí mới. Ngoài ra, một số chính phủ đã lên kế hoạch hỗ trợ người có thu nhập thấp khi thu phí vào nội đô.

Việc thu phí xe vào nội đô là một giải pháp cần thiết nhằm hạn chế tắc nghẽn cũng như ô nhiễm không khí tại các thành phố lớn. Tuy nhiên cần có nhiều giải pháp linh hoạt cả về công nghệ lẫn chính sách để giải pháp này thực sự minh bạch, phát huy hiệu quả mà không gây ra sự phiền toái, khó khăn cho người dân.

PHÚ ĐỖ