Chính phủ Indonesia sẽ cấm phụ nữ ra nước ngoài giúp việc để bảo vệ phẩm giá quốc gia?
PNTĐ-Cuối cùng, người chủ hành hạ cô Erwiana Sulistyaningsih, bà Law Wan-tung đã bị kết án 6 năm tù giam. Vụ án đã gây bất bình trên thế giới.
Bị đánh đập, tra tấn; bị bỏ đói; phải làm việc cật lực và chỉ được đi ngủ lúc 1 giờ sáng và 6 giờ sáng đã phải thức dậy. Đó là tình cảnh của Erwiana Sulistyaningsih, một giúp việc gia đình người Indonesia 23 tuổi khi làm việc cho một gia đình ở Hong Kong (Trung Quốc). Cuối cùng, người chủ hành hạ cô, bà Law Wan-tung đã bị kết án 6 năm tù giam.
Nhọc nhằn nghề làm giúp việc
Theo nhà nghiên cứu Norma Muico thuộc tổ chức Ân xá quốc tế, hàng nghìn người giúp việc gia đình Indonesia bị đưa tới Hong Kong để rồi bị bóc lột và lao động cưỡng ép. Một số khảo sát còn cho thấy cứ 5 người giúp việc Indonesia ở Hong Kong thì có 1 người bị lạm dụng. Mặc dù người nhập cư làm việc trong các lĩnh vực khác như công trường xây dựng cũng dễ bị bóc lột, nhưng điểm đặc biệt của nghề giúp việc gia đình là phụ nữ làm việc tại nhà riêng, nơi mà các nhân viên xã hội khó có thể tiếp cận và giám sát điều kiện làm việc của họ.
Tình trạng của người giúp việc gia đình ở Hong Kong còn khó khăn hơn khi chính quyền thành phố này có quy định rằng nếu bỏ chỗ làm hiện tại, họ chỉ có hai tuần để tìm việc mới, nếu không sẽ mất quy chế hợp pháp ở Hong Kong và buộc phải về nước. Quy định này khiến người giúp việc nước ngoài phải chấp nhận bất kỳ điều kiện ăn ở, làm việc mà người chủ đưa ra. Họ buộc phải từ bỏ quyền riêng tư, sức khỏe, an ninh và an toàn của bản thân khi mưu sinh trên xứ người.
Cô Erwiana khai trước tòa rằng cô thường xuyên bị đánh bằng thước kẻ, mắc áo, ống kim loại của máy hút bụi, bị lột đồ, đi tiểu vào túi ni lông chứ không được dùng nhà vệ sinh. Bà chủ còn nhốt cô trong căn hộ, tịch thu giấy tờ, theo dõi cô liên tục và dọa giết người thân của cô nếu cô bỏ trốn. Cô Erwiana thậm chí còn nghĩ đến chuyện nhảy lầu tự tử nhưng không đủ can đảm.
 |
Cô Erwiana bắt tay với người ủng hộ khi đến dự phiên tòa xét xử bà chủ của mình ở Hong Kong |
Gần một nửa trong tổng số 334.000 người giúp việc nước ngoài ở Hong Kong là phụ nữ Indonesia, theo báo cáo của tổ chức Ân xá quốc tế tính đến tháng 2/2015. Các công ty môi giới người giúp việc thường thu hút phụ nữ Indonesia bằng các những thủ đoạn làm tiền lừa gạt, hứa hẹn mức lương cao và buộc họ phải tham gia các chương trình gắn mác tập huấn khắc nghiệt. Nhiều cô gái đã bị mắc nợ công ty môi giới các khoản phí và tiền đặt cọc nên không dám từ bỏ.
Một người giúp việc đến từ Ponorogo, Indonesia, cho biết cô chỉ kiếm được 280 USD mỗi tháng thay vì 460 USD như công ty môi giới hứa hẹn. Cô còn được dặn là nếu chính quyền Hong Kong hỏi, cô phải nói rằng mình nhận đủ lương. Cô không còn con đường quay trở lại vì công ty môi giới nói rằng họ đã đầu tư rất nhiều tiền bạc để đào tạo kỹ năng cho cô. Nếu thay đổi hợp đồng, cô sẽ bị phạt một số tiền lớn.
Đòi thay đổi
Tổ chức Ân xá quốc tế coi vụ của cô Erwiana là tiếng kêu thức tỉnh đối với chính quyền Hong Kong để ngăn chặn tình trạng người giúp việc nước ngoài bị lạm dụng phổ biến. Tổ chức này đã kêu gọi cả các nước xuất khẩu lao động như Indonesia và chính quyền Hong Kong tăng cường giám sát hệ thống môi giới giúp việc, sao cho phù hợp với Công ước về người giúp việc gia đình của tổ chức Lao động quốc tế, đồng thời cải cách các quy định pháp luật liên quan đến lĩnh vực này. Hiện không có hiệp định song phương về bảo vệ quyền người giúp việc giữa nước xuất khẩu và nhập khẩu lao động nên họ không biết nhờ cậy vào đâu khi bị lạm dụng.
Ngoài ra, vụ việc của Erwiana đã khiến các tổ chức lao động nhập cư vào Hong Kong và các nhà hoạt động tăng cường đấu tranh đòi hỏi những quyền lợi cơ bản nhất cho người lao động nhập cư, đa số đến từ Indonesia, Philippines, Thái Lan và một số quốc gia châu Á khác. Theo các nhà hoạt động, quy định rằng người giúp việc phải ở nhà người thuê mình đã khiến họ có nguy cơ bị lạm dụng cao hơn. Nhiều người lâm vào thế tiến thoái lưỡng nan: không thể rời nhà chủ vì chưa tìm được việc mới, mà ở lại thì bị lạm dụng tiếp.
Người giúp việc nước ngoài còn dễ bị lạm dụng do rào cản ngôn ngữ và văn hóa. Đa số người giúp việc Indonesia không biết nói tiếng Anh, không được tiếp cận thông tin, do đó không thể nhờ chính quyền giúp khi gặp khó khăn.
Mặc dù số người Philippines làm giúp việc gia đình ở Hong Kong đông hơn, chiếm 52% so với 45% người Indonesia, nhưng người Philippines không bị lạm dụng nhiều như người Indonesia vì họ biết tiếng Anh và có nền văn hóa bị Mỹ hóa, tương tự như nền văn hóa bị Anh hóa ở Hong Kong. Người Indonesia cũng nhận thức không cao về quyền của họ như người Philippines.
Thực trạng công dân bị lạm dụng khi làm giúp việc gia đình ở nước ngoài đã khiến chính phủ Indonesia buộc phải đẩy nhanh thay đổi chính sách xuất khẩu lao động nữ. Chính phủ đang xem xét cấm lao động nữ ra nước ngoài làm giúp việc để bảo vệ phẩm giá quốc gia. Nếu được nhất trí, chính sách cấm này sẽ được thực hiện sớm hơn so với lộ trình là năm 2017 như ban đầu. Hiện 2,3 triệu người Indonesia ra nước ngoài lao động, đa số tới Malaysia, Singapore và các nước vùng Vịnh.
Dương Thùy
(theo New York Times, SCMP)
(theo New York Times, SCMP)
