Đằng sau hào quang Esports: Lựa chọn hay đánh đổi?

Nếu trước đây, việc một đứa trẻ bỏ học để chơi game là nỗi ám ảnh của các bậc phụ huynh thì ngày nay, cùng với sự phát triển của esports, thái độ xã hội đã thay đổi ít nhiều. Nhiều gia đình không còn xem game đơn thuần là trò tiêu khiển mà coi đó là một lựa chọn nghề nghiệp tiềm năng, dù biết nhiều rủi ro rình rập. Ví dụ nổi bật là Tarou, cậu bé 12 tuổi người Nhật, quyết định không lên trung học để dốc toàn lực luyện tập Fortnite với sự ủng hộ của cha. Ông lập luận rằng vận động viên thể thao truyền thống tập khoảng 5 giờ mỗi ngày, còn game thủ chuyên nghiệp phải duy trì 13-14 giờ nếu muốn cạnh tranh đỉnh cao, nên đi học sẽ “làm giảm năng suất” luyện tập của con. Tuy nhiên, dư luận lo ngại rằng Tarou đang phải đánh đổi những năm tháng tuổi thơ quý giá mà không danh hiệu nào có thể bù đắp được.

Nhiều bạn trẻ say mê game nhưng con đường thành công của game thủ chuyên nghiệp không bao giờ dễ dàng.

Trái lại, cách tiếp cận của gia đình Vinny Crouch ở New Zealand lại thiên về sự cân bằng. Vinny cùng nhóm bạn nhỏ 10-11 tuổi vừa giành suất dự vòng chung kết FUSE Cup tại Úc. Là những người làm giáo dục, bố mẹ Vinny không cấm đoán mà định hướng để con chơi game có mục tiêu rõ ràng, phát triển kỹ năng làm việc nhóm, tư duy chiến thuật và kỷ luật - những hành trang quan trọng không chỉ trong game mà còn ngoài đời.

Dù xuất hiện không ít câu chuyện truyền cảm hứng, thực tế ngành game chuyên nghiệp lại cực kỳ khắc nghiệt. Tuổi nghề esports thường ngắn ngủi - ở tuổi 24, nhiều game thủ đã bị xem là “lão làng”, trong khi vận động viên thể thao truyền thống có thể đỉnh cao ở tuổi 30-40. Những tài năng 16-17 tuổi liên tục xuất hiện, sẵn sàng thay thế bất cứ ai chậm nhịp. Vận động viên Overwatch người Đức, Hadi Bleinagel (26 tuổi), chia sẻ rằng anh phải tập luyện nghiêm ngặt cả trong game lẫn phòng gym để “đấu sức” với lớp trẻ. Kamden “Sugarfree” Hijada (22 tuổi) đã cảm nhận rõ áp lực bị gắn mác “thế hệ cũ”, còn Slater Thomas (23 tuổi) thậm chí bị hói đầu do căng thẳng kéo dài. Điều này cho thấy esports không chỉ đòi hỏi kỹ năng mà còn bào mòn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Điểm yếu của esports là thiếu một lộ trình chuyển tiếp nghề nghiệp rõ ràng. Khi không còn thi đấu, nhiều game thủ trẻ dễ rơi vào bấp bênh tài chính, dù đã từng kiếm hàng trăm nghìn USD tiền thưởng. Nỗi bất an bị thay thế luôn thường trực, khiến không ít người rơi vào khủng hoảng khi sự nghiệp đi xuống. Dẫu vậy, esports vẫn đang dần được công nhận như một nghề thực thụ. Theo YouGov năm 2024, 31% giới trẻ toàn cầu (18-29 tuổi) dành sự quan tâm đặc biệt cho thể thao điện tử. Chính phủ Ả Rập Xê Út mạnh tay đầu tư 38 tỉ USD cho ngành game với mục tiêu tạo gần 39.000 việc làm đến 2030. Singapore đang cân nhắc sửa luật để chính thức công nhận esports là môn thể thao, đồng thời mở các trung tâm đào tạo chuyên nghiệp nhằm hạn chế tác động tiêu cực.

Các chuyên gia nhấn mạnh, phụ huynh cần tiếp cận esports một cách toàn diện, tỉnh táo. Esports giúp phát triển tư duy, giải quyết vấn đề và mở ra cơ hội nghề nghiệp trong kỷ nguyên số, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ: chấn thương cổ tay, thị lực giảm, sai lệch tư thế và nguy cơ cô lập xã hội. Vì vậy, game nên đặt trong sự cân bằng với học tập, thể thao truyền thống và các hoạt động cộng đồng. Quan trọng nhất, cha mẹ cần đồng hành cùng con để phân biệt giữa đam mê thực sự và sự trốn tránh thực tại. Hành trình trở thành game thủ chuyên nghiệp chưa bao giờ là dễ dàng, vinh quang chỉ dành cho số ít, còn với đa số, điều đáng quý nhất là những kỹ năng sống và bài học trưởng thành nếu được định hướng đúng đắn ngay từ đầu. Trong bối cảnh xã hội ngày càng số hóa, việc tiếp cận và làm chủ công nghệ là xu hướng không thể đảo ngược. Nếu được quản lý hợp lý, esports không chỉ là sân chơi của đam mê mà còn giúp bạn trẻ mở rộng mối quan hệ, rèn luyện bản lĩnh và thích nghi nhanh với thay đổi của thời đại số hóa toàn cầu.