Dự án RECAF: Hơn 100 triệu USD cải thiện sinh kế và bảo vệ rừng Tây Nguyên, Nam Trung Bộ
(PNTĐ) - Dự án Giảm thiểu khí thải ở khu vực Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam (RECAF), với tổng mức đầu tư lên tới 102,5 triệu USD, vừa chính thức được khởi động tại Buôn Ma Thuột, mở ra kỳ vọng lớn trong nỗ lực bảo vệ rừng, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển sinh kế bền vững cho hàng trăm nghìn người dân nông thôn các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng và Khánh Hòa.
RECAF là sáng kiến đầy tham vọng, hướng tới mục tiêu đồng thời thực hiện các cam kết quốc gia về khí hậu, thúc đẩy nông nghiệp bền vững, bảo vệ hệ sinh thái rừng quan trọng và nâng cao đời sống cho cộng đồng yếu thế ở vùng trọng điểm Tây Nguyên, Nam Trung Bộ.
Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ trong những thập kỷ gần đây, vấn đề phát thải khí nhà kính cũng trở thành thách thức ngày càng lớn. Tỷ lệ phát thải bình quân đầu người đã tăng mạnh, từ 0,79 tấn CO₂ vào năm 2000 lên tới 3,81 tấn vào năm 2018. Tây Nguyên, nơi được xem là “lá phổi xanh” của cả nước, đang đối mặt với nguy cơ mất rừng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hệ sinh thái, năng suất nông nghiệp và sinh kế của cộng đồng địa phương, nhất là ở các vùng sản xuất cà phê trọng điểm như Đắk Lắk. Việc suy giảm rừng làm gia tăng rủi ro khí hậu, giảm độ phì nhiêu của đất, tác động tiêu cực tới an ninh lương thực và nguồn thu nhập của người dân.
Nhận diện những nguy cơ này, dự án RECAF do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND các tỉnh mục tiêu và các nhà tài trợ lớn như Quỹ Phát triển nông nghiệp Quốc tế (IFAD) cùng Quỹ Khí hậu xanh (GCF), tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm: tăng cường bảo vệ rừng tự nhiên, hỗ trợ người dân chuyển đổi sang các mô hình nông lâm kết hợp thích ứng với biến đổi khí hậu, và thúc đẩy chuỗi giá trị sản phẩm không gây mất rừng. Thông qua các can thiệp này, dự án hướng tới tăng trưởng xanh, bền vững, đồng thời góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu của Chương trình hành động quốc gia REDD+.
Dự kiến, trong sáu năm triển khai, RECAF sẽ giúp giảm phát thải tổng cộng 6,68 triệu tấn CO₂ tương đương nhờ chuyển đổi 145.000 ha đất lâm nghiệp sang các hệ thống nông lâm kết hợp bền vững và bảo vệ 500.000 ha rừng tự nhiên có giá trị cao. Không dừng lại ở mục tiêu môi trường, dự án cũng hướng tới cải thiện thu nhập, sinh kế cho khoảng 420.000 người dân được hưởng lợi trực tiếp, đồng thời tạo tác động lan tỏa, giúp hơn 1 triệu người dân khác nâng cao đời sống và khả năng chống chịu trước các rủi ro biến đổi khí hậu.
Ông Nguyễn Minh Huấn, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, nhận định RECAF có ý nghĩa rất lớn với Đắk Lắk nói riêng và khu vực Tây Nguyên nói chung, bởi dự án kết hợp hài hòa giữa bảo vệ rừng và phát triển nông nghiệp bền vững. “Việc hỗ trợ nông dân chuyển đổi sản xuất sẽ giúp nâng cao thu nhập, trong khi tài nguyên rừng được bảo vệ tốt hơn cho các thế hệ tương lai” – ông nhấn mạnh.
Điểm nhấn nổi bật của RECAF còn nằm ở mô hình hợp tác đa chiều giữa nông dân, khu vực tư nhân và chính quyền địa phương, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, cải thiện hạ tầng sản xuất và chuyển giao công nghệ xanh. Đặc biệt, dự án đặt trọng tâm vào nhóm phụ nữ, thanh niên, đồng bào dân tộc thiểu số – những đối tượng chịu tác động lớn nhất từ biến đổi khí hậu – đảm bảo họ được tham gia chủ động, thụ hưởng đầy đủ các lợi ích của dự án. RECAF đồng thời tạo điều kiện để các hộ sản xuất nhỏ tiếp cận nguồn vốn, thị trường, nâng cao năng lực quản lý rủi ro và vận dụng các phương thức canh tác hiện đại, thân thiện với môi trường.
Ông Frew Behabtu, Quyền Giám đốc Quốc gia IFAD tại Việt Nam, khẳng định RECAF là minh chứng cho vai trò đi đầu của Việt Nam trong việc lồng ghép các giải pháp khí hậu vào phát triển nông thôn, bảo vệ tài nguyên rừng. “IFAD tự hào được đồng hành cùng dự án này, với mục tiêu đặt người nông dân và cộng đồng sống phụ thuộc vào rừng ở vị trí trung tâm của các giải pháp nhằm tăng cường khả năng chống chịu, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và tạo ra các cơ hội kinh tế bền vững”. Tuyên bố này phản ánh cam kết của IFAD trong hơn 30 năm qua với Việt Nam, khi tổ chức này đã tài trợ 16 dự án phát triển nông thôn tổng trị giá trên 670 triệu USD, mang lại lợi ích trực tiếp cho hơn 500.000 hộ gia đình.
Trong quá trình thực hiện, dự án RECAF sẽ tiếp tục mở rộng quan hệ đối tác, thu hút thêm nguồn lực xã hội, tài chính quốc tế và sáng kiến cộng đồng để bảo vệ rừng, nâng cao chất lượng đời sống nông thôn, thúc đẩy mục tiêu phát triển kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh. Dự án không chỉ góp phần hiện thực hóa các cam kết khí hậu quốc gia mà còn mang đến một mô hình phát triển bền vững, hài hòa lợi ích giữa bảo vệ môi trường và cải thiện sinh kế cho người dân vùng Tây Nguyên, Nam Trung Bộ, tạo tiền đề quan trọng cho phát triển nông nghiệp hiện đại trong tương lai.
