Sốc: Giá dầu giảm xuống mức âm

Dầu thô Mỹ rớt giá chưa từng có (Ảnh: Bộ Năng lượng Mỹ)

Giá dầu thô Mỹ (WTI) giao tháng 5 đã rơi từ 18 USD/thùng xuống mức -38 USD/thùng trong vòng vài giờ hôm 20.4, và kết thúc ngày bão táp với -37,63 USD/thùng.

Các hợp đồng giao tương lai cho tháng 5 đã chốt lại vào ngày 21.4, đồng nghĩa với việc giới kinh doanh dầu mỏ buộc phải tìm được ai đó để chuyển giao số dầu “đang phỏng tay”, nhưng vào thời điểm này rất khó tìm được người mua.

“Đó là hợp đồng chuyển giao hàng hóa mà chẳng ai muốn mua”, theo AFP hôm 21.4 dẫn lời chuyên gia Matt Smith của công ty phân tích thị trường ClipperData, trụ sở ở New York.

Vì sao giá dầu lại ở mức âm?

Giá dầu rớt về mức âm là việc xảy ra khi người bán phải trả tiền để người mua lấy dầu vì giá đã giảm quá sâu.

Vì sao người bán phải trả tiền cho người mua?

Đối với một số nhà sản xuất, nếu phải ngưng khai thác dầu thì có thể gây ra hư hại cho máy móc, thiết bị, gây thiệt hại kinh tế trong tương lai. Vì thế, việc bán dầu và trả tiền cho người mua, thay vì nhận tiền thì khoản chi phí này về lâu về dài sẽ rẻ hơn rất nhiều so với việc phải ngừng sản xuất hay tìm kiếm kho bãi mới để tích trữ lượng dầu dư thừa trên mặt đất.

Không ít thương nhân hiện không có ý định nhận dầu vì đã chọn mua theo hợp đồng tương lai, nhằm tránh ảnh hưởng của biến động giá và mắc kẹt giữa việc giá dầu giảm quá sâu và buộc phải lựa chọn tìm kiếm kho chứa hay bán lỗ.
Vậy là không ít người đã phải lựa chọn đưa ra quyết định trả tiền cho người mua, trong bối cảnh kho chứa ngày càng hiếm hoi vì sản lượng dầu mỏ tăng mạnh.

Lần đầu tiên trong lịch sử, giá dầu WTI của Mỹ rơi xuống âm vào ngày 20-4 - Ảnh: AFP

Vì đâu nên nỗi?

Covid-19 bùng phát khiến các quốc gia đã phải đóng cửa để kiểm soát. Nhiều chính phủ áp dụng các biện pháp hạn chế đối với cuộc sống hàng ngày của hàng tỷ người. Nó đã tạo ra một cú sốc nhu cầu chưa từng có ở các thị trường năng lượng, với các kho lưu trữ trên bờ lẫn ngoài khơi nhanh chóng bị lấp đầy.
Cả đại dịch lẫn cuộc chiến giá dầu giữa Nga và Saudi Arabia đều góp phần khuynh đảo thị trường năng lượng toàn cầu.

Ban đầu, dịch bệnh COVID-19 khiến cho các hoạt động vận tải trên toàn thế giới đình trệ, kéo nhu cầu đối với dầu mỏ xuống thấp.

Khi tác động của đại dịch bắt đầu vượt qua khỏi vấn đề y tế và tấn công đến các nền kinh tế, Saudi Arabia và Nga lại khơi mào cuộc chiến tranh giá dầu.

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa (OPEC) cùng liên hiệp lại mới đạt được thỏa thuận cắt giảm năng lượng lịch sử, nhưng lượng dầu đổ ra thị trường đã "quá sức" chịu đựng của thị trường, dẫn đến tình huống vừa thiếu người mua vừa không có kho chứa hàng tồn.

Giới chuyên gia nhận định giá dầu âm đã chứng minh thỏa thuận cắt giảm 10% sản lượng dầu của OPEC+ quá muộn màng.

Giá dầu đầu tiên có thể rớt xuống mức âm ở một số góc nhỏ tại thị trường Mỹ, ví dụ như tiểu bang Wyoming, nơi có ít kho chứa. Thế nhưng, những thị trường lớn hơn bắt đầu xác lập mức giá âm đối với một số dòng dầu thô nhỏ.

Đến ngày 20-4, giá đã rớt xuống mức âm trên thị trường toàn cầu.

Người tiêu dùng có bị ảnh hưởng?

Tại Mỹ, giá xăng dầu trung bình đã giảm hơn 1 USD/gallon (0,26 USD/lít) trong năm 2019 xuống còn 1,81 USD/gallon (0,48 USD/lít). Giá xăng vẫn tiếp tục giảm mỗi ngày kể từ cuối tháng 2-2020, theo Bloomberg.

Giới quan sát dự báo sẽ mất thêm nhiều tuần để sự kiện mới nhất thật sự ảnh hưởng đến giá xăng, nếu tính đến cả các loại thuế đánh lên mặt hàng này.

P. V