Hà Nội:
Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và hiệu quả của cơ quan dân cử
(PNTĐ) - Nhiệm kỳ 2021-2026 diễn ra trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có, song Thủ đô Hà Nội đã chủ động, quyết liệt vượt qua, đạt nhiều kết quả quan trọng. Góp phần tạo nên những dấu ấn đó là vai trò, trách nhiệm nổi bật của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân (HDND) thành phố Hà Nội trong việc ban hành các quyết sách lớn, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo nền tảng pháp lý và động lực cho sự phát triển nhanh, bền vững của Thủ đô.
Kiện toàn tổ chức, xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND đủ phẩm chất, năng lực
Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, Thủ đô Hà Nội luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng - là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, trái tim của cả nước; nơi hội tụ tinh hoa văn hóa, kết tinh trí tuệ và lan tỏa tinh thần yêu nước, đoàn kết, tự cường của dân tộc Việt Nam.
Trải qua các thời kỳ cách mạng, Hà Nội luôn phát huy truyền thống đoàn kết, thống nhất, chủ động, năng động, sáng tạo; kiên cường vượt qua khó khăn, thách thức; tập trung lãnh đạo, tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đóng góp quan trọng, toàn diện vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Trong những thành tựu chung đó có dấu ấn rõ nét, xuyên suốt của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Hà Nội - những thiết chế đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân Thủ đô, giữ vai trò quan trọng trong việc thể chế hóa chủ trương của Đảng, cụ thể hóa pháp luật của Nhà nước, quyết định những vấn đề lớn, hệ trọng của Thành phố.
Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, nơi đặt trụ sở các cơ quan Trung ương của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan đại diện ngoại giao và tổ chức quốc tế; đồng thời là trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học - công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước. Với vị trí, vai trò đặc biệt đó, hoạt động của chính quyền và các cơ quan dân cử Thủ đô luôn gắn với khối lượng công việc rất lớn, nhiều vấn đề phức tạp, nhạy cảm, có tác động sâu rộng đến đời sống nhân dân và sự phát triển chung của đất nước.
Bước vào nhiệm kỳ 2021-2026, hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội được đặt trong khuôn khổ pháp lý mới, với nhiều thay đổi quan trọng về tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động. Việc thực hiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi năm 2019; các nghị quyết của Quốc hội về thí điểm mô hình chính quyền đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội; thí điểm một số cơ chế, chính sách tài chính - ngân hàng đặc thù; thí điểm bố trí chức danh đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách… đã đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp.
Tổng Bí thư Tô Lâm
Cùng với đó, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Đề án số 15-ĐA/TU về nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp giai đoạn 2021-2026; Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 594/NQ-UBTVQH15 hướng dẫn hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban và đại biểu HĐND. Đây là những căn cứ chính trị - pháp lý quan trọng, tạo sự thống nhất, đồng bộ trong tổ chức và hoạt động của HĐND từ thành phố đến cơ sở.
Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, thành phố Hà Nội triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại 126 xã, phường. Trong bối cảnh chuyển đổi lớn về tổ chức bộ máy, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm sự vận hành thông suốt, liên tục của chính quyền cơ sở, không làm gián đoạn công việc, không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.
Công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 trên địa bàn thành phố Hà Nội được triển khai nghiêm túc, bài bản, đúng quy định của pháp luật. Cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, an toàn, đúng luật, với tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,16%, cao hơn nhiệm kỳ trước.
Kết quả, Thành phố bầu được 29 đại biểu Quốc hội; 95 đại biểu HĐND Thành phố; 1.052 đại biểu HĐND quận, huyện, thị xã; 10.593 đại biểu HĐND xã, thị trấn, bảo đảm đủ số lượng và cơ cấu thành phần theo quy định. Trong quá trình hoạt động, HĐND các cấp đã thực hiện việc miễn nhiệm, bãi nhiệm, kiện toàn đại biểu theo đúng thẩm quyền, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu và bảo đảm tính kế thừa, ổn định của hoạt động HĐND.
Một điểm nhấn quan trọng của nhiệm kỳ là việc tăng cường đội ngũ đại biểu hoạt động chuyên trách. Thực hiện Nghị quyết số 160/2021/QH14 của Quốc hội, HĐND thành phố Hà Nội được bố trí tối đa 19 đại biểu chuyên trách - số lượng cao nhất từ trước đến nay. Trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, HĐND Thành phố có 19 đại biểu chuyên trách; HĐND cấp huyện có 160 đại biểu chuyên trách; HĐND cấp xã có 408 đại biểu chuyên trách.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, Thường trực HĐND Thành phố đã ban hành hàng trăm nghị quyết chỉ định đại biểu HĐND, chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Trưởng các Ban của HĐND và Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND 126 xã, phường, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để ổn định tổ chức, vận hành hiệu quả bộ máy chính quyền cơ sở theo mô hình mới.
Quá trình triển khai nhiệm vụ của Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố trong nhiệm kỳ qua luôn quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm: “Hà Nội đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng bằng tinh thần chủ động, quyết liệt”. Tinh thần đó được cụ thể hóa bằng những quyết sách kịp thời, hành động rõ ràng, góp phần quan trọng vào việc hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVII đã đề ra.
Những quyết sách lớn, tạo động lực phát triển Thủ đô
Gắn liền với chặng đường 80 năm hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội luôn đồng hành cùng dân tộc và Thủ đô, xây dựng “ngôi nhà chung” của những người đại biểu nhân dân – nơi hội tụ trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm của những người được nhân dân tin tưởng giao phó trọng trách đại diện.
tiếp xúc cử tri 11 xã, phường sau kỳ họp Quốc hội. Ảnh: HĐNDTP
Trong nhiệm kỳ qua, Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội đã tích cực, chủ động tham gia đóng góp nhiều ý kiến chất lượng, sâu sắc đối với các dự án luật, nghị quyết quan trọng của Quốc hội. Các ý kiến thảo luận tại các kỳ họp, các phiên họp tổ đều được chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, có cơ sở khoa học và thực tiễn cao, đặc biệt chú trọng đến tính khả thi và sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Quốc hội nhiệm kỳ này đã thông qua Luật Thủ đô, tạo hành lang pháp lý quan trọng để Thủ đô phát triển nhanh và bền vững hơn trong giai đoạn mới. Bên cạnh đó, việc phê duyệt Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 tại kỳ họp thứ 6 của Quốc hội đã xác lập những định hướng chiến lược, lâu dài cho sự phát triển của Thành phố.
Quốc hội cũng đã thông qua Nghị quyết số 56 về chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô vào tháng 6/2022, tạo tiền đề quan trọng để mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội và khu vực Bắc Bộ.
Đặc biệt, ngày 11/12/2025, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết số 258 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện sự quan tâm, tin tưởng của Trung ương đối với Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới.
Trong nhiệm kỳ 2021-2026, HĐND thành phố Hà Nội đã bám sát các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Quốc hội, Chính phủ, Thành ủy và Đảng ủy các cơ quan Đảng Thành phố; phát huy rõ vai trò tiên phong, gương mẫu trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao.
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND Thành phố đã tổ chức 30 kỳ họp, ban hành 458 nghị quyết, trong đó có 192 nghị quyết quy phạm pháp luật, 53 nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô. Thường trực HĐND Thành phố cũng đã ban hành hơn 400 nghị quyết giữa hai kỳ họp theo thẩm quyền, bảo đảm tính kịp thời, linh hoạt trong điều hành, đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển của Thủ đô.
Ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 258, HĐND Thành phố đã khẩn trương tổ chức kỳ họp thứ 29, thông qua 4 nghị quyết cụ thể hóa các nội dung của Nghị quyết 258; đồng thời quyết nghị chủ trương đầu tư Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và Dự án đầu tư xây dựng Khu đô thị thể thao Olympic tại phía Nam Thành phố với tổng mức đầu tư gần 1,8 triệu tỷ đồng.
Vững vàng bước vào giai đoạn phát triển mới
Song song với vai trò quyết định, HĐND Thành phố luôn coi giám sát là nhiệm vụ trọng tâm. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND Thành phố đã tổ chức 8 đoàn giám sát chuyên đề; Thường trực HĐND tổ chức 18 đoàn giám sát, khảo sát; 8 phiên chất vấn tại kỳ họp; 7 phiên chất vấn, giải trình giữa hai kỳ họp; các Ban của HĐND tổ chức 83 đoàn giám sát; các tổ đại biểu tổ chức gần 60 đoàn giám sát.
Giám sát, chất vấn tập trung vào 5 điểm nghẽn lớn của Thành phố gồm: Trật tự đô thị, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, úng ngập và vệ sinh an toàn thực phẩm; được triển khai thực chất, tái chất vấn đến cùng, tạo chuyển biến rõ nét.
Tiêu biểu là việc giám sát, xử lý khu đất số 6 Đào Duy Anh, sau đó được chuyển đổi thành Trường Mầm non Phương Liên và dự án mở rộng Trường Tiểu học Phương Liên, khánh thành tháng 4/2025, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của nhân dân.
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND Thành phố đã chuyển gần 3.000 kiến nghị của cử tri đến UBND Thành phố. Đến hết tháng 11/2025, 100% kiến nghị đã được trả lời, trong đó 82,9% kiến nghị đã được giải quyết.
Nhiệm kỳ 2021-2026 là giai đoạn chuyển giao quan trọng, song Đoàn ĐBQH và HĐND thành phố Hà Nội luôn bảo đảm sự ổn định, liên tục trong lãnh đạo, điều hành. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao vai trò của Đoàn ĐBQH và HĐND các cấp thành phố Hà Nội trong việc thể chế hóa chủ trương của Đảng, cụ thể hóa pháp luật, tạo động lực cho sự phát triển toàn diện của Thủ đô.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Hà Nội tiếp tục được trao sứ mệnh lớn lao, phát huy vai trò, chức năng, nhiệm vụ, xứng đáng là hình mẫu, điển hình trong cả nước; góp phần cùng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô xây dựng Hà Nội ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại, vững bước cùng cả nước tiến vào kỷ nguyên mới.
