Đề xuất đưa tư tưởng “Kinh tế biển xanh” và mục tiêu Net Zero vào Văn kiện Đại hội XIV

TS Tạ Đình Thi nhất trí và ủng hộ cao đối với dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV, khẳng định đây là văn kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra một kỷ nguyên phát triển mới, hướng tới thực hiện thắng lợi hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước. Trên cơ sở quán triệt Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XII và các nghị quyết liên quan của Đảng, ông tập trung góp ý nhóm nội dung về định hướng phát triển bền vững kinh tế biển.

TS Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội 

TS Tạ Đình Thi nhấn mạnh: Việt Nam là quốc gia biển, có lịch sử, văn hóa và quá trình dựng nước - giữ nước gắn liền với biển. Biển Đông giữ vị trí đặc biệt quan trọng về địa chiến lược, chính trị, kinh tế và tự nhiên đối với nước ta. Thời gian qua, Trung ương và Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển, bảo đảm vững chắc quyền chủ quyền quốc gia trên biển, đảo. Những chủ trương này đã mang lại nhiều thành tựu trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng - an ninh, đối ngoại và hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, đến nay nước ta vẫn chưa khai thác hết tiềm năng và lợi thế chiến lược của biển để góp phần vào phát triển bền vững đất nước.

Từ thực tiễn trong nước và kinh nghiệm quốc tế, TS Tạ Đình Thi chỉ rõ rằng nhiều cường quốc và nền kinh tế lớn trên thế giới đều là quốc gia biển; việc tiến ra biển, bảo vệ và khai thác bền vững không gian biển được xem là đại chiến lược phát triển quốc gia. Do đó, Việt Nam cần đổi mới tư duy, hoàn thiện chủ trương để biến tiềm năng to lớn của biển thành động lực phát triển, đồng thời xây dựng không gian phát triển mới bên cạnh vũ trụ và lòng đất.

Về định hướng cụ thể, ông đề nghị đẩy mạnh chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng kinh tế biển xanh. Theo đó, phát triển kinh tế biển phải dựa trên nền tảng bảo tồn hệ sinh thái, đa dạng sinh học và giảm thiểu tác động môi trường. Trọng tâm là phát triển năng lượng tái tạo biển, đặc biệt điện gió ngoài khơi, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; cần có chiến lược quốc gia với lộ trình và cơ chế đặc thù để thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp phụ trợ. Điện gió ngoài khơi không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và mục tiêu Net Zero mà còn tạo ra cực tăng trưởng mới.

TS Tạ Đình Thi đề xuất thúc đẩy nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, sinh thái, chuyển từ khai thác tự nhiên sang nuôi trồng bền vững; ứng dụng công nghệ tuần hoàn, xây dựng thương hiệu thủy sản “xanh” đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Đối với du lịch biển, ông nhấn mạnh cần ưu tiên phát triển mô hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ môi trường, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý để giảm áp lực lên môi trường.

Ông cũng đề nghị gắn kết chặt chẽ phát triển kinh tế biển với mục tiêu Net Zero. Theo đó, mọi hoạt động kinh tế trên biển phải hướng tới giảm phát thải carbon. Việt Nam cần thúc đẩy xanh hóa vận tải biển và dịch vụ cảng thông qua khuyến khích tàu biển sử dụng nhiên liệu sạch, đầu tư hệ thống điện bờ cho tàu cập cảng, phát triển cảng xanh ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là bảo vệ và phục hồi các “bể chứa carbon xanh” như rừng ngập mặn, cỏ biển, rạn san hô. TS Tạ Đình Thi cho rằng cần có chính sách đặc thù để mở rộng các hệ sinh thái này và nghiên cứu đưa vào hệ thống hạch toán carbon quốc gia.

Trong lĩnh vực đối ngoại và huy động nguồn lực, ông đề nghị đẩy mạnh tham gia các sáng kiến, thể chế quốc tế về kinh tế biển xanh và bảo vệ đại dương, nhằm tranh thủ hỗ trợ tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quản lý. Đồng thời, cần có cơ chế thu hút đầu tư tư nhân thông qua các công cụ tài chính xanh như trái phiếu xanh và quỹ đầu tư xanh, ưu tiên cho các dự án năng lượng tái tạo biển, nuôi trồng thủy sản bền vững và xử lý ô nhiễm môi trường biển.

Từ các phân tích trên, TS Tạ Đình Thi đề nghị nghiên cứu, lồng ghép tư tưởng Kinh tế biển xanh và mục tiêu Net Zero vào chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển quốc gia trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV.

TS Tạ Đình Thi bày tỏ niềm tin rằng dưới sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm, Việt Nam sẽ quyết liệt hành động để trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển trên nền tảng phát triển xanh và bền vững.