Giải pháp phát triển các trường đại học, trang thiết bị, thu hút nguồn nhân lực
(PNTĐ) - Chiều 19/6, tại kỳ họp thứ 9, Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Nguyễn Kim Sơn trả lời chất vấn của các đại biểu về chất lượng dạy học, vấn đề giáo dục phổ thông, dạy thêm - học thêm, làm thế nào để trường học an toàn… là những vấn đề căn bản mà ngành đang nỗ lực thực hiện.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhắc lại 80 năm trước, ngay sau ngày tuyên bố độc lập, Chính phủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã định vị giáo dục là quốc sách hàng đầu để thoát đói, thoát dốt và thoát nghèo. Từ đó có chính sách hành động cao, mang lại nhiều hiệu quả đến hôm nay, Đảng và Nhà nước luôn coi trọng và chăm lo cho giáo dục và đào tạo.
Đặc biệt, thời gian qua, lãnh đạo Đảng và Nhà nước đưa ra nhiều chính sách đột phá cho giáo dục, như chỉ đạo miễn học phí cho học sinh mầm non và phổ thông, phổ cập giáo dục mầm non, xây dựng Nghị quyết của Bộ Chính trị trong phát triển giáo dục, thông qua Luật Nhà giáo với nhiều điểm quan trọng.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn bày tỏ ngành đối mặt nhiều thách thức trong nâng cao chất lượng, dân trí, chất lượng dạy học, đổi mới đào tạo, giáo dục thường xuyên an toàn, nhân văn, hiện đại. Điều này đòi hỏi ngành nỗ lực, sáng tạo nhiều hơn để vượt qua khó khăn.
Nội dung chất vấn là hiện trạng và chất lượng dạy học, vấn đề giáo dục phổ thông, dạy thêm - học thêm, làm thế nào để trường học an toàn… là những vấn đề căn bản mà ngành đang nỗ lực thực hiện.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh: "Tôi sẽ nỗ lực hết sức để trả lời câu hỏi, trong chừng mực nào đó chưa đáp ứng yêu cầu, rất mong các đại biểu chia sẻ".
Đại biểu Nguyễn Trường Giang (đoàn Đắk Nông) cho biết, chi ngân sách cho giáo dục đại học năm 2012 là 19.271 tỷ đồng, tương đương 0,43% GDP chiếm 9,3% chi cho giáo dục. Đến năm 2022, giảm xuống còn 10.000 tỷ đồng, chiếm 0,11% GDP và 3,4% tổng chi cho giáo dục. Trong khi bình quân khu vực thế giới mức này là từ 18-20%, nhưng ở Việt Nam chi ngân sách cho giáo dục đại học giảm trong khi ngân sách chi cho giáo dục ổn định và giải pháp là gì?
Theo đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn Cần Thơ), chất lượng giáo dục đại học đã được chú trọng và phát huy, đặc biệt là Chính phủ ban hành quyết định về trung tâm đào tạo xuất sắc, các ngành trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng mới. Tuy nhiên, cần đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên giỏi đã được Bộ Giáo dục - Đào tạo tham mưu để tháo gỡ thế nào?
Trả lời đại biểu Nguyễn Trường Giang, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn thừa nhận thực tế nguồn chi ngân sách cho giáo dục đại học 10 năm qua có sự điều chỉnh, thay đổi giảm. Lý do 10 năm qua triển khai mạnh mẽ xu hướng tự chủ đại học, hiện nay có các mức tự chủ khác nhau (có trường tự chủ một phần chi thường xuyên, có trường tự chủ 100% chi thường xuyên, có trường tự chủ cả chi thường xuyên và đầu tư). Nhưng có một điều mỗi khi có trường được duyệt phương án tự chủ cũng là lúc phía ngành tài chính cắt nguồn kinh phí hỗ trợ cho chi thường xuyên.
Do vậy 10 năm qua, số trường tự chủ càng tăng lên, mức độ tự chủ càng cao, phần hỗ trợ kinh phí từ Nhà nước giảm dần. Thực tế này cũng gây khó khăn cho các trường đại học trong việc thực hiện đào tạo, đầu tư phát triển cho đội ngũ giảng viên.
Chủ trương của Đảng, Nhà nước cũng thấy việc để các trường tự chủ, tự túc tài chính cũng có những bất cập. Do vậy, các chỉ đạo gần đây Đảng, Nhà nước cũng giao cho Bộ Giáo dục - Đào tạo phối hợp Bộ Tài chính có những xem xét, điều chỉnh yếu tố tài chính trong việc tự chủ đại học để làm sao các trường có mức tự chủ rất cao nhưng vẫn có sự hỗ trợ, tính chất chủ đạo của Nhà nước đối với giáo dục và đào tạo.
Giải đáp chất vấn của đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn Cần Thơ), Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho biết, để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật, những năm gần đây bộ rất chú ý đưa ra các giải pháp để hoàn thành nhiệm vụ được giao, có thể đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đây là việc cả khối đại học công và tư cùng chia sẻ, tham gia đào tạo. Đối với trường công lập, bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành kế hoạch 1002 trong kế hoạch đào tạo nhân lực cho lĩnh vực công nghệ mũi nhọn, trong đó có rất nhiều giải pháp đưa ra như phát triển các trường đại học, trang thiết bị, thu hút nguồn nhân lực.
Đặc biệt các trường cũng phải chủ động liên kết quốc tế, điều chỉnh chương trình đào tạo, nâng cao các biện pháp tuyển sinh, đào tạo đảm bảo chất lượng, với giải pháp tổng thể mới đáp ứng được yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Về các trường đại học, theo Bộ trưởng, các trường thực sự đã nhập cuộc sẵn sàng, 13 trường đại học cũng đã chủ động xây dựng chương trình, chuẩn bị đội ngũ đảm bảo nhiệm vụ được giao trong việc triển đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực mũi nhọn để phục vụ phát triển đất nước thời gian tới.
