Giữ gìn nét văn hóa truyền thống ở làng cổ Đường Lâm - Sơn Tây
(PNTĐ) - Thời gian qua, các địa phương tại Hà Nội đã tích cực triển khai nhiều hoạt động nhằm giữ gìn nét văn hóa truyền thống của dân tộc. Trong đó, làng cổ Đường Lâm-Sơn Tây là một trong số đó.
Đến với làng cổ Đường Lâm vào một ngày cuối tháng 8, du khách như được lạc vào một không gian văn hóa xưa, với đèn lồng, các mô hình, hoạt cảnh tái hiện lại cảnh đồng quê, con trâu, cây đa, giếng nước...
Một người dân hào hứng cho chúng tôi biết, ở đây đang diễn ra đêm hôi “Trung thu làng Cổ” năm 202. Bà Phạm Thị Lệ Thủy, Chủ tịch UBND xã Đường Lâm cho biết: Chương trình “Trung thu làng cổ” diễn ra nhiều hoạt động đặc sắc như: Hội thi mô hình đèn Trung thu và diễu hành đèn tại không gian Cổng Làng cổ Đường Lâm với sự tham dự của 9 cơ sở thôn.
Các mô hình đèn Trung thu được mô phỏng theo hình tượng nhân vật lịch sử, truyền thuyết dân gian, con vật yêu thích trong truyện cổ tích, ngụ ngôn, cũng như những hình ảnh được coi là biểu tượng văn hóa, là sản vật đặc trưng của đơn vị mình.
Đèn lồng hình trâu vàng có một mục đồng ngồi trên lưng trâu thổi sáo là mô hình của Đội thi thôn Cam Thịnh. Con trâu đi vào văn hóa Việt, trở thành hình ảnh quen thuộc, biểu trưng cho sự chăm chỉ, hiền lành, khỏe mạnh, chất phác; là nét văn hóa đồng quê bình dị, mộc mạc. Con trâu vốn gắn liền với tuổi thơ của trẻ em tại nông thôn qua hình ảnh của những chú bé mục đồng chăn trâu, cưỡi trên lưng trâu thả diều...
Mô hình Chim hoà bình (chim bồ câu) của đội thi thôn Văn Miếu, là biểu tượng cho sự hòa bình, yên vui và hạnh phúc. Màu trắng của bồ câu tượng trưng cho sự thuần khiết, trong trắng và thanh cao. Đội thi thôn Văn Miếu đem đến hội thi chú chim bồ câu trắng với ước muốn hoà hình cho nhân loại.
Mô hình đèn hình voi con của đội thi thôn Phụ Khang được mô phỏng theo truyền thuyết đầu tiên của người Việt có nhắc đến Voi chín ngà, là một trong số những đồ sính lễ mà Vua Hùng bắt buộc Sơn Tinh, Thủy Tinh phải mang đến để cầu hôn Mị Nương.
Voi còn được các triều đại phong kiến Việt Nam sử dụng rất nhiều vào trong quân sự và dân sự Voi đã trở thành người bạn thân thiết biểu tượng của sự giàu sang sung túc, là sức mạnh, cát tường và thông minh.
Người dân thôn Phụ Khang chọn mô hình con voi để cầu chúc cho nhân dân thôn Phụ Khang và xã Đường Lâm một năm sức khoẻ, may mắn.
Còn người dân thôn Đoài Giáp mang đến mô hình đèn lồng cá chép với ý nghĩa văn hóa Á Đông với sự tích cá chép hóa rồng. Mô hình được mô phỏng theo quan niệm cá chép hóa rồng được coi là biểu trưng cho sự nỗ lực, may mắn, về đích, thành công, hi vọng, có câu tục ngữ "Mồng bảy cá đi ăn thề. Mồng tám cá về vượt thác Vũ Môn".
Cá chép trong văn hóa Việt còn có ý nghĩa quan trọng khác, nó còn là vật cưỡi của Ông Táo khi chầu trời vào ngày 23 tháng Chạp hằng năm, là vật phóng sinh vào lễ hội rằm theo quan niệm của Đạo Phật, là câu chuyện cá chép chơi trăng, đi vào trong những chiếc bánh Trung thu đêm Rằm tháng Tám.
Đèn lồng hình gà trống của đội thi thôn Hà Tân mang ý nghĩa may mắn và cát tường. Đường Lâm có gà Mía - là giống gà có gốc tích gắn liền với tập quán văn hoá địa phương tại làng cổ Đường Lâm. Người phương Đông quan niệm, con gà là biểu tượng cho phẩm chất, khí tiết của người quân tử.
Gà trống được cho là đại diện cho Ngũ đức (5 đức tính quý) của người quân tử. Trong đó, đầu, có mào như đội mũ, thân có màu lông đẹp như quần áo là Văn. Chân cứng, cựa nhọn làm vũ khí, là Võ. Khi thấy đối thủ xông vào, mạnh mẽ chiến đấu, là Dũng. Thấy thức ăn là ngay lập tức gọi đồng loại, là Nhân. Đúng giờ, đúng canh cất tiếng gáy đánh thức vạn vật, là Tín. Hình ảnh gà trống mang ý nghĩa vô cùng may mắn, cầu mong những điều tốt đẹp nhất...
Người dân thôn Đông Sàng mang đến hội thi mô hình đèn hình con rồng mang biểu trưng cho sức mạnh, quyền uy, phú quý và thịnh vượng. Đây cũng là con giáp của năm 2024.
Không chỉ như vậy, Đường Lâm còn thu hút người dân bằng những điệu hát, múa truyền thống. Không gian của làng cổ, với những ngôi nhà cổ, cây đa, giếng nước cùng những thanh âm mượt mà, du khách như trở về với cội nguồn.
Anh Mạnh Linh, một người dân cho biết: Trong xã hội hiện đại, đôi khi những vội vã của cuộc sống, những lo toan mưu sinh khiến con người ta không có thời gian để sống chậm, để chăm lo đời sống tinh thần... Rồi cũng có lúc chúng ta chợt giật mình tự hỏi, liệu chúng ta có đang vô tình làm mất đi những nét đẹp của văn hóa truyền thống bởi sự hiện đại. Tuy nhiên, với nhiều giải pháp, làng cổ Đường Lâm đã cho thấy nỗ lực trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, khôi phục những nét đẹp, đậm đà bản sắc dân tộc ở vùng quê xứ Đoài, đồng thời tạo không gian văn hóa, điểm đến du lịch cho làng cổ Đường Lâm.
