Gỡ triệt để các khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia
(PNTĐ) - Ngày 16/1, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận ở tổ dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo Dự thảo Nghị quyết, có 6 điều, quy định về phạm vi điều chỉnh; đối tượng áp dụng; giải thích từ ngữ; nội dung các cơ chế đặc thù; tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành, trong đó có 8 cơ chế đặc thù được nêu tại Điều 4.
Về cơ chế phân bổ, giao dự toán chi thường xuyên ngân sách Trung ương hằng năm, dự thảo Nghị quyết cho phép HĐND cấp tỉnh quyết định phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách Trung ương hằng năm của từng chương trình mục tiêu quốc gia chi tiết đến dự án thành phần. Trường hợp cần thiết, HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp cho HĐND cấp huyện quyết định.
Thảo luận tại tổ, các đại biểu đoàn Hà Nội bày tỏ nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Trong đó, Chính phủ đề xuất các giải pháp chính sách đặc thù vượt thẩm quyền của Chính phủ nhằm tháo gỡ triệt để các khó khăn, vướng mắc, tiếp tục tạo thuận lợi để các địa phương đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia thời gian tới.
Theo đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đoàn Hà Nội), để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, song các nội dung chưa nêu rõ việc “thí điểm” ra sao. Đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về phạm vi điều chỉnh (Điều 1) cũng như thời gian triển khai thực hiện, bởi hiện nay có 3 chương trình mục tiêu quốc gia, nhưng thời gian thực hiện khác nhau. Trong đó, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thực hiện giai đoạn 2021-2030, trong khi chương trình khác giai đoạn 2021-2025.
Đại biểu Nguyễn Phương Thuỷ bày tỏ băn khoăn, Nghị quyết đề xuất nhiều cơ chế, chính sách đơn giản hoá các thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp cho địa phương triển khai thực hiện các dự án trong chương trình mục tiêu quốc gia. Tuy nhiên, việc phân cấp lại không có cơ chế kiểm soát, nếu xảy ra sai sót, vi phạm trong quá trình thực hiện rất khó để xem xét trách nhiệm.
Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (đoàn Hà Nội) cho rằng, cần phải cân nhắc cách làm bởi trước đây đã có chương trình mục tiêu quốc gia, vì sao lại cần có những cơ chế đặc thù này? Cần nhìn lại cả quá trình thực hiện, xem nguyên nhân từ đâu, là do năng lực thực hiện hay do pháp luật. Cần phải bóc tách rõ, nếu không nhìn rõ nguyên nhân thì có sửa cũng vẫn sẽ vướng.
Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai băn khoăn, bản chất của Nghị quyết là thí điểm hay áp dụng ổn định? Điều này sẽ ảnh hưởng đến các cơ chế áp dụng mục tiêu quốc gia.
Bên cạnh đó, với cơ chế thí điểm phân cấp, đại biểu cho rằng, còn khoảng trống cần bổ sung để bảo đảm tính chặt chẽ khi phân cấp mạnh mẽ nhưng lại chưa có cơ chế kiểm soát đối với các cơ quan được giao nhiệm vụ.
Theo đại biểu Lê Nhật Thành (đoàn Hà Nội), việc ban hành Nghị quyết là có căn cứ, bởi sau giám sát tối cao của Quốc hội về 3 chương trình mục tiêu quốc gia cho thấy, còn nhiều khó khăn, vướng mắc và tồn tại trong thực tiễn cần sớm khắc phục.
Về cơ chế thí điểm phân cấp cho cấp huyện trong quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) cho biết, Hội đồng Dân tộc thống nhất lựa chọn phương án 2 quy định “HĐND cấp huyện được quyết định điều chỉnh phương án phân bổ vốn đầu tư công, kinh phí thường xuyên giữa các chương trình mục tiêu quốc gia trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, kế hoạch đầu tư vốn hằng năm, dự toán ngân sách Nhà nước hằng năm đã được cấp có thẩm quyền giao; cơ cấu nguồn vốn ngân sách Nhà nước giữa chi đầu tư, chi thường xuyên của các dự án thành phần không còn đối tượng hỗ trợ để tập trung vốn thực hiện các dự án thành phần khác thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025”.
Với phương án này sẽ đảm bảo phân cấp triệt để cho cấp huyện chủ động, linh hoạt trong việc điều hành, quản lý triển khai thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Đồng thời là cơ sở để phục vụ xây dựng các chương trình mục tiêu quốc gia cho giai đoạn 2026-2030.
Đại biểu Hoàng Văn Cường cũng nhất trí với nhiều đại biểu khác là cần làm rõ tiêu chí lựa chọn huyện, điều kiện để thực hiện cơ chế này. Thời gian qua, Quốc hội đã ban hành nhiều nghị quyết đặc thù và cơ chế thí điểm cho các địa phương, lĩnh vực đặc thù khi triển khai thực hiện gặp khó khăn, vướng mắc.
Đại biểu đề nghị Quốc hội sớm ban hành một nghị quyết riêng để tháo gỡ những khó khăn này, thay vì ban hành nhiều nghị quyết, cơ chế đặc thù cho các địa phương, lĩnh vực khác nhau.
