Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031:
Mở đường cho đổi mới sáng tạo, phát triển đất nước nhanh và bền vững
(PNTĐ) - Theo Nghị quyết của Quốc hội, ngày 15/3/2026 là ngày chính thức diễn ra cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Sự kiện này có ý nghĩa chính trị to lớn, diễn ra ngay sau thành công của Đại hội lần thứ XIV của Đảng, mở ra một nhiệm kỳ mới cho cơ quan lập pháp và cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương.
Ảnh: TTXVN
80 năm vẻ vang Quốc hội của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
Cách đây 80 năm, ngày 5/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu. Đáp lại lời kêu gọi thiêng liêng của Tổ quốc, bằng ý chí sắt đá của một dân tộc quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do vừa giành được, toàn thể nhân dân Việt Nam từ miền xuôi đến miền ngược, từ Bắc chí Nam, từ nông thôn đến thành thị, không phân biệt gái trai, già trẻ đã dành trọn ngày lịch sử - ngày 6/1/1946: Toàn dân đi bỏ phiếu bầu cử Quốc hội.
Cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra trên cả nước, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Ở Hà Nội đã có 91,95% cử tri của 74 khu nội thành và 118 làng ngoại thành đi bỏ phiếu trong không khí tràn đầy phấn khởi của ngày hội dân chủ. Kết quả, có 6 trong số 74 ứng cử viên đã trúng cử đại biểu Quốc hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất.
Cuộc Tổng tuyển cử được tiến hành sôi nổi trên khắp cả nước. Riêng các tỉnh phía Bắc, mặc dù phải đối phó với âm mưu phá hoại hết sức tinh vi và trắng trợn của kẻ thù, nhưng cuộc Tổng tuyển cử diễn ra an toàn. Các tỉnh phía Nam, nhất là ở Nam Bộ, cuộc bầu cử diễn ra dưới bom đạn rất ác liệt của giặc Pháp lúc bấy giờ.
Tổng số cử tri đi bỏ phiếu đạt tỷ lệ 89%, trừ một số nơi phải bầu bổ sung còn tuyệt đại đa số các địa phương chỉ bầu một lần. Cuộc Tổng tuyển cử đã bầu được 333 đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái khác nhau; 43% số đại biểu không đảng phái; 87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sỹ cách mạng; 10 đại biểu nữ và 34 đại biểu dân tộc thiểu số. Trong thành phần của Quốc hội có đại biểu đại diện cho cả ba miền Bắc - Trung - Nam, các giới từ những nhà cách mạng lão thành, thương gia, nhân sĩ trí thức và các nhà hoạt động văn hóa, đến đại biểu các thành phần tôn giáo, những người không đảng phái và các đảng phái chính trị.
Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa năm 1946 được tiến hành theo những nguyên tắc dân chủ, tiến bộ nhất, đó là: Phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín đã hoàn toàn thắng lợi. Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) ra đời.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946-6/1/2026), Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: Ngày 6/1/1946 là một mốc son chói lọi mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc Việt Nam. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đã khẳng định vững chắc quyền làm chủ của nhân dân, từ thân phận nô lệ đứng lên giành độc lập, tổ chức ra Nhà nước của mình, với đầy đủ cơ sở pháp lý đại diện cho toàn dân ta ở trong nước và quốc tế, và là Nhà nước dân chủ đầu tiên ở Đông Nam Á.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định: Suốt 80 năm qua, với 15 nhiệm kỳ, trong bất cứ hoàn cảnh nào, Quốc hội đều có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng, của dân tộc, xứng đáng là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất và là nơi kết tinh trí tuệ, ý chí, khát vọng của cả dân tộc.
Quốc hội khóa I (với bản Hiến pháp đầu tiên, Hiến pháp 1946) là khóa Quốc hội đặc biệt, kéo dài 15 năm, hoạt động trong điều kiện cả nước vừa phải hoàn thành cách mạng giải phóng dân tộc, vừa từng bước cải cách dân chủ, góp phần to lớn vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, kết thúc thắng lợi bằng chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa tiếp tục đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Quốc hội các khóa II, III, IV, V, tổ chức theo Hiến pháp 1959, đã có những đóng góp quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng, khôi phục kinh tế ở miền Bắc, trở thành hậu phương vững chắc cho cuộc kháng chiến ở miền Nam. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa VI thành công tốt đẹp, đã thông qua Hiến pháp mới - 1980, sự kiện lịch sử có ý nghĩa mở đầu cho bước phát triển mới, Quốc hội bước vào xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất để xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước.
Quốc hội khóa VII, VIII được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp 1980, đã góp phần đưa cách mạng Việt Nam vượt qua bao khó khăn, thử thách. Thành tựu nổi bật của Quốc hội khóa XIII là thông qua Hiến pháp 1992 - Hiến pháp của thời kỳ đổi mới phù hợp với tình hình đất nước và quốc tế.
Quốc hội khóa IX, X, XI, XII từ năm 1992- 2012, được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp 1992, có những bước phát triển mạnh mẽ trong việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.
Quốc hội khóa XIII, XIV với việc ban hành Hiến pháp 2013, đã thể chế hóa Cương lĩnh của Đảng ta về xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đánh dấu bước phát triển mới trong lịch sử lập hiến, lập pháp và chủ động hội nhập quốc tế.
Quốc hội khóa XV hoạt động trong bối cảnh đầy khó khăn, thách thức, nhưng với bản lĩnh vững vàng, trí tuệ, dân chủ, đoàn kết, đổi mới, đã đạt được kết quả toàn diện trên các lĩnh vực lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
Đặc biệt, việc Quốc hội khóa XV thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp đã đánh dấu bước phát triển mới trong lịch sử lập hiến, hiến định mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước.
Kỳ vọng các đại biểu Quốc hội là người tiêu biểu về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức
Cuộc bầu cử sắp tới là ngày hội của toàn dân. Sự tham gia tích cực và sáng suốt của mỗi cử tri là yếu tố quyết định sự thành công của cuộc bầu cử, góp phần xây dựng Quốc hội và chính quyền địa phương vững mạnh. Thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình, cử tri trực tiếp lựa chọn những đại biểu ưu tú nhất để bầu vào Quốc hội khóa XVI (dự kiến 500 đại biểu) và HĐND các cấp. Thông qua lá phiếu, cử tri sẽ quyết định ai là người đại diện cho mình tham gia vào việc hoạch định chính sách, xây dựng pháp luật, và giám sát các hoạt động của bộ máy Nhà nước trong 5 năm tới. Đây là yếu tố then chốt nhằm đảm bảo sự kế thừa, ổn định và phát triển vững chắc của hệ thống chính quyền từ Trung ương đến địa phương.
Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đóng vai trò là trung tâm và nhân tố quan trọng góp phần quyết định hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội, cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất. Thông qua các hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, các ĐBQH có những đóng góp to lớn vào sự phát triển chung của Quốc hội và sự nghiệp cách mạng vẻ vang của dân tộc.
Vai trò của Quốc hội, nòng cốt là các đại biểu trong việc kiến tạo thể chế phát triển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. ĐBQH tham gia xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Mỗi ĐBQH có trách nhiệm liên hệ chặt chẽ với cử tri, thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, kiến nghị của cử tri đến Quốc hội và các cơ quan hữu quan, bảo đảm mọi quyết sách đều xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân. ĐBQH dù chuyên trách hay không chuyên trách, đều gánh vác trọng trách lớn lao trước nhân dân và đất nước. Việc phát huy vai trò trung tâm của đại biểu Quốc hội là yếu tố then chốt để xây dựng Quốc hội ngày càng vững mạnh, đồng hành cùng dân tộc trên con đường phát triển phồn vinh.
Nhấn mạnh tầm quan trọng, vai trò của các ĐBQH, tại lễ kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng: Đất nước ta đang đứng trước một thời điểm lịch sử có ý nghĩa bước ngoặt. Trách nhiệm đặt lên vai Quốc hội và từng đại biểu Quốc hội là hết sức nặng nề nhưng cũng vô cùng vẻ vang. Trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI, Đảng và nhân dân kỳ vọng các đại biểu Quốc hội sẽ tiếp tục là những người tiêu biểu về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức, tinh thần phụng sự Tổ quốc phục vụ nhân dân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, tiếp nối xứng đáng truyền thống 80 năm vẻ vang của Quốc hội Việt Nam.
Quốc hội cần đi trước về thể chế, quyết định những vấn đề khó
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết: Nhiệm vụ, yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước đòi hỏi Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội phải cố gắng, nỗ lực, quyết tâm cao hơn nữa; phát huy những kết quả đã đạt được, khắc phục bằng được hạn chế, tiếp tục đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật, nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân.
Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (1930 - 2030), 100 năm thành lập nước (1945 - 2045), Đảng ta đã đặt mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc. Đó là khát vọng lớn, là ý chí thống nhất của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.
Để hiện thực hóa khát vọng đó, Tổng Bí thư cho rằng: Vai trò của Quốc hội trong kiến tạo thể chế phát triển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không có đột phá về thể chế, pháp luật; không có một Quốc hội bản lĩnh, trí tuệ, hành động quyết liệt và trách nhiệm cao, thì những mục tiêu lớn lao ấy khó có thể trở thành hiện thực.
Trong bối cảnh đó, Quốc hội cần tiếp tục phát huy truyền thống 80 năm vẻ vang, đi trước một bước về thể chế, dũng cảm quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ; mở đường cho đổi mới sáng tạo, cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội cần tiếp tục 5 định hướng sau:
Thứ nhất, tiếp tục xây dựng Quốc hội thực sự là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, phát huy dân chủ, pháp quyền, hiện đại, chuyên nghiệp; công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức và hoạt động.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp, theo hướng kiến tạo và dẫn dắt phát triển. Thúc đẩy đột phá chiến lược, kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới; tập trung hoàn thiện, đồng bộ thể chế để phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đồng thời, đổi mới căn bản, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động lập pháp, bảo đảm quản trị quốc gia bằng Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Thứ ba, nâng cao chất lượng giám sát, coi giám sát là công cụ kiến tạo, thúc đẩy phát triển, gắn “xây” với “chống”, lấy “xây” là căn bản, lâu dài. Tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn, giải trình, giám sát văn bản pháp luật; chú trọng theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị sau giám sát; thực hiện nghiêm việc lấy phiếu tín nhiệm của Quốc hội.
Thứ tư, nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước dựa trên cơ sở dữ liệu đầy đủ, khoa học, minh bạch.
Thứ năm, đưa hoạt động đối ngoại nghị viện đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao hơn nữa vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Cuộc bầu cử Khóa XVI là dịp để toàn dân nhìn lại chặng đường 80 năm hình thành và phát triển của Quốc hội, một chặng đường luôn gắn bó máu thịt với lịch sử dân tộc, kiên cường, sáng tạo và đổi mới. Đồng thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào một thời kỳ lịch sử mới, với nhiều cơ hội và thách thức.
